समीक्ष्य विमलं व्योम गतविद्युद्बलाहकम् । सारसारवसंघुष्टं रम्यज्योत्स्नानुलेपनम् ॥
समृद्धार्थं च सुग्रीवं मन्दधर्मार्थसंग्रहम् । अत्यर्थम् असतां मार्गम् एकान्तगतमानसं ॥
निवृत्तकार्यं सिद्धार्थं प्रमदाभिरतं सदा । प्राप्तवन्तम् अभिप्रेतान् सर्वान् एव मनोरथान् ॥
स्वां च पात्नीम् अभिप्रेतां तारां चापि समीप्सिताम् । विहरन्तम् अहोरात्रं कृतार्थं विगतज्वलम् ॥
क्रीडन्तम् इव देवेशं नन्दने ऽप्सरसां गणैः । मन्त्रिषु न्यस्तकार्यं च मन्त्रिणाम् अनवेक्षकम् ॥
उत्सन्नराज्यसंदेशं कामवृत्तम् अवस्थितम् । निश्चितार्थो ऽर्थतत्त्वज्ञः कालधर्मविशेषवित् ॥
प्रसाद्य वाक्यैर् मधुरैर् हेतुमद्भिर् मनोरमैः । वाक्यविद् वाक्यतत्त्वज्ञं हरीशं मारुतात्मजः ॥
हितं तथ्यं च पथ्यं च सामधर्मार्थनीतिमत् । प्रणयप्रीतिसंयुक्तं विश्वासकृतनिश्चयम् । हरीश्वरम् उपागम्य हनुमान् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
samīkṣya vimalaṃ vyoma gatavidyudbalāhakam | sārasāravasaṃghuṣṭaṃ ramyajyotsnānulepanam ||
samṛddhārthaṃ ca sugrīvaṃ mandadharmārthasaṃgraham | atyartham asatāṃ mārgam ekāntagatamānasaṃ ||
nivṛttakāryaṃ siddhārthaṃ pramadābhirataṃ sadā | prāptavantam abhipretān sarvān eva manorathān ||
svāṃ ca pātnīm abhipretāṃ tārāṃ cāpi samīpsitām | viharantam ahorātraṃ kṛtārthaṃ vigatajvalam ||
krīḍantam iva deveśaṃ nandane 'psarasāṃ gaṇaiḥ | mantriṣu nyastakāryaṃ ca mantriṇām anavekṣakam ||
utsannarājyasaṃdeśaṃ kāmavṛttam avasthitam | niścitārtho 'rthatattvajñaḥ kāladharmaviśeṣavit ||
prasādya vākyair madhurair hetumadbhir manoramaiḥ | vākyavid vākyatattvajñaṃ harīśaṃ mārutātmajaḥ ||
hitaṃ tathyaṃ ca pathyaṃ ca sāmadharmārthanītimat | praṇayaprītisaṃyuktaṃ viśvāsakṛtaniścayam | harīśvaram upāgamya hanumān vākyam abravīt ||
Когда небо стало чистым, молнии и облака ушли, крики сарасов наполнили воздух, а лунный свет лёг на мир прекрасным сиянием, Хануман увидел Сугриву: тот достиг желанного, но ослабил заботу о дхарме и пользе, всё больше склоняясь к пути недостойных. Дело его было завершено, цели достигнуты, он всё время предавался наслаждениям, получил свою желанную супругу и Тару, развлекался днём и ночью, как Индра в Нандане среди апсар, поручил дела министрам, но не следил за ними, запустил царские распоряжения и жил по желанию страсти. Тогда сын Ветра, знающий цель, суть пользы, время и долг, мягкими, разумными и приятными словами расположил к себе владыку обезьян и сказал ему речь полезную, истинную, благотворную, наполненную примирением, дхармой, пользой и политической мудростью, с любовью, доверием и решимостью.
b46293af885f · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Хануман действует как подлинный советник: он видит падение в беспечность, но начинает не с грубого обвинения, а с речи, где правда соединена с заботой. Так служение сохраняет одновременно верность Раме и благо для Сугривы.