अङ्गदो मातुलौ दृष्ट्वा पतितौ तौ महाबलौ । अभिदुद्राव वेगेन कुम्भम् उद्यतकार्मुकम् ॥
तम् आपतन्तं विव्याध कुम्भः पञ्चभिर् आयसैः । त्रिभिश् चान्यैः शितैर् बाणैर् मातंगम् इव तोमरैः ॥
सो ऽङ्गदं विविधैर् बाणैः कुम्भो विव्याध वीर्यवान् । अकुण्ठधारैर् निशितैस् तीक्ष्णैः कनकभूषणैः ॥
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रो न कम्पते । शिलापादपवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि ववर्ष ह ॥
स प्रचिच्छेद तान् सर्वान् बिभेद च पुनः शिलाः । कुम्भकर्णात्मजः श्रीमान् वालिपुत्रसमीरितान् ॥
आपतन्तं च संप्रेक्ष्य कुम्भो वानरयूथपम् । भ्रुवोर् विव्याध बाणाभ्याम् उल्काभ्याम् इव कुञ्जरम् ॥
अङ्गदः पाणिना नेत्रे पिधाय रुधिरोक्षिते । सालम् आसन्नम् एकेन परिजग्राह पाणिना ॥
तम् इन्द्रकेतुप्रतिमं वृक्षं मन्दरसंनिभम् । समुत्सृजन्तं वेगेन पश्यतां सर्वरक्षसाम् ॥
स चिच्छेद शितैर् बाणैः सप्तभिः कायभेदनैः । अङ्गदो विव्यथे ऽभीक्ष्णं ससाद च मुमोह च ॥
अङ्गदं व्यथितं दृष्ट्वा सीदन्तम् इव सागरे । दुरासदं हरिश्रेष्ठा राघवाय न्यवेदयन् ॥
रामस् तु व्यथितं श्रुत्वा वालिपुत्रं महाहवे । व्यादिदेश हरिश्रेष्ठाञ् जाम्बवत्प्रमुखांस् ततः ॥
ते तु वानरशार्दूलाः श्रुत्वा रामस्य शासनम् । अभिपेतुः सुसंक्रुद्धाः कुम्भम् उद्यतकार्मुकम् ॥
ततो द्रुमशिलाहस्ताः कोपसंरक्तलोचनाः । रिरक्षिषन्तो ऽभ्यपतन्न् अङ्गदं वानरर्षभाः ॥
जाम्बवांश् च सुषेणश् च वेगदर्शी च वानरः । कुम्भकर्णात्मजं वीरं क्रुद्धाः समभिदुद्रुवुः ॥
समीक्ष्यातततस् तांस् तु वानरेन्द्रान् महाबलान् । आववार शरौघेण नगेनेव जलाशयम् ॥
तस्य बाणचयं प्राप्य न शोकेर् अतिवर्तितुम् । वानरेन्द्रा महात्मानो वेलाम् इव महोदधिः ॥
aṅgado mātulau dṛṣṭvā patitau tau mahābalau | abhidudrāva vegena kumbham udyatakārmukam ||
tam āpatantaṃ vivyādha kumbhaḥ pañcabhir āyasaiḥ | tribhiś cānyaiḥ śitair bāṇair mātaṃgam iva tomaraiḥ ||
so 'ṅgadaṃ vividhair bāṇaiḥ kumbho vivyādha vīryavān | akuṇṭhadhārair niśitais tīkṣṇaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
aṅgadaḥ pratividdhāṅgo vāliputro na kampate | śilāpādapavarṣāṇi tasya mūrdhni vavarṣa ha ||
sa praciccheda tān sarvān bibheda ca punaḥ śilāḥ | kumbhakarṇātmajaḥ śrīmān vāliputrasamīritān ||
āpatantaṃ ca saṃprekṣya kumbho vānarayūthapam | bhruvor vivyādha bāṇābhyām ulkābhyām iva kuñjaram ||
aṅgadaḥ pāṇinā netre pidhāya rudhirokṣite | sālam āsannam ekena parijagrāha pāṇinā ||
tam indraketupratimaṃ vṛkṣaṃ mandarasaṃnibham | samutsṛjantaṃ vegena paśyatāṃ sarvarakṣasām ||
sa ciccheda śitair bāṇaiḥ saptabhiḥ kāyabhedanaiḥ | aṅgado vivyathe 'bhīkṣṇaṃ sasāda ca mumoha ca ||
aṅgadaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā sīdantam iva sāgare | durāsadaṃ hariśreṣṭhā rāghavāya nyavedayan ||
rāmas tu vyathitaṃ śrutvā vāliputraṃ mahāhave | vyādideśa hariśreṣṭhāñ jāmbavatpramukhāṃs tataḥ ||
te tu vānaraśārdūlāḥ śrutvā rāmasya śāsanam | abhipetuḥ susaṃkruddhāḥ kumbham udyatakārmukam ||
tato drumaśilāhastāḥ kopasaṃraktalocanāḥ | rirakṣiṣanto 'bhyapatann aṅgadaṃ vānararṣabhāḥ ||
jāmbavāṃś ca suṣeṇaś ca vegadarśī ca vānaraḥ | kumbhakarṇātmajaṃ vīraṃ kruddhāḥ samabhidudruvuḥ ||
samīkṣyātatatas tāṃs tu vānarendrān mahābalān | āvavāra śaraugheṇa nageneva jalāśayam ||
tasya bāṇacayaṃ prāpya na śoker ativartitum | vānarendrā mahātmāno velām iva mahodadhiḥ ||
Увидев двух могучих дядей павшими, Ангада стремительно бросился на Кумбху с поднятым луком. Кумбха пронзил налетающего Ангаду пятью железными и тремя другими острыми стрелами, как слона томарами. Доблестный Кумбха пронзал Ангаду разными стрелами — острыми, с незатупленными лезвиями, резкими и украшенными золотом. Но сын Вали, хотя всё его тело было пронзено, не дрогнул и пролил на голову Кумбхи дожди камней и деревьев. Славный сын Кумбхакарны рассёк их все и снова разбил скалы, посланные сыном Вали. Увидев, как вождь ванарского отряда снова налетает, Кумбха двумя стрелами пронзил его между бровей, как слона двумя метеорами. Ангада, закрыв рукой глаза, залитые кровью, другой рукой схватил ближайшее саловое дерево, подобное знамени Индры и Мандаре. Когда он с силой метал это дерево на глазах у всех ракшасов, Кумбха рассёк его семью острыми стрелами, разрывающими тело. Ангада тяжко страдал, осел и потерял сознание. Лучшие обезьяны, увидев труднопобедимого Ангаду измученным, словно тонущим в океане, сообщили об этом Рагхаве. Услышав, что сын Вали поражён в великой битве, Рама приказал лучшим обезьянам во главе с Джамбаваном идти на помощь. Услышав приказ Рамы, тигры ванаров, сильно разгневанные, напали на Кумбху с поднятым луком. Быки ванаров, с деревьями и камнями в руках, с глазами, покрасневшими от гнева, бросились защищать Ангаду. Джамбаван, Сушена и ванар Вегадарши разгневанно устремились на героя, сына Кумбхакарны. Но, увидев этих могучих владык ванаров с поднятым оружием, Кумбха закрыл их потоком стрел, как гора закрывает водоём. Великие владыки ванаров, достигнув его скопления стрел, не смогли перейти его, как великий океан не переходит берег.
a57e08cdda3a · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Ангада выдерживает раны, пока может, но здесь ясно показана и граница личной силы. Рама сразу посылает поддержку: в служении героизм не отменяет взаимной защиты.