ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम् । गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैर् अभिसंवृतम् ॥
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम् । अतिसंजातरोषाणां प्रहस्तम् अभिगर्जताम् ॥
खड्गशक्त्यष्टिबाणाश् च शूलानि मुसलानि च । गदाश् च परिघाः प्रासा विविधाश् च परश्वधाः ॥
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम् । प्रगृहीतान्य् अशोभन्त वानरान् अभिधावताम् ॥
जगृहुः पादपांश् चापि पुष्पितान् वानरर्षभाः । शिलाश् च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥
तेषाम् अन्योन्यम् आसाद्य संग्रामः सुमहान् अभूत् । बहूनाम् अश्मवृष्टिं च शरवृष्टिं च वर्षताम् ॥
बहवो राक्षसा युद्धे बहून् वानरयूथपान् । वानरा राक्षसांश् चापि निजघ्नुर् बहवो बहून् ॥
शूलैः प्रमथिताः के चित् के चित् तु परमायुधैः । परिघैर् आहताः के चित् के चिच् छिन्नाः परश्वधैः ॥
निरुच्छ्वासाः पुनः के चित् पतिता धरणीतले । विभिन्नहृदयाः के चिद् इषुसंतानसंदिताः ॥
के चिद् द्विधाकृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि । वानरा राक्षसैः शूलैः पार्श्वतश् च विदारिताः ॥
वानरैश् चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः । पादपैर् गिरिशृङ्गैश् च संपिष्टा वसुधातले ॥
वज्रस्पर्शतलैर् हस्तैर् मुष्टिभिश् च हता भृशम् । वेमुः शोणितम् आस्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणः ॥
आर्तस्वरं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम् । बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसां युधि ॥
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गम् अनुव्रताः । विवृत्तनयनाः क्रूराश् चक्रुः कर्माण्य् अभीतवत् ॥
tataḥ prahastaṃ niryāntaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam | garjantaṃ sumahākāyaṃ rākṣasair abhisaṃvṛtam ||
dadarśa mahatī senā vānarāṇāṃ balīyasām | atisaṃjātaroṣāṇāṃ prahastam abhigarjatām ||
khaḍgaśaktyaṣṭibāṇāś ca śūlāni musalāni ca | gadāś ca parighāḥ prāsā vividhāś ca paraśvadhāḥ ||
dhanūṃṣi ca vicitrāṇi rākṣasānāṃ jayaiṣiṇām | pragṛhītāny aśobhanta vānarān abhidhāvatām ||
jagṛhuḥ pādapāṃś cāpi puṣpitān vānararṣabhāḥ | śilāś ca vipulā dīrghā yoddhukāmāḥ plavaṃgamāḥ ||
teṣām anyonyam āsādya saṃgrāmaḥ sumahān abhūt | bahūnām aśmavṛṣṭiṃ ca śaravṛṣṭiṃ ca varṣatām ||
bahavo rākṣasā yuddhe bahūn vānarayūthapān | vānarā rākṣasāṃś cāpi nijaghnur bahavo bahūn ||
śūlaiḥ pramathitāḥ ke cit ke cit tu paramāyudhaiḥ | parighair āhatāḥ ke cit ke cic chinnāḥ paraśvadhaiḥ ||
nirucchvāsāḥ punaḥ ke cit patitā dharaṇītale | vibhinnahṛdayāḥ ke cid iṣusaṃtānasaṃditāḥ ||
ke cid dvidhākṛtāḥ khaḍgaiḥ sphurantaḥ patitā bhuvi | vānarā rākṣasaiḥ śūlaiḥ pārśvataś ca vidāritāḥ ||
vānaraiś cāpi saṃkruddhai rākṣasaughāḥ samantataḥ | pādapair giriśṛṅgaiś ca saṃpiṣṭā vasudhātale ||
vajrasparśatalair hastair muṣṭibhiś ca hatā bhṛśam | vemuḥ śoṇitam āsyebhyo viśīrṇadaśanekṣaṇaḥ ||
ārtasvaraṃ ca svanatāṃ siṃhanādaṃ ca nardatām | babhūva tumulaḥ śabdo harīṇāṃ rakṣasāṃ yudhi ||
vānarā rākṣasāḥ kruddhā vīramārgam anuvratāḥ | vivṛttanayanāḥ krūrāś cakruḥ karmāṇy abhītavat ||
Затем великая армия очень сильных ванаров, у которых вспыхнул сильный гнев и которые рычали на Прахасту, увидела его выступающим: страшного, страшного доблестью, ревущего, огромнотелого и окружённого ракшасами. Мечи, дротики, копья, стрелы, пики, песты, палицы, паригхи, прасы, разные боевые топоры и пёстрые луки ракшасов, желающих победы и бросающихся на ванаров, сияли поднятыми. Быки среди ванаров, желая сражаться, схватили цветущие деревья, широкие и длинные скалы. Когда они сошлись друг с другом, возникла великая битва: многие изливали дождь камней и дождь стрел. Многие ракшасы в битве убивали многих предводителей ванаров, и многие ванары убивали многих ракшасов. Одни были сокрушены копьями, другие — высшим оружием; некоторые поражены паригхами, некоторые рассечены боевыми топорами. Одни, уже без дыхания, падали на землю; у других были пробиты сердца, и они были поражены непрерывной вереницей стрел. Некоторые, рассечённые мечами надвое, падали на землю, дёргаясь; ванары были разорваны ракшасскими копьями в бока. А разгневанные ванары со всех сторон раздавливали толпы ракшасов деревьями и горными вершинами. Ударенные руками, чьи ладони касанием были подобны молнии, и кулаками, они сильно изрыгали кровь из уст, с разбитыми зубами и глазами. В битве возник бурный звук ванаров и ракшасов: болезненные крики стонущих смешивались со львиным рёвом ревущих. Разгневанные ванары и ракшасы, следуя пути героев, с широко раскрытыми глазами и жестокостью совершали бесстрашные дела.
eb6d42c482c5 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Сарга открывается не героическим блеском, а предельной ценой войны. Когда праведная цель сталкивается с неправедной силой, поле боя становится местом, где внешняя доблесть быстро обнажает внутренний выбор каждого.