Ramayana
Хануман советует Сугриве умилостивить Лакшману4.31.17-22
1205 / 2464
Ramayana · 4.31.17-22
Devanāgarī

कृतापराधस्य हि ते नान्यत् पश्याम्य् अहं क्षमम् । अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात् ॥
नियुक्तैर् मन्त्रिभिर् वाच्यो अवश्यं पार्थिवो हितम् । अत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्य् अवधृतं वचः ॥
अभिक्रुद्धः समर्थो हि चापम् उद्यम्य राघवः । सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत् ॥
न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्य पुनर् भवेत् । पूर्वोपकारं स्मरता कृतज्ञेन विशेषतः ॥
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः ससुहृज्जनः । राजंस् तिष्ठ स्वसमये भर्तुर् भार्येव तद्वशे ॥
न रामरामानुजशासनं त्वया; कपीन्द्रयुक्तं मनसाप्य् अपोहितुम् । मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलं; सराघवस्यास्य सुरेन्द्रवर्चसः ॥

Transliteration (IAST)

kṛtāparādhasya hi te nānyat paśyāmy ahaṃ kṣamam | antareṇāñjaliṃ baddhvā lakṣmaṇasya prasādanāt ||
niyuktair mantribhir vācyo avaśyaṃ pārthivo hitam | ata eva bhayaṃ tyaktvā bravīmy avadhṛtaṃ vacaḥ ||
abhikruddhaḥ samartho hi cāpam udyamya rāghavaḥ | sadevāsuragandharvaṃ vaśe sthāpayituṃ jagat ||
na sa kṣamaḥ kopayituṃ yaḥ prasādya punar bhavet | pūrvopakāraṃ smaratā kṛtajñena viśeṣataḥ ||
tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ saputraḥ sasuhṛjjanaḥ | rājaṃs tiṣṭha svasamaye bhartur bhāryeva tadvaśe ||
na rāmarāmānujaśāsanaṃ tvayā; kapīndrayuktaṃ manasāpy apohitum | mano hi te jñāsyati mānuṣaṃ balaṃ; sarāghavasyāsya surendravarcasaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृतापराधस्य हि तेkṛtāparādhasya hi teсогрешившего ведь тебя
नान्यत् पश्याम्य् अहं क्षमम्nānyat paśyāmy ahaṃ kṣamamдругого не вижу я подходящего
अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वाantareṇāñjaliṃ baddhvāкроме ладони сложив
लक्ष्मणस्य प्रसादनात्lakṣmaṇasya prasādanātумилостивления Лакшманы
नियुक्तैर् मन्त्रिभिर् वाच्योniyuktair mantribhir vācyoназначенными советниками должен быть сказан
अवश्यं पार्थिवो हितम्avaśyaṃ pārthivo hitamобязательно царю полезное
अत एव भयं त्यक्त्वाata eva bhayaṃ tyaktvāпоэтому именно страх оставив
ब्रवीम्य् अवधृतं वचःbravīmy avadhṛtaṃ vacaḥговорю твёрдо решённое слово
अभिक्रुद्धः समर्थो हिabhikruddhaḥ samartho hiсильно разгневанный способен ведь
चापम् उद्यम्य राघवःcāpam udyamya rāghavaḥлук подняв Рагхава
सदेवासुरगन्धर्वंsadevāsuragandharvaṃс богами, асурами и гандхарвами
वशे स्थापयितुं जगत्vaśe sthāpayituṃ jagatпод власть поставить мир
न स क्षमः कोपयितुंna sa kṣamaḥ kopayituṃне следует его гневить
यः प्रसाद्य पुनर् भवेत्yaḥ prasādya punar bhavetкоторого умилостивив снова можно жить
पूर्वोपकारं स्मरताpūrvopakāraṃ smaratāпрежнюю помощь помня
कृतज्ञेन विशेषतःkṛtajñena viśeṣataḥблагодарным особенно
तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वंtasya mūrdhnā praṇamya tvaṃему головой поклонившись ты
सपुत्रः ससुहृज्जनःsaputraḥ sasuhṛjjanaḥс сыном и друзьями
राजंस् तिष्ठ स्वसमयेrājaṃs tiṣṭha svasamayeо царь, стой в своём договоре
भर्तुर् भार्येव तद्वशेbhartur bhāryeva tadvaśeкак жена мужа, в его власти
न रामरामानुजशासनंna rāmarāmānujaśāsanaṃне приказ Рамы и брата Рамы
त्वया कपीन्द्रयुक्तंtvayā kapīndrayuktaṃтобой, о владыка обезьян, должный
मनसाप्य् अपोहितुम्manasāpy apohitumдаже умом отвергнуть
मनो हि ते ज्ञास्यतिmano hi te jñāsyatiведь ум твой узнает
मानुषं बलंmānuṣaṃ balaṃчеловеческую силу
सराघवस्यास्यsarāghavasyāsyaэтого вместе с Рагхавой
सुरेन्द्रवर्चसःsurendravarcasaḥсияющего как Сурендра
Translation

«Ты совершил проступок, и я не вижу другого подходящего средства, кроме как сложить ладони и умилостивить Лакшману. Назначенные советники обязаны говорить царю полезное; поэтому, отбросив страх, я говорю твёрдое слово. Если Рагхава сильно разгневается и поднимет лук, он способен поставить под свою власть весь мир вместе с богами, асурами и гандхарвами. Не следует гневить того, кого можно умилостивить и благодаря кому можно снова жить, особенно когда ты благодарен и помнишь прежнюю помощь. Поэтому, о царь, поклонись ему головой вместе с сыном и друзьями, стой в своём договоре и будь в его власти, как жена в власти мужа. О владыка обезьян, тебе нельзя даже мысленно отвергнуть приказ Рамы и его брата. Твой ум ещё узнает человеческую силу этого Лакшманы, сияющего как Сурендра, вместе с Рагхавой».

Version

e261d12558d2 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with