गुहम् एव ब्रुवाणं तं राघवः प्रत्युवाच ह । अर्चिताश् चैव हृष्टाश् च भवता सर्वथा वयम् ॥
पद्भ्याम् अभिगमाच् चैव स्नेहसंदर्शनेन च । भुजाभ्यां साधुवृत्ताभ्यां पीडयन् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
दिष्ट्या त्वां गुह पश्यामि अरोगं सह बान्धवैः । अपि ते कूशलं राष्ट्रे मित्रेषु च धनेषु च ॥
यत् त्व् इदं भवता किं चित् प्रीत्या समुपकल्पितम् । सर्वं तद् अनुजानामि न हि वर्ते प्रतिग्रहे ॥
कुशचीराजिनधरं फलमूलाशनं च माम् । विद्धि प्रणिहितं धर्मे तापसं वनगोचरम् ॥
अश्वानां खादनेनाहम् अर्थी नान्येन केन चित् । एतावतात्रभवता भविष्यामि सुपूजितः ॥
एते हि दयिता राज्ञः पितुर् दशरथस्य मे । एतैः सुविहितैर् अश्वैर् भविष्याम्य् अहम् अर्चितः ॥
अश्वानां प्रतिपानं च खादनं चैव सो ऽन्वशात् । गुहस् तत्रैव पुरुषांस् त्वरितं दीयताम् इति ॥
guham eva bruvāṇaṃ taṃ rāghavaḥ pratyuvāca ha | arcitāś caiva hṛṣṭāś ca bhavatā sarvathā vayam ||
padbhyām abhigamāc caiva snehasaṃdarśanena ca | bhujābhyāṃ sādhuvṛttābhyāṃ pīḍayan vākyam abravīt ||
diṣṭyā tvāṃ guha paśyāmi arogaṃ saha bāndhavaiḥ | api te kūśalaṃ rāṣṭre mitreṣu ca dhaneṣu ca ||
yat tv idaṃ bhavatā kiṃ cit prītyā samupakalpitam | sarvaṃ tad anujānāmi na hi varte pratigrahe ||
kuśacīrājinadharaṃ phalamūlāśanaṃ ca mām | viddhi praṇihitaṃ dharme tāpasaṃ vanagocaram ||
aśvānāṃ khādanenāham arthī nānyena kena cit | etāvatātrabhavatā bhaviṣyāmi supūjitaḥ ||
ete hi dayitā rājñaḥ pitur daśarathasya me | etaiḥ suvihitair aśvair bhaviṣyāmy aham arcitaḥ ||
aśvānāṃ pratipānaṃ ca khādanaṃ caiva so 'nvaśāt | guhas tatraiva puruṣāṃs tvaritaṃ dīyatām iti ||
Рагхава ответил Гухе, который так говорил: «Ты полностью почтил и обрадовал нас уже тем, что сам пришёл пешком и явил свою любовь». Обнимая его обеими благородными руками, Рама сказал: «К счастью, о Гуха, я вижу тебя здоровым вместе с родными. Благополучно ли твоё царство, друзья и богатства? Всё, что ты из любви приготовил, я одобряю, но сейчас я не могу принимать дары. Знай: я посвящён дхарме, стал лесным подвижником, ношу траву куша, кору и шкуру и питаюсь плодами и кореньями. Мне нужен только корм для коней, больше ничего. Этим одним ты окажешь мне полную честь. Ведь эти кони дороги моему отцу, царю Дашаратхе; если они будут хорошо обеспечены, я буду почтён». Тогда Гуха велел своим людям немедленно дать коням водопой и корм.
048d720f89ee · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Рама принимает любовь Гухи, но не нарушает обета. Его отказ от даров не холоден: он признаёт преданность друга и направляет служение туда, где оно сейчас уместно — к заботе о конях отца.