सुग्रीवस् तु ततो रामम् उवाच प्रणतात्मवान् । श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये विस्तरेण नरर्षभ ॥
यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम् । परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम् ॥
तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति । विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया ॥
ततो ऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद् वारिविनीतवत् । न च निष्क्रमते वाली तदा संवत्सरे गते ॥
ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम् । तद् अहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातृशोकविषार्दितः ॥
अथाहं कृतबुद्धिस् तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः । शिलापर्वतसंकाशा बिलद्वारि मया कृता । अशक्नुवन् निष्क्रमितुं महिषो विनशेद् इति ॥
ततो ऽहम् आगां किष्किन्धां निराशस् तस्य जीविते । राज्यं च सुमहत् प्राप्तं तारा च रुमया सह । मित्रैश् च सहितस् तत्र वसामि विगतज्वरः ॥
sugrīvas tu tato rāmam uvāca praṇatātmavān | śrūyatāṃ sarvam ākhyāsye vistareṇa nararṣabha ||
yadā tu dundubhiṃ nāma dānavaṃ mahiṣākṛtim | parikālayate vālī malayaṃ prati parvatam ||
tadā viveśa mahiṣo malayasya guhāṃ prati | viveśa vālī tatrāpi malayaṃ tajjighāṃsayā ||
tato 'haṃ tatra nikṣipto guhād vārivinītavat | na ca niṣkramate vālī tadā saṃvatsare gate ||
tataḥ kṣatajavegena āpupūre tadā bilam | tad ahaṃ vismito dṛṣṭvā bhrātṛśokaviṣārditaḥ ||
athāhaṃ kṛtabuddhis tu suvyaktaṃ nihato guruḥ | śilāparvatasaṃkāśā biladvāri mayā kṛtā | aśaknuvan niṣkramituṃ mahiṣo vinaśed iti ||
tato 'ham āgāṃ kiṣkindhāṃ nirāśas tasya jīvite | rājyaṃ ca sumahat prāptaṃ tārā ca rumayā saha | mitraiś ca sahitas tatra vasāmi vigatajvaraḥ ||
Сугрива смиренно ответил Раме: «Слушай, о бык среди людей, я расскажу всё подробно. Когда Вали преследовал данаву по имени Дундубхи, имевшего облик буйвола, к горе Малая, тот буйвол вошёл в пещеру Малаи. Вали тоже вошёл туда, желая убить его. Меня он оставил у входа в пещеру, словно укрощённого потоком. Но Вали не выходил, и прошёл целый год. Затем отверстие пещеры наполнилось потоком крови. Увидев это, я был поражён и измучен скорбью о брате. Тогда я решил: “Старший явно убит”. Я поставил у входа в пещеру камень, подобный горе, чтобы буйвол, не имея возможности выйти, погиб. После этого я пришёл в Кишкиндху, не надеясь, что Вали жив. Великое царство было получено; там я жил вместе с Тарой, Румой и друзьями, свободный от тревоги».
858cb1658a76 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сугрива начинает не с оправдания, а с памяти о страхе и скорби. Его знание мира родилось не из праздного странствия, а из беды, где каждый шаг был связан с потерей и опасностью.