Ramayana
Ракшасы отступают в Паталу7.8.6-15
2100 / 2464
Ramayana · 7.8.6-15
Devanāgarī

उवाच राक्षसेन्द्रं तं देवराजानुजो बली । युष्मत्तो भयभीतानां देवानां वै मयाभयम् । राक्षसोत्सादनं दत्तं तद् एतद् अनुपाल्यते ॥
प्राणैर् अपि प्रियं कार्यं देवानां हि सदा मया । सो ऽहं वो निहनिष्यामि रसातलगतान् अपि ॥
देवम् एवं ब्रुवाणं तु रक्ताम्बुरुहलोचनम् । शक्त्या बिभेद संक्रुद्धो राक्षसेन्द्रो ररास च ॥
माल्यवद् भुजनिर्मुक्ता शक्तिर् घण्टाकृतस्वना । हरेर् उरसि बभ्राज मेघस्थेव शतह्रदा ॥
ततस् ताम् एव चोत्कृष्य शक्तिं शक्तिधरप्रियः । माल्यवन्तं समुद्दिश्य चिक्षेपाम्बुरुहेक्षणः ॥
स्कन्दोत्सृष्टेव सा शक्तिर् गोविन्दकरनिःसृता । काङ्क्षन्ती राक्षसं प्रायान् महोल्केवाञ्जनाचलम् ॥
सा तस्योरसि विस्तीर्णे हारभासावभासिते । अपतद् राक्षसेन्द्रस्य गिरिकूट इवाशनिः ॥
तया भिन्नतनुत्राणाः प्राविशद् विपुलं तमः । माल्यवान् पुनर् आश्वस्तस् तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥
ततः कार्ष्णायसं शूलं कण्टकैर् बहुभिश् चितम् । प्रगृह्याभ्यहनद् देवं स्तनयोर् अन्तरे दृढम् ॥
तथैव रणरक्तस् तु मुष्टिना वासवानुजम् । ताडयित्वा धनुर्मात्रम् अपक्रान्तो निशाचरः ॥

Transliteration (IAST)

