Ramayana
Бхарата находит ашрам Рамы2.92.8-15
711 / 2464
Ramayana · 2.92.8-15
Devanāgarī

कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा । भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥
सुभगश् चित्रकूटो ऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः । यस्मिन् वसति काकुत्स्थः कुबेर इवनन्दने ॥
कृतकार्यम् इदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् । यद् अध्यास्ते महातेजा रामः शस्त्रभृतां वरः ॥
एवम् उक्त्वा महातेजा भरतः पुरुषर्षभः । पद्भ्याम् एव महातेजाः प्रविवेश महद् वनम् ॥
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु । पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥
स गिरेश् चित्रकूटस्य सालम् आसाद्य पुष्पितम् । रामाश्रमगतस्याग्नेर् ददर्श ध्वजम् उच्छ्रितम् ॥
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् मुमोद सहबान्धवः । अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारम् इवाम्भसः ॥
स चित्रकूटे तु गिरौ निशाम्य; रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् । गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम; पुनर् निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥

Transliteration (IAST)

kṛtakṛtyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā | bhartāraṃ sāgarāntāyāḥ pṛthivyā yānugacchati ||
subhagaś citrakūṭo 'sau girirājopamo giriḥ | yasmin vasati kākutsthaḥ kubera ivanandane ||
kṛtakāryam idaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam | yad adhyāste mahātejā rāmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ ||
evam uktvā mahātejā bharataḥ puruṣarṣabhaḥ | padbhyām eva mahātejāḥ praviveśa mahad vanam ||
sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu | puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ varaḥ ||
sa gireś citrakūṭasya sālam āsādya puṣpitam | rāmāśramagatasyāgner dadarśa dhvajam ucchritam ||
taṃ dṛṣṭvā bharataḥ śrīmān mumoda sahabāndhavaḥ | atra rāma iti jñātvā gataḥ pāram ivāmbhasaḥ ||
sa citrakūṭe tu girau niśāmya; rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam | guhena sārdhaṃ tvarito jagāma; punar niveśyaiva camūṃ mahātmā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृत-कृत्याkṛta-kṛtyāисполнившая долг; сделавшая всё нужное
महा-भागाmahā-bhāgāвеликосчастливая; благословенная
वैदेहीvaidehīВайдехи; Сита
जनक-आत्मजाjanaka-ātmajāдочь Джанаки; дочь царя Джанаки
भर्तारंbhartāraṃмужу; супругу
सागर-अन्तायाःsāgara-antāyāḥдо океана простирающейся; ограниченной океаном
पृथिव्याःpṛthivyāḥземли; мира
याкоторая; та, кто
अनुगच्छतिanugacchatiследует; идёт за
सुभगःsubhagaḥсчастлива; благословенна
चित्रकूटःcitrakūṭaḥЧитракута; гора Читракута
असौasauта; вон та
गिरि-राज-उपमःgiri-rāja-upamaḥподобная царю гор; равная великой горе
गिरिःgiriḥгора; холм
यस्मिन्yasminна которой; где
वसतिvasatiживёт; пребывает
काकुत्स्थःkākutsthaḥКакутстха; Рама
कुबेरः इवkuberaḥ ivaкак Кубера; словно Кубера
नन्दनेnandaneв Нандане; в райском саду
कृत-कार्यम्kṛta-kāryamисполнивший цель; достигший дела
इदंidaṃэтот; вот этот
दुर्गंdurgaṃтруднодоступный; неприступный
वनंvanaṃлес; чаща
व्याल-निषेवितम्vyāla-niṣevitamнаселённый хищниками; посещаемый дикими зверями
यत्yatкоторый; где
अध्यास्तेadhyāsteобитает; населяет
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликосияющий; могущественный
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
