मणिं दत्त्वा ततः सीता हनूमन्तम् अथाब्रवीत् । अभिज्ञानम् अभिज्ञातम् एतद् रामस्य तत्त्वतः ॥
मणिं तु दृष्ट्वा रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति । वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च ॥
स भूयस् त्वं समुत्साहे चोदितो हरिसत्तम । अस्मिन् कार्यसमारम्भे प्रचिन्तय यदुत्तरम् ॥
त्वम् अस्मिन् कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम । तस्य चिन्तय यो यत्नो दुःखक्षयकरो भवेत् ॥
स तथेति प्रतिज्ञाय मारुतिर् भीमविक्रमः । शिरसावन्द्य वैदेहीं गमनायोपचक्रमे ॥
ज्ञात्वा संप्रस्थितं देवी वानरं मारुतात्मजम् । बाष्पगद्गदया वाचा मैथिली वाक्यम् अब्रवीत् ॥
कुशलं हनुमन् ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ । सुग्रीवं च सहामात्यं वृद्धान् सर्वांश् च वानरान् ॥
यथा च स महाबाहुर् मां तारयति राघवः । अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधात् त्वं समाधातुम् अर्हसि ॥
जीवन्तीं मां यथा रामः संभावयति कीर्तिमान् । तत् त्वया हनुमन् वाच्यं वाचा धर्मम् अवाप्नुहि ॥
नित्यम् उत्साहयुक्ताश् च वाचः श्रुत्वा मयेरिताः । वर्धिष्यते दाशरथेः पौरुषं मदवाप्तये ॥
मत्संदेशयुता वाचस् त्वत्तः श्रुत्वैव राघवः । पराक्रमविधिं वीरो विधिवत् संविधास्यति ॥
maṇiṃ dattvā tataḥ sītā hanūmantam athābravīt | abhijñānam abhijñātam etad rāmasya tattvataḥ ||
maṇiṃ tu dṛṣṭvā rāmo vai trayāṇāṃ saṃsmariṣyati | vīro jananyā mama ca rājño daśarathasya ca ||
sa bhūyas tvaṃ samutsāhe codito harisattama | asmin kāryasamārambhe pracintaya yaduttaram ||
tvam asmin kāryaniryoge pramāṇaṃ harisattama | tasya cintaya yo yatno duḥkhakṣayakaro bhavet ||
sa tatheti pratijñāya mārutir bhīmavikramaḥ | śirasāvandya vaidehīṃ gamanāyopacakrame ||
jñātvā saṃprasthitaṃ devī vānaraṃ mārutātmajam | bāṣpagadgadayā vācā maithilī vākyam abravīt ||
kuśalaṃ hanuman brūyāḥ sahitau rāmalakṣmaṇau | sugrīvaṃ ca sahāmātyaṃ vṛddhān sarvāṃś ca vānarān ||
yathā ca sa mahābāhur māṃ tārayati rāghavaḥ | asmād duḥkhāmbusaṃrodhāt tvaṃ samādhātum arhasi ||
jīvantīṃ māṃ yathā rāmaḥ saṃbhāvayati kīrtimān | tat tvayā hanuman vācyaṃ vācā dharmam avāpnuhi ||
nityam utsāhayuktāś ca vācaḥ śrutvā mayeritāḥ | vardhiṣyate dāśaratheḥ pauruṣaṃ madavāptaye ||
matsaṃdeśayutā vācas tvattaḥ śrutvaiva rāghavaḥ | parākramavidhiṃ vīro vidhivat saṃvidhāsyati ||
Передав драгоценный камень, Сита сказала Хануману: «Это опознавательный знак, истинно известный Раме. Увидев камень, герой вспомнит троих: свою мать, меня и царя Дашаратху. Поэтому, лучший из хари, снова побуждённый к усилию, обдумай, что следует дальше в этом начинании. В исполнении этого дела ты — авторитет; обдумай такое усилие, которое прекратит страдание». Страшнодоблестный сын Ветра пообещал: «Так и будет», поклонился Вайдехи головой и приготовился уходить. Но когда Майтхили поняла, что ванара, сын Ветра, отправляется, она со слезами, прерывавшими голос, сказала: «Хануман, передай благополучие Раме и Лакшмане, Сугриве с советниками и всем старшим ванарам. Устрой так, чтобы могучерукий Рагхава переправил меня через это водное заточение страдания. Скажи так, чтобы славный Рама встретил меня живой; достигни дхармы своей речью. Услышав от тебя мои слова, полные воодушевления, сын Дашаратхи усилит своё мужество ради моего обретения. Когда Рагхава услышит от тебя слова с моим посланием, герой как следует устроит способ подвига».
6a89cf22602e · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сита вручает не только драгоценность, но и ответственность за слово. В служении Ханумана речь становится действием: правильно переданное послание должно поднять Раму на подвиг.