uvāca rākṣasendraṃ taṃ devarājānujo balī | yuṣmatto bhayabhītānāṃ devānāṃ vai mayābhayam | rākṣasotsādanaṃ dattaṃ tad etad anupālyate ||
prāṇair api priyaṃ kāryaṃ devānāṃ hi sadā mayā | so 'haṃ vo nihaniṣyāmi rasātalagatān api ||
devam evaṃ bruvāṇaṃ tu raktāmburuhalocanam | śaktyā bibheda saṃkruddho rākṣasendro rarāsa ca ||
mālyavad bhujanirmuktā śaktir ghaṇṭākṛtasvanā | harer urasi babhrāja meghastheva śatahradā ||
tatas tām eva cotkṛṣya śaktiṃ śaktidharapriyaḥ | mālyavantaṃ samuddiśya cikṣepāmburuhekṣaṇaḥ ||
skandotsṛṣṭeva sā śaktir govindakaraniḥsṛtā | kāṅkṣantī rākṣasaṃ prāyān maholkevāñjanācalam ||
sā tasyorasi vistīrṇe hārabhāsāvabhāsite | apatad rākṣasendrasya girikūṭa ivāśaniḥ ||
tayā bhinnatanutrāṇāḥ prāviśad vipulaṃ tamaḥ | mālyavān punar āśvastas tasthau girir ivācalaḥ ||
tataḥ kārṣṇāyasaṃ śūlaṃ kaṇṭakair bahubhiś citam | pragṛhyābhyahanad devaṃ stanayor antare dṛḍham ||
tathaiva raṇaraktas tu muṣṭinā vāsavānujam | tāḍayitvā dhanurmātram apakrānto niśācaraḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उवाच राक्षसेन्द्रम् तम्uvāca rākṣasendram tamсказал тому царю ракшасов
देवराजानुजः बलीdevarājānujaḥ balīмладший брат царя богов, могучий
युष्मत्तः भयभीतानाम्yuṣmattaḥ bhayabhītānāmиз-за вас страхом испуганным
देवानाम् वै मया अभयम्devānām vai mayā abhayamбогам именно мной бесстрашие
राक्षसोत्सादनम् दत्तम्rākṣasotsādanam dattamистребление ракшасов дано
तत् एतत् अनुपाल्यतेtat etat anupālyateто это исполняется
प्राणैः अपि प्रियम् कार्यम्prāṇaiḥ api priyam kāryamдаже жизнью дорогое дело
देवानाम् हि सदा मयाdevānām hi sadā mayāдля богов ведь всегда мной
सः अहम् वः निहनिष्यामिsaḥ aham vaḥ nihaniṣyāmiтак я вас убью
रसातलगतान् अपिrasātalagatān apiдаже ушедших в Расаталу
देवम् एवम् ब्रुवाणम् तुdevam evam bruvāṇam tuбога так говорящего же
रक्ताम्बुरुहलोचनम्raktāmburuhalocanamс глазами как красные лотосы
शक्त्या बिभेद संक्रुद्धःśaktyā bibheda saṃkruddhaḥдротиком пронзил разгневанный
राक्षसेन्द्रः ररास चrākṣasendraḥ rarāsa caцарь ракшасов и заревел
माल्यवत् भुजनिर्मुक्ताmālyavat bhujanirmuktāиз руки Мальявана выпущенная
शक्तिः घण्टाकृतस्वनाśaktiḥ ghaṇṭākṛtasvanāшакти со звоном колокольцев
हरेः उरसि बभ्राजhareḥ urasi babhrājaна груди Хари засияла
मेघस्थे इव शतह्रदाmeghasthe iva śatahradāкак молния в туче
ततः ताम् एव च उत्कृष्यtataḥ tām eva ca utkṛṣyaзатем её же вырвав
शक्तिम् शक्तिधरप्रियःśaktim śaktidharapriyaḥшакти, любимец носителя шакти
माल्यवन्तम् समुद्दिश्यmālyavantam samuddiśyaна Мальявана нацелив
चिक्षेप अम्बुरुहेक्षणःcikṣepa amburuhekṣaṇaḥметнул лотосоокий
स्कन्दोत्सृष्टा इव सा शक्तिःskandotsṛṣṭā iva sā śaktiḥкак Сканда выпущенная та шакти
गोविन्दकरनिःसृताgovindakaraniḥsṛtāиз руки Говинды вышедшая
काङ्क्षन्ती राक्षसम् प्रायात्kāṅkṣantī rākṣasam prāyātжелая ракшаса, пошла
महोल्का इव अञ्जनाचलम्maholkā iva añjanācalamкак великая головня к горе сурьмы
सा तस्य उरसि विस्तीर्णेsā tasya urasi vistīrṇeона на его широкой груди
हारभासावभासितेhārabhāsāvabhāsiteсиянием ожерелья освещённой
अपतत् राक्षसेन्द्रस्यapatat rākṣasendrasyaупала царя ракшасов
गिरिकूटे इव अशनिःgirikūṭe iva aśaniḥкак молния на вершину горы
तया भिन्नतनुत्राणःtayā bhinnatanutrāṇaḥею с разбитой бронёй
प्राविशत् विपुलम् तमःprāviśat vipulam tamaḥвошёл в великую тьму
माल्यवान् पुनः आश्वस्तःmālyavān punaḥ āśvastaḥМальяван снова оправившийся
तस्थौ गिरिः इव अचलःtasthau giriḥ iva acalaḥстоял как неподвижная гора
ततः कार्ष्णायसम् शूलम्tataḥ kārṣṇāyasam śūlamзатем чёрно-железный трезубец
कण्टकैः बहुभिः चितम्kaṇṭakaiḥ bahubhiḥ citamмногими шипами усеянный
प्रगृह्य अभ्यहनत् देवम्pragṛhya abhyahanat devamсхватив, ударил бога
स्तनयोः अन्तरे दृढम्stanayoḥ antare dṛḍhamмежду грудями крепко
तथैव रणरक्तः तुtathaiva raṇaraktaḥ tuтак же битвой опьянённый же
मुष्टिना वासवानुजम्muṣṭinā vāsavānujamкулаком младшего брата Васавы
ताडयित्वा धनुर्मात्रम्tāḍayitvā dhanurmātramударив на расстояние лука
अपक्रान्तः निशाचरःapakrāntaḥ niśācaraḥотошёл ночной странник
Translation

Могучий младший брат царя богов ответил этому царю ракшасов: «Из-за вас боги были охвачены страхом, и я дал им бесстрашие — истребление ракшасов. Это обещание теперь исполняется. Для богов я всегда должен совершать дорогое дело даже ценой жизни; поэтому я убью вас, даже если вы уйдёте в Расаталу». Когда бог с глазами, подобными красным лотосам, говорил так, разгневанный царь ракшасов пронзил его шакти и заревел. Шакти, выпущенная из руки Мальявана, со звоном колокольцев засияла на груди Хари, как молния в туче. Тогда лотосоокий вырвал эту же шакти и, нацелив её на Мальявана, метнул её. Выйдя из руки Говинды, она понеслась к ракшасу, словно выпущенная Скандой, как великая огненная головня к горе сурьмы. Она упала на широкую грудь царя ракшасов, освещённую сиянием ожерелья, как молния на вершину горы. С разбитой бронёй он вошёл в великую тьму, но, снова оправившись, Мальяван стоял неподвижно, как гора. Затем он схватил чёрно-железный трезубец, усеянный множеством шипов, и крепко ударил бога между грудями; опьянённый битвой, он ударил младшего брата Васавы кулаком и отступил на расстояние лука.

Version

236a613daa21 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with