Ramayana
Собрание одобряет помазание Рамы2.2.9-18
324 / 2464
Ramayana · 2.2.9-18
Devanāgarī

अनुजातो हि मे सर्वैर् गुणैर् ज्येष्ठो ममात्मजः । पुरंदरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥
तं चन्द्रम् इव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम् । यौवराज्येन योक्तास्मि प्रीतः पुरुषपुंगवम् ॥
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवांल् लक्ष्मणाग्रजः । त्रैलोक्यम् अपि नाथेन येन स्यान् नाथवत्तरम् ॥
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोज्याहम् इमां महीम् । गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥
इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन् नृपा नृपम् । वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्तम् इव बर्हिणः ॥
तस्य धर्मार्थविदुषो भावम् आज्ञाय सर्वशः । ऊचुश् च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस् त्वम् असि पार्थिव । स रामं युवराजानम् अभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥
इति तद्वचनं श्रुत्वा राजा तेषां मनःप्रियम् । अजानन्न् इव जिज्ञासुर् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीम् अनुशासति । भवन्तो द्रष्टुम् इच्छन्ति युवराजं ममात्मजम् ॥
ते तम् ऊचुर् महात्मानं पौरजानपदैः सह । बहवो नृप कल्याणा गुणाः पुत्रस्य सन्ति ते ॥

Transliteration (IAST)

