दिवि नक्षत्रभूतस् त्वं महत् कर्म कृतं प्रियम् । पुण्यं राजर्षिवंशं त्वम् आत्मनः समुपेक्षसे ॥
किं मान् न प्रेक्षसे राजन् किं मां न प्रतिभाषसे । बालां बालेन संप्राप्तां भार्यां मां सहचारिणीम् ॥
संश्रुतं गृह्णता पाणिं चरिष्यामीति यत् त्वया । स्मर तन् मम काकुत्स्थ नय माम् अपि दुःखिताम् ॥
कस्मान् माम् अपहाय त्वं गतो गतिमतां वर । अस्माल् लोकाद् अमुं लोकं त्यक्त्वा माम् इह दुःखिताम् ॥
कल्याणैर् उचितं यत् तत् परिष्वक्तं मयैव तु । क्रव्यादैस् तच् छरीरं ते नूनं विपरिकृष्यते ॥
अग्निष्टोमादिभिर् यज्ञैर् इष्टवान् आप्तदक्षिणैः । अग्निहोत्रेण संस्कारं केन त्वं तु न लप्स्यसे ॥
प्रव्रज्याम् उपपन्नानां त्रयाणाम् एकम् आगतम् । परिप्रक्ष्यति कौसल्या लक्ष्मणं शोकलालसा ॥
स तस्याः परिपृच्छन्त्या वधं मित्रबलस्य ते । तव चाख्यास्यते नूनं निशायां राक्षसैर् वधम् ॥
सा त्वां सुप्तं हतं श्रुत्वा मां च रक्षोगृहं गताम् । हृदयेन विदीर्णेन न भविष्यति राघव ॥
साधु पातय मां क्षिप्रं रामस्योपरि रावणः । समानय पतिं पत्न्या कुरु कल्याणम् उत्तमम् ॥
शिरसा मे शिरश् चास्य कायं कायेन योजय । रावणानुगमिष्यामि गतिं भर्तुर् महात्मनः । मुहूर्तम् अपि नेच्छामि जीवितुं पापजीविना ॥
श्रुतं मया वेदविदां ब्राह्मणानां पितुर् गृहे । यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः ॥
क्षमा यस्मिन् दमस् त्यागः सत्यं धर्मः कृतज्ञता । अहिंसा चैव भूतानां तम् ऋते का गतिर् मम ॥
divi nakṣatrabhūtas tvaṃ mahat karma kṛtaṃ priyam | puṇyaṃ rājarṣivaṃśaṃ tvam ātmanaḥ samupekṣase ||
kiṃ mān na prekṣase rājan kiṃ māṃ na pratibhāṣase | bālāṃ bālena saṃprāptāṃ bhāryāṃ māṃ sahacāriṇīm ||
saṃśrutaṃ gṛhṇatā pāṇiṃ cariṣyāmīti yat tvayā | smara tan mama kākutstha naya mām api duḥkhitām ||
kasmān mām apahāya tvaṃ gato gatimatāṃ vara | asmāl lokād amuṃ lokaṃ tyaktvā mām iha duḥkhitām ||
kalyāṇair ucitaṃ yat tat pariṣvaktaṃ mayaiva tu | kravyādais tac charīraṃ te nūnaṃ viparikṛṣyate ||
agniṣṭomādibhir yajñair iṣṭavān āptadakṣiṇaiḥ | agnihotreṇa saṃskāraṃ kena tvaṃ tu na lapsyase ||
pravrajyām upapannānāṃ trayāṇām ekam āgatam | pariprakṣyati kausalyā lakṣmaṇaṃ śokalālasā ||
sa tasyāḥ paripṛcchantyā vadhaṃ mitrabalasya te | tava cākhyāsyate nūnaṃ niśāyāṃ rākṣasair vadham ||
sā tvāṃ suptaṃ hataṃ śrutvā māṃ ca rakṣogṛhaṃ gatām | hṛdayena vidīrṇena na bhaviṣyati rāghava ||
sādhu pātaya māṃ kṣipraṃ rāmasyopari rāvaṇaḥ | samānaya patiṃ patnyā kuru kalyāṇam uttamam ||
śirasā me śiraś cāsya kāyaṃ kāyena yojaya | rāvaṇānugamiṣyāmi gatiṃ bhartur mahātmanaḥ | muhūrtam api necchāmi jīvituṃ pāpajīvinā ||
śrutaṃ mayā vedavidāṃ brāhmaṇānāṃ pitur gṛhe | yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ ||
kṣamā yasmin damas tyāgaḥ satyaṃ dharmaḥ kṛtajñatā | ahiṃsā caiva bhūtānāṃ tam ṛte kā gatir mama ||
«На небе ты стал звездой; совершив великое и дорогое дело, ты созерцаешь свой святой род царственных мудрецов. Почему ты не смотришь на меня, о царь? Почему не отвечаешь мне — юной жене, взятой тобою юным, твоей спутнице? Вспомни, о Какутстха, что ты обещал, беря меня за руку: “Я буду идти с тобой”. Веди и меня, несчастную. Почему ты, лучший из достигших пути, оставил меня здесь несчастной и ушёл из этого мира в тот мир? То тело, достойное благих объятий, которое обнимала только я, несомненно, теперь растаскивается плотоядными. Ты совершал агништхому и другие жертвоприношения с надлежащими дарами; но кем теперь ты получишь последний обряд агнихотры? Каушалья, томимая скорбью, будет расспрашивать Лакшману, одного пришедшего из троих, принявших изгнание. Несомненно, он расскажет ей об убийстве твоего дружеского войска и о твоём убийстве ракшасами ночью. Услышав, что ты убит во сне, а я попала в дом ракшасов, она, о Рагхава, не переживёт этого с разорванным сердцем. О Равана, прошу, быстро убей меня над Рамой. Соедини мужа с женой и сделай высшее благо. Соедини мою голову с его головой и тело с телом; о Равана, я последую путём великодушного мужа. Я не желаю жить даже мгновение злой жизнью. В доме отца я слышала от брахманов, знатоков Вед: у тех женщин, которым дорог муж, миры ведут к великому благу. В ком были терпение, самообладание, щедрость, истина, дхарма, благодарность и ненасилие к существам, без него какой путь остаётся мне?»
d0cc6df64230 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сита просит не жизни, а соединения с Рамой. Её слова не о смерти как отчаянии, а о невозможности принять существование, отделённое от истины и верности.