परितुष्टस् तु सुग्रीवस् तेन वाक्येन वानरः । लक्ष्मणस्याग्रजं रामम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
सर्वथाहम् अनुग्राह्यो देवतानाम् असंशयः । उपपन्नगुणोपेतः सखा यस्य भवान् मम ॥
शक्यं खलु भवेद् राम सहायेन त्वयानघ । सुरराज्यम् अपि प्राप्तुं स्वराज्यं किं पुनः प्रभो ॥
सो ऽहं सभाज्यो बन्धूनां सुहृदां चैव राघव । यस्याग्निसाक्षिकं मित्रं लब्धं राघववंशजम् ॥
अहम् अप्य् अनुरूपस् ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः । न तु वक्तुं समर्थो ऽहं स्वयम् आत्मगतान् गुणान् ॥
महात्मनां तु भूयिष्ठं त्वद्विधानां कृतात्मनाम् । निश्चला भवति प्रीतिर् धैर्यम् आत्मवताम् इव ॥
रजतं वा सुवर्णं वा वस्त्राण्य् आभरणानि वा । अविभक्तानि साधूनाम् अवगच्छन्ति साधवः ॥
आढ्यो वापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितो ऽपि वा । निर्दोषो वा सदोषो वा वयस्यः परमा गतिः ॥
धनत्यागः सुखत्यागो देहत्यागो ऽपि वा पुनः । वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहं दृष्ट्वा तथाविधम् ॥
तत् तथेत्य् अब्रवीद् रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम् । लक्ष्मणस्याग्रतो लक्ष्म्या वासवस्येव धीमतः ॥
parituṣṭas tu sugrīvas tena vākyena vānaraḥ | lakṣmaṇasyāgrajaṃ rāmam idaṃ vacanam abravīt ||
sarvathāham anugrāhyo devatānām asaṃśayaḥ | upapannaguṇopetaḥ sakhā yasya bhavān mama ||
śakyaṃ khalu bhaved rāma sahāyena tvayānagha | surarājyam api prāptuṃ svarājyaṃ kiṃ punaḥ prabho ||
so 'haṃ sabhājyo bandhūnāṃ suhṛdāṃ caiva rāghava | yasyāgnisākṣikaṃ mitraṃ labdhaṃ rāghavavaṃśajam ||
aham apy anurūpas te vayasyo jñāsyase śanaiḥ | na tu vaktuṃ samartho 'haṃ svayam ātmagatān guṇān ||
mahātmanāṃ tu bhūyiṣṭhaṃ tvadvidhānāṃ kṛtātmanām | niścalā bhavati prītir dhairyam ātmavatām iva ||
rajataṃ vā suvarṇaṃ vā vastrāṇy ābharaṇāni vā | avibhaktāni sādhūnām avagacchanti sādhavaḥ ||
āḍhyo vāpi daridro vā duḥkhitaḥ sukhito 'pi vā | nirdoṣo vā sadoṣo vā vayasyaḥ paramā gatiḥ ||
dhanatyāgaḥ sukhatyāgo dehatyāgo 'pi vā punaḥ | vayasyārthe pravartante snehaṃ dṛṣṭvā tathāvidham ||
tat tathety abravīd rāmaḥ sugrīvaṃ priyavādinam | lakṣmaṇasyāgrato lakṣmyā vāsavasyeva dhīmataḥ ||
Довольный этим словом, ванара Сугрива сказал Раме, старшему брату Лакшманы: «Нет сомнения, боги во всём оказали мне милость, раз ты, наделённый достойными качествами, стал моим другом. С таким помощником, как ты, безгрешный Рама, можно обрести даже царство богов, что же говорить о моём собственном царстве, господин. Рагхава, я достоин почитания родных и друзей, потому что обрёл друга из рода Рагху, засвидетельствованного огнём. Я тоже постепенно окажусь подходящим тебе другом, хотя сам не могу говорить о собственных качествах. У великих и совершенных душ, подобных тебе, любовь большей частью бывает неподвижной, как стойкость у самообладающих. Благие понимают, что у благих серебро, золото, одежды и украшения нераздельны. Богат ли друг или беден, страдает он или счастлив, безупречен он или с недостатками — друг остаётся высшим прибежищем. Ради друга оставляют богатство, счастье и даже тело, когда видят такую любовь». Рама ответил приятно говорящему Сугриве перед мудрым Лакшманой: «Да будет так», сияя красотой, словно Васава.
dec64e7bdd08 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сугрива говорит о дружбе как о нераздельности жизни и долга. Для него союз с Рамой уже не просто надежда на власть, а связь, перед которой богатство, счастье и тело становятся вторичными.