क्रुद्धम् आज्ञाय राम तु वसिष्ठः प्रत्युवाच ह । जाबालिर् अपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिम् । निवर्तयितु कामस् तु त्वाम् एतद् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
इमां लोकसमुत्पत्तिं लोकनाथ निबोध मे । सर्वं सलिलम् एवासीत् पृथिवी यत्र निर्मिता । ततः समभवद् ब्रह्मा स्वयम्भूर् दैवतैः सह ॥
स वराहस् ततो भूत्वा प्रोज्जहार वसुंधराम् । असृजच् च जगत् सर्वं सह पुत्रैः कृतात्मभिः ॥
आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः । तस्मान् मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः ॥
विवस्वान् कश्यपाज् जज्ञे मनुर् वैवस्तवः स्मृतः । स तु प्रजापतिः पूर्वम् इक्ष्वाकुस् तु मनोः सुतः ॥
यस्येयं प्रथमं दत्ता समृद्धा मनुना मही । तम् इक्ष्वाकुम् अयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥
इक्ष्वाकोस् तु सुतः श्रीमान् कुक्षिर् एवेति विश्रुतः । कुक्षेर् अथात्मजो वीरो विकुक्षिर् उदपद्यत ॥
विकुक्षेस् तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् । बाणस्य तु महाबाहुर् अनरण्यो महायशाः ॥
नाना वृष्टिर् बभूवास्मिन् न दुर्भिक्षं सतां वरे । अनरण्ये महाराजे तस्करो वापि कश् चन ॥
अनरण्यान् महाबाहुः पृथू राजा बभूव ह । तस्मात् पृथोर् महाराजस् त्रिशङ्कुर् उदपद्यत । स सत्यवचनाद् वीरः सशरीरो दिवं गतः ॥
kruddham ājñāya rāma tu vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha | jābālir api jānīte lokasyāsya gatāgatim | nivartayitu kāmas tu tvām etad vākyam abravīt ||
imāṃ lokasamutpattiṃ lokanātha nibodha me | sarvaṃ salilam evāsīt pṛthivī yatra nirmitā | tataḥ samabhavad brahmā svayambhūr daivataiḥ saha ||
sa varāhas tato bhūtvā projjahāra vasuṃdharām | asṛjac ca jagat sarvaṃ saha putraiḥ kṛtātmabhiḥ ||
ākāśaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ | tasmān marīciḥ saṃjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ ||
vivasvān kaśyapāj jajñe manur vaivastavaḥ smṛtaḥ | sa tu prajāpatiḥ pūrvam ikṣvākus tu manoḥ sutaḥ ||
yasyeyaṃ prathamaṃ dattā samṛddhā manunā mahī | tam ikṣvākum ayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam ||
ikṣvākos tu sutaḥ śrīmān kukṣir eveti viśrutaḥ | kukṣer athātmajo vīro vikukṣir udapadyata ||
vikukṣes tu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān | bāṇasya tu mahābāhur anaraṇyo mahāyaśāḥ ||
nānā vṛṣṭir babhūvāsmin na durbhikṣaṃ satāṃ vare | anaraṇye mahārāje taskaro vāpi kaś cana ||
anaraṇyān mahābāhuḥ pṛthū rājā babhūva ha | tasmāt pṛthor mahārājas triśaṅkur udapadyata | sa satyavacanād vīraḥ saśarīro divaṃ gataḥ ||
Поняв, что Рама разгневан, Васиштха ответил: «Джабали тоже знает путь ухода и прихода этого мира; он сказал эти слова, лишь желая вернуть тебя. Теперь, о владыка мира, выслушай от меня происхождение мира. Всё было одной водой, из которой была устроена земля. Затем явился саморождённый Брахма вместе с божествами. Став Варахой, он поднял землю, носительницу богатств, и вместе со своими обуздавшими себя сыновьями сотворил весь мир. Вечный, постоянный и нетленный Брахма возник из пространства; от него родился Маричи, от Маричи — сын Кашьяпа, от Кашьяпы — Вивасван, а Ману, сын Вивасвана, известен как Вайвасвата. Прежде он был Праджапати; Икшваку был сыном Ману. Знай, что именно Икшваку был первым царём Айодхьи: ему Ману первой дал эту процветающую землю. У Икшваку был славный сын Кукши; от Кукши родился герой Викукши. У Викукши был великосияющий и могущественный сын Бана, а у Баны — могучерукий и великославный Анаранья. При великом царе Анаранье, о лучший из добрых, не было ни засухи, ни голода, ни даже какого-либо разбойника. От Анараньи родился могучерукий царь Притху, от Притху — великий царь Тришанку; этот герой силой правдивого слова достиг неба вместе с телом».
a065103b41ee · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Васиштха снимает резкость спора: Джабали говорил не из невежества, а как советник, пытавшийся вернуть Раму. Затем наставник переносит разговор к основанию мира и династии, показывая, что царский долг Рамы укоренён в космическом и родовом порядке.