सन्यं तु विद्रुतं दृष्ट्वा धूम्राक्षो राक्षसर्षभः । क्रोधेन कदनं चक्रे वानराणां युयुत्सताम् ॥
प्रासैः प्रमथिताः के चिद् वानराः शोणितस्रवाः । मुद्गरैर् आहताः के चित् पतिता धरणीतले ॥
परिघैर् मथितः के चिद् भिण्डिपालैर् विदारिताः । पट्टसैर् आहताः के चिद् विह्वलन्तो गतासवः ॥
के चिद् विनिहता भूमौ रुधिरार्द्रा वनौकसः । के चिद् विद्राविता नष्टाः संक्रुद्धै राक्षसैर् युधि ॥
विभिन्नहृदयाः के चिद् एकपार्श्वेन शायिताः । विदारितास्त्रशूलै च के चिद् आन्त्रैर् विनिस्रुताः ॥
तत् सुभीमं महद् युद्धं हरिराकस संकुलम् । प्रबभौ शस्त्रबहुलं शिलापादपसंकुलम् ॥
धनुर्ज्यातन्त्रिमधुरं हिक्कातालसमन्वितम् । मन्द्रस्तनितसंगीतं युद्धगान्धर्वम् आबभौ ॥
धूम्राक्षस् तु धनुष्पाणिर् वानरान् रणमूर्धनि । हसन् विद्रावयाम् आस दिशस् ताञ् शरवृष्टिभिः ॥
sanyaṃ tu vidrutaṃ dṛṣṭvā dhūmrākṣo rākṣasarṣabhaḥ | krodhena kadanaṃ cakre vānarāṇāṃ yuyutsatām ||
prāsaiḥ pramathitāḥ ke cid vānarāḥ śoṇitasravāḥ | mudgarair āhatāḥ ke cit patitā dharaṇītale ||
parighair mathitaḥ ke cid bhiṇḍipālair vidāritāḥ | paṭṭasair āhatāḥ ke cid vihvalanto gatāsavaḥ ||
ke cid vinihatā bhūmau rudhirārdrā vanaukasaḥ | ke cid vidrāvitā naṣṭāḥ saṃkruddhai rākṣasair yudhi ||
vibhinnahṛdayāḥ ke cid ekapārśvena śāyitāḥ | vidāritāstraśūlai ca ke cid āntrair vinisrutāḥ ||
tat subhīmaṃ mahad yuddhaṃ harirākasa saṃkulam | prababhau śastrabahulaṃ śilāpādapasaṃkulam ||
dhanurjyātantrimadhuraṃ hikkātālasamanvitam | mandrastanitasaṃgītaṃ yuddhagāndharvam ābabhau ||
dhūmrākṣas tu dhanuṣpāṇir vānarān raṇamūrdhani | hasan vidrāvayām āsa diśas tāñ śaravṛṣṭibhiḥ ||
Увидев, что войско разбегается, Дхумракша, бык среди ракшасов, в гневе начал истреблять ванаров, желающих сражаться. Одни ванары, сокрушённые прасами, истекали кровью; другие, поражённые молотами, падали на землю. Некоторые были разбиты паригхами, рассечены бхиндипалами, поражены паттисами, шатались и лишались жизни. Одни лесные жители лежали убитыми на земле, мокрые от крови; другие были обращены в бегство разгневанными ракшасами и исчезали в битве. У некоторых были пробиты сердца, другие лежали на боку, а у иных, рассечённых оружием и копьями, кишки выпадали наружу. Это великое и очень страшное сражение, наполненное ванарами и ракшасами, изобилующее оружием, камнями и деревьями, выглядело словно мрачная музыка битвы: струны тетив звучали сладко, предсмертная икота отбивала такт, а глубокий гром был её песней. А Дхумракша, с луком в руке, на вершине боя смеясь обращал ванаров в бегство ливнями стрел.
7ddd8910f378 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Дхумракша на мгновение кажется хозяином поля боя: он превращает сражение в страшный ритуал разрушения. Но эта сила остаётся силой насилия, а не правды, поэтому она не может устоять перед слугой Рамы.