Ramayana
Рама утверждает приказ отца2.18.32-36
391 / 2464
Ramayana · 2.18.32-36
Devanāgarī

ताम् एवम् उक्त्वा जननीं लक्ष्मणं पुनर् अब्रवीत् । तव लक्ष्मण जानामि मयि स्नेहम् अनुत्तमम् । अभिप्रायम् अविज्ञाय सत्यस्य च शमस्य च ॥
धर्मो हि परमो लोके धर्मे सत्यं प्रतिष्ठितम् । धर्मसंश्रितम् एतच् च पितुर् वचनम् उत्तमम् ॥
संश्रुत्य च पितुर् वाक्यं मातुर् वा ब्राह्मणस्य वा । न कर्तव्यं वृथा वीर धर्मम् आश्रित्य तिष्ठता ॥
सो ऽहं न शक्ष्यामि पितुर् नियोगम् अतिवर्तितुम् । पितुर् हि वचनाद् वीर कैकेय्याहं प्रचोदितः ॥
तद् एनां विसृजानार्यां क्षत्रधर्माश्रितां मतिम् । धर्मम् आश्रय मा तैक्ष्ण्यं मद्बुद्धिर् अनुगम्यताम् ॥

Transliteration (IAST)

tām evam uktvā jananīṃ lakṣmaṇaṃ punar abravīt | tava lakṣmaṇa jānāmi mayi sneham anuttamam | abhiprāyam avijñāya satyasya ca śamasya ca ||
dharmo hi paramo loke dharme satyaṃ pratiṣṭhitam | dharmasaṃśritam etac ca pitur vacanam uttamam ||
saṃśrutya ca pitur vākyaṃ mātur vā brāhmaṇasya vā | na kartavyaṃ vṛthā vīra dharmam āśritya tiṣṭhatā ||
so 'haṃ na śakṣyāmi pitur niyogam ativartitum | pitur hi vacanād vīra kaikeyyāhaṃ pracoditaḥ ||
tad enāṃ visṛjānāryāṃ kṣatradharmāśritāṃ matim | dharmam āśraya mā taikṣṇyaṃ madbuddhir anugamyatām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ताम् एवम् उक्त्वाtām evam uktvāей так сказав; сказав это матери
जननीम्jananīmматери; родительнице
लक्ष्मणम् पुनः अब्रवीत्lakṣmaṇam punaḥ abravītснова сказал Лакшмане; затем обратился к Лакшмане
तव लक्ष्मणtava lakṣmaṇaтвою, Лакшмана; у тебя, Лакшмана
जानामिjānāmiя знаю; понимаю
मयि स्नेहम् अनुत्तमम्mayi sneham anuttamamнепревзойдённую любовь ко мне; высшую привязанность ко мне
अभिप्रायम् अविज्ञायabhiprāyam avijñāyaне поняв намерения; не распознав смысла
सत्यस्य चsatyasya caи истины; истины же
शमस्य चśamasya caи спокойствия; и умиротворения
धर्मः हिdharmaḥ hiведь дхарма; поистине праведность
परमः लोकेparamaḥ lokeвысшая в мире; самая высокая среди людей
धर्मेdharmeв дхарме; на праведности
सत्यम् प्रतिष्ठितम्satyam pratiṣṭhitamистина утверждена; правда стоит
धर्मसंश्रितम्dharmasaṃśritamопирающееся на дхарму; заключённое в праведности
एतत् चetat caи это; это же
पितुः वचनम् उत्तमम्pituḥ vacanam uttamamлучшее слово отца; высший приказ отца
संश्रुत्य चsaṃśrutya caи пообещав; услышав и приняв
पितुः वाक्यम्pituḥ vākyamслово отца; отцовский приказ
मातुः वाmātuḥ vāили матери; материнское
ब्राह्मणस्य वाbrāhmaṇasya vāили брахмана; слово брахмана
न कर्तव्यम् वृथाna kartavyam vṛthāне следует делать напрасным; нельзя нарушать
वीरvīraо герой; доблестный
धर्मम् आश्रित्य तिष्ठताdharmam āśritya tiṣṭhatāстоящему в дхарме; тому, кто опирается на праведность
सः अहम्saḥ ahamтакой я; поэтому я
न शक्ष्यामिna śakṣyāmiне смогу; не способен
पितुः नियोगम्pituḥ niyogamповеление отца; назначение отца
अतिवर्तितुम्ativartitumпреступить; нарушить
पितुः हि वचनात्pituḥ hi vacanātведь по слову отца; из-за приказа отца
वीरvīraо герой; доблестный
कैकेय्या अहम् प्रचोदितःkaikeyyā aham pracoditaḥКайкейи я побуждён; через Кайкейи я послан
तत् एनाम्tat enāmпоэтому эту; так что эту
विसृजvisṛjaоставь; отпусти
अनार्याम्anāryāmнеблагородную; недостойную
क्षत्रधर्माश्रिताम् मतिम्kṣatradharmāśritām matimмысль, опирающуюся на кшатрийский долг; воинственный замысел
धर्मम् आश्रयdharmam āśrayaприми дхарму; опирайся на праведность
मा तैक्ष्ण्यम्mā taikṣṇyamне резкость; не жестокость
मद्बुद्धिः अनुगम्यताम्madbuddhiḥ anugamyatāmпусть моё понимание будет принято; следуй моей мысли
Translation

Сказав так матери, Рама снова обратился к Лакшмане: «Лакшмана, я знаю твою непревзойдённую любовь ко мне. Но ты не понял замысла истины и спокойствия. Дхарма — высшее в мире, и на дхарме утверждена истина. Это лучшее слово отца опирается на дхарму. О герой, тот, кто стоит в дхарме, не должен делать напрасным слово, обещанное отцу, матери или брахману. Поэтому я не могу преступить повеление отца: ведь по слову отца, о герой, я побуждён Кайкейи. Оставь эту неблагородную мысль, опирающуюся только на кшатрийский долг. Прими дхарму, а не резкость; следуй моему пониманию».

Version

593e63965429 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with