ततः पार्श्वगतं दृष्ट्वा सविमर्शं विचारयन् । विभीषणम् इदं वाक्यम् अहृष्टो राघवो ऽब्रवीत् ॥
राक्षसाधिपते सौम्य नित्यं मद्विजये रत । वैदेही संनिकर्षं मे शीघ्रं समुपगच्छतु ॥
स तद्वचनम् आज्ञाय राघवस्य विभीषणः । तूर्णम् उत्सारणे यत्नं कारयाम् आस सर्वतः ॥
कञ्चुकोष्णीषिणस् तत्र वेत्रझर्झरपाणयः । उत्सारयन्तः पुरुषाः समन्तात् परिचक्रमुः ॥
ऋक्षाणां वानराणां च राक्षसानां च सर्वतः । वृन्दान्य् उत्सार्यमाणानि दूरम् उत्ससृजुस् ततः ॥
तेषाम् उत्सार्यमाणानां सर्वेषां ध्वनिर् उत्थितः । वायुनोद्वर्तमानस्य सागरस्येव निस्वनः ॥
उत्सार्यमाणांस् तान् दृष्ट्वा समन्ताज् जातसंभ्रमान् । दाक्षिण्यात् तदमर्षाच् च वारयाम् आस राघवः ॥
संरब्धश् चाब्रवीद् रामश् चक्षुषा प्रदहन्न् इव । विभीषणं महाप्राज्ञं सोपालम्भम् इदं वचः ॥
किमर्थं माम् अनादृत्य कृश्यते ऽयं त्वया जनः । निवर्तयैनम् उद्योगं जनो ऽयं स्वजनो मम ॥
न गृहाणि न वस्त्राणि न प्राकारास् तिरस्क्रियाः । नेदृशा राजसत्कारा वृत्तम् आवरणं स्त्रियः ॥
व्यसनेषु न कृच्छ्रेषु न युद्धे न स्वयं वरे । न क्रतौ नो विवाहे च दर्शनं दुष्यते स्त्रियः ॥
सैषा युद्धगता चैव कृच्छ्रे महति च स्थिता । दर्शने ऽस्या न दोषः स्यान् मत्समीपे विशेषतः ॥
तद् आनय समीपं मे शीघ्रम् एनां विभीषण । सीता पश्यतु माम् एषा सुहृद्गणवृतं स्थितम् ॥
tataḥ pārśvagataṃ dṛṣṭvā savimarśaṃ vicārayan | vibhīṣaṇam idaṃ vākyam ahṛṣṭo rāghavo 'bravīt ||
rākṣasādhipate saumya nityaṃ madvijaye rata | vaidehī saṃnikarṣaṃ me śīghraṃ samupagacchatu ||
sa tadvacanam ājñāya rāghavasya vibhīṣaṇaḥ | tūrṇam utsāraṇe yatnaṃ kārayām āsa sarvataḥ ||
kañcukoṣṇīṣiṇas tatra vetrajharjharapāṇayaḥ | utsārayantaḥ puruṣāḥ samantāt paricakramuḥ ||
ṛkṣāṇāṃ vānarāṇāṃ ca rākṣasānāṃ ca sarvataḥ | vṛndāny utsāryamāṇāni dūram utsasṛjus tataḥ ||
teṣām utsāryamāṇānāṃ sarveṣāṃ dhvanir utthitaḥ | vāyunodvartamānasya sāgarasyeva nisvanaḥ ||
utsāryamāṇāṃs tān dṛṣṭvā samantāj jātasaṃbhramān | dākṣiṇyāt tadamarṣāc ca vārayām āsa rāghavaḥ ||
saṃrabdhaś cābravīd rāmaś cakṣuṣā pradahann iva | vibhīṣaṇaṃ mahāprājñaṃ sopālambham idaṃ vacaḥ ||
kimarthaṃ mām anādṛtya kṛśyate 'yaṃ tvayā janaḥ | nivartayainam udyogaṃ jano 'yaṃ svajano mama ||
na gṛhāṇi na vastrāṇi na prākārās tiraskriyāḥ | nedṛśā rājasatkārā vṛttam āvaraṇaṃ striyaḥ ||
vyasaneṣu na kṛcchreṣu na yuddhe na svayaṃ vare | na kratau no vivāhe ca darśanaṃ duṣyate striyaḥ ||
saiṣā yuddhagatā caiva kṛcchre mahati ca sthitā | darśane 'syā na doṣaḥ syān matsamīpe viśeṣataḥ ||
tad ānaya samīpaṃ me śīghram enāṃ vibhīṣaṇa | sītā paśyatu mām eṣā suhṛdgaṇavṛtaṃ sthitam ||
Затем, увидев стоявшего рядом Вибхишану, Рагхава, размышляя и не испытывая радости, сказал ему: «Милый владыка ракшасов, всегда преданный моей победе, пусть Вайдехи быстро подойдёт ко мне». Вибхишана, поняв слово Рагхавы, немедленно велел со всех сторон оттеснять толпу. Люди в панцирях и тюрбанах, с тростями и посохами в руках, стали обходить всё вокруг, разгоняя стоявших. Толпы медведей, обезьян и ракшасов, оттесняемые со всех сторон, отступали далеко; от всех, кого разгоняли, поднялся шум, подобный гулу океана, вздымаемого ветром. Увидев, что их со всех сторон оттесняют и они пришли в смятение, Рагхава из мягкости и негодования остановил это. Разгневанный, словно сжигая взглядом, Рама сказал великомудрому Вибхишане с упрёком: «Зачем ты, не приняв меня во внимание, мучишь этот народ? Останови это усилие: этот народ — мои люди. Не дома, не одежды, не стены, не завесы и не такие царские почести являются покрывалом женщины; её покрывало — поведение. В бедствии, в тяжёлой опасности, в битве, на сваямваре, на жертвоприношении и на свадьбе появление женщины не порицается. А эта Сита связана с битвой и находится в великой трудности; в её появлении нет вины, особенно рядом со мной. Поэтому, Вибхишана, быстро приведи её ко мне. Пусть эта Сита увидит меня стоящим в окружении друзей».
fa8cd7d15e34 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Рама резко останавливает ложную заботу о приличии, когда она превращается в насилие над теми, кто служил ему. Истинная защита чести Ситы, по его словам, не в ширмах и стражниках, а в её собственном безупречном поведении.