शस्त्र-भृतां वरःśastra-bhṛtāṃ varaḥлучший из носящих оружие; лучший воин
एवम् उक्त्वाevam uktvāсказав так; произнеся это
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликосияющий; могущественный
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
पुरुष-र्षभःpuruṣa-rṣabhaḥбык среди людей; лучший из мужей
पद्भ्याम् एवpadbhyām evaименно пешком; на собственных ногах
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликосияющий; обладающий великой силой
प्रविवेशpraviveśaвошёл; ступил
महत्mahatвеликий; большой
वनम्vanamлес; чащу
सःsaḥон; Бхарата
तानिtāniте; эти
द्रुम-जालानिdruma-jālāniзаросли деревьев; сплетения деревьев
जातानिjātāniрастущие; родившиеся
गिरि-सानुषुgiri-sānuṣuна горных склонах; по вершинам гор
पुष्पित-अग्राणिpuṣpita-agrāṇiс цветущими верхушками; цветущевершинные
मध्येनmadhyenaпосередине; через середину
जगामjagāmaпрошёл; пошёл
वदतां वरःvadatāṃ varaḥлучший из говорящих; красноречивейший
सःsaḥон; Бхарата
गिरेःgireḥгоры; склона
चित्रकूटस्यcitrakūṭasyaЧитракуты; горы Читракуты
सालम्sālamсаловое дерево; сал
आसाद्यāsādyaдостигнув; подойдя к
पुष्पितम्puṣpitamцветущее; расцветшее
राम-आश्रम-गतस्यrāma-āśrama-gatasyaпринадлежащего ашраму Рамы; идущего из ашрама Рамы
अग्नेःagneḥогня; костра
ददर्शdadarśaувидел; заметил
ध्वजम्dhvajamзнамя; столб
उच्छ्रितम्ucchritamподнятый; вознесённый
तंtaṃего; это
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
श्रीमान्śrīmānславный; сияющий
मुमोदmumodaвозрадовался; обрадовался
सह-बान्धवःsaha-bāndhavaḥс родичами; вместе с близкими
अत्रatraздесь; в этом месте
रामः इतिrāmaḥ iti«здесь Рама»; Рама здесь
ज्ञात्वाjñātvāузнав; поняв
गतःgataḥдостигший; перешедший
पारम् इवpāram ivaсловно другого берега; как переправившийся
अम्भसःambhasaḥводы; потока
सःsaḥон; Бхарата
चित्रकूटे तुcitrakūṭe tuна Читракуте же; у Читракуты
गिरौgirauна горе; у горы
निशाम्यniśāmyaзаметив; увидев
राम-आश्रमंrāma-āśramaṃашрам Рамы; обитель Рамы
पुण्य-जन-उपपन्नम्puṇya-jana-upapannamнаселённый святыми людьми; достойный благочестивых
गुहेन सार्धम्guhena sārdhamвместе с Гухой; с Гухой
त्वरितःtvaritaḥпоспешный; торопясь
जगामjagāmaпошёл; направился
पुनर्punarснова; ещё раз
निवेश्य एवniveśya evaснова разместив; ещё раз расположив
चमूंcamūṃвойско; армию
महात्माmahātmāвеликодушный; великий душой
Translation

«Великосчастлива Вайдехи, дочь Джанаки: она исполнила свой долг, следуя за супругом, владыкой земли, простирающейся до океана. Благословенна эта гора Читракута, подобная царю гор: на ней Какутстха живёт, словно Кубера в Нандане. Этот труднодоступный лес, населённый хищниками, исполнил свою цель, потому что здесь обитает великосияющий Рама, лучший из воинов». Сказав так, могущественный Бхарата, лучший из людей, пешком вошёл в большой лес. Лучший из говорящих прошёл через середину зарослей деревьев, выросших на горных склонах и цветущих верхушками. Подойдя к цветущему саловому дереву на склоне Читракуты, он увидел поднятый столб дыма от огня, идущего из ашрама Рамы. Увидев его, славный Бхарата вместе с родичами возрадовался: поняв «Рама здесь», он был словно человек, достигший другого берега потока. Заметив на Читракуте ашрам Рамы, достойный святых людей, великодушный Бхарата снова разместил войско и поспешил туда вместе с Гухой.

Version

3ea024bef8f4 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with