anujāto hi me sarvair guṇair jyeṣṭho mamātmajaḥ | puraṃdarasamo vīrye rāmaḥ parapuraṃjayaḥ ||
taṃ candram iva puṣyeṇa yuktaṃ dharmabhṛtāṃ varam | yauvarājyena yoktāsmi prītaḥ puruṣapuṃgavam ||
anurūpaḥ sa vo nātho lakṣmīvāṃl lakṣmaṇāgrajaḥ | trailokyam api nāthena yena syān nāthavattaram ||
anena śreyasā sadyaḥ saṃyojyāham imāṃ mahīm | gatakleśo bhaviṣyāmi sute tasmin niveśya vai ||
iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandan nṛpā nṛpam | vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardantam iva barhiṇaḥ ||
tasya dharmārthaviduṣo bhāvam ājñāya sarvaśaḥ | ūcuś ca manasā jñātvā vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam ||
anekavarṣasāhasro vṛddhas tvam asi pārthiva | sa rāmaṃ yuvarājānam abhiṣiñcasva pārthivam ||
iti tadvacanaṃ śrutvā rājā teṣāṃ manaḥpriyam | ajānann iva jijñāsur idaṃ vacanam abravīt ||
kathaṃ nu mayi dharmeṇa pṛthivīm anuśāsati | bhavanto draṣṭum icchanti yuvarājaṃ mamātmajam ||
te tam ūcur mahātmānaṃ paurajānapadaiḥ saha | bahavo nṛpa kalyāṇā guṇāḥ putrasya santi te ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अनुजातःanujātaḥрождённый подобным; соответствующий роду
हिhiведь; ибо
मेmeмой; у меня
सर्वैःsarvaiḥвсеми; всякими
गुणैःguṇaiḥкачествами; добродетелями
ज्येष्ठःjyeṣṭhaḥстарший; первенец
ममmamaмой; у меня
आत्मजःātmajaḥсын; рождённый от меня
पुरंदरसमःpuraṃdarasamaḥравный Пурандаре; подобный Индре
वीर्येvīryeв доблести; в силе
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
परपुरंजयःparapuraṃjayaḥпобедитель чужих городов; покоритель врагов
तम्tamего; того
चन्द्रम् इवcandram ivaсловно луну; как месяц
पुष्येणpuṣyeṇaс Пушьей; под созвездием Пушья
युक्तम्yuktamсоединённого; сопряжённого
धर्मभृताम्dharmabhṛtāmсреди носителей дхармы; поддерживающих долг
वरम्varamлучшего; избранного
यौवराज्येनyauvarājyenaнаследной властью; саном ювараджи
योक्ता अस्मिyoktā asmiя соединю; я поставлю
प्रीतःprītaḥдовольный; радостный
पुरुषपुंगवम्puruṣapuṃgavamлучшего из мужей; быка среди людей
अनुरूपःanurūpaḥподходящий; соответствующий
सःsaḥон; тот
वःvaḥвам; для вас
नाथःnāthaḥзащитник; владыка
लक्ष्मीवान्lakṣmīvānнаделённый удачей; сияющий благодатью
लक्ष्मणाग्रजःlakṣmaṇāgrajaḥстарший брат Лакшманы; Рама
त्रैलोक्यम्trailokyamтри мира; всё трёхмирье
अपिapiдаже; также
नाथेनnāthenaзащитником; владыкой
येनyenaкоторым; с которым
स्यात्syātстало бы; было бы
नाथवत्तरम्nāthavattaramлучше защищённым; обладающим большим покровителем
अनेनanenaэтим; таким
श्रेयसाśreyasāблагом; счастьем
सद्यःsadyaḥсразу; немедленно
संयोज्यsaṃyojyaсоединив; наделив
अहम्ahamя; сам
इमाम्imāmэту; эту самую
महीम्mahīmземлю; страну
गतक्लेशःgatakleśaḥсвободный от тревоги; избавленный от тяготы
भविष्यामिbhaviṣyāmiстану; буду
सुतेsuteв сыне; сыну
तस्मिन्tasminтом; этом
निवेश्यniveśyaвозложив; поместив
वैvaiименно; несомненно
इतिitiтак; так сказав
ब्रुवन्तम्bruvantamговорящего; произносившего
मुदिताःmuditāḥрадостные; обрадованные
प्रत्यनन्दन्pratyanandanодобрили; ответили ликованием
नृपाःnṛpāḥцари; правители
नृपम्nṛpamцаря; правителя
वृष्टिमन्तम्vṛṣṭimantamнесущую дождь; дождевую
महामेघम्mahāmeghamбольшую тучу; великое облако
नर्दन्तम् इवnardantam ivaсловно кричащие; как ликующие
बर्हिणःbarhiṇaḥпавлины; павлинами
तस्यtasyaего; у него
धर्मार्थविदुषःdharmārthaviduṣaḥзнающего дхарму и пользу; ведающего долг и благо
भावम्bhāvamнамерение; мысль
आज्ञायājñāyaпоняв; узнав
सर्वशःsarvaśaḥполностью; во всех отношениях
ऊचुःūcuḥсказали; произнесли
caи; также
मनसाmanasāумом; внутренне
ज्ञात्वाjñātvāпоняв; узнав
वृद्धम्vṛddhamстарого; пожилого
दशरथम्daśarathamДашаратху; царя Дашаратху
नृपम्nṛpamцаря; правителя
अनेकवर्षसाहस्रःanekavarṣasāhasraḥпроживший многие тысячи лет; тысячелетиями старый
वृद्धःvṛddhaḥстарый; пожилой
त्वम्tvamты; вы
असिasiесть; являешься
पार्थिवpārthivaо царь; о владыка земли
सःsaḥтакой; поэтому
रामम्rāmamРаму; царевича Раму
युवराजानम्yuvarājānamнаследником; ювараджей
अभिषिञ्चस्वabhiṣiñcasvaпомажь; посвяти
पार्थिवम्pārthivamцаревича; земного владыку
इतिitiтак; эти
तत्tatто; это
वचनम्vacanamслово; речь
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
राजाrājāцарь; Дашаратха
तेषाम्teṣāmих; у них
मनःप्रियम्manaḥpriyamприятное сердцу; милое уму
अजानन् इवajānan ivaсловно не зная; как будто не понимая
जिज्ञासुःjijñāsuḥжелая узнать; испытывая
इदम्idamэто; такое
वचनम्vacanamслово; речь
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
कथम्kathamкак; почему
नुnuже; разве
मयिmayiкогда я; при мне
धर्मेणdharmeṇaпо дхарме; справедливо
पृथिवीम्pṛthivīmземлёй; землю
अनुशासतिanuśāsatiуправляющем; наставляющем
भवन्तःbhavantaḥвы, господа; вы
द्रष्टुम्draṣṭumвидеть; увидеть
इच्छन्तिicchantiжелаете; хотите
युवराजम्yuvarājamнаследником; ювараджей
ममmamaмоего; у меня
आत्मजम्ātmajamсына; рождённого от меня
तेteони; те
तम्tamему; того
ऊचुःūcuḥсказали; ответили
महात्मानम्mahātmānamвеликодушному; великому душой
पौरजानपदैःpaurajānapadaiḥс горожанами и жителями областей; с народом города и страны
सहsahaвместе; совместно
बहवःbahavaḥмногие; многочисленные
नृपnṛpaо царь; о правитель
कल्याणाःkalyāṇāḥблагие; прекрасные
गुणाःguṇāḥкачества; добродетели
पुत्रस्यputrasyaсына; у сына
सन्तिsantiесть; имеются
तेteтвоего; у тебя
Translation

«Мой старший сын Рама, победитель вражеских городов, родился достойным своего рода и обладает всеми добродетелями; в доблести он равен Индре. Я радостно поставлю этого лучшего из мужей, лучшего среди носителей дхармы, в сан наследника, как луну соединяют с Пушьей. Он, сияющий благодатью старший брат Лакшманы, подходит вам как защитник; с таким владыкой даже три мира стали бы лучше защищены. Наделив эту землю таким благом и возложив её на этого сына, я сразу освобожусь от тревоги». Когда царь говорил так, обрадованные правители одобрили его, словно павлины ликуют перед большой дождевой тучей. Полностью поняв намерение Дашаратхи, знающего дхарму и благо, они сказали, внутренне сознавая, что царь состарился: «О владыка земли, ты прожил многие тысячи лет и стал стар. Поэтому помажь царевича Раму наследником». Услышав их слова, приятные сердцу, царь, словно не зная их мысли и желая испытать её, сказал: «Почему же вы, когда я управляю землёй по дхарме, хотите видеть моего сына наследником?» Тогда они вместе с горожанами и жителями областей ответили великодушному царю: «О царь, у твоего сына множество благих качеств».

Version

935ca55c2763 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with