एतस्मिन्न् अन्तरे शक्रो दीनो भ्रष्टाम्बरस्रजः । राम चिन्तापरीतात्मा ध्यानतत्परतां गतः ॥
तं तु दृष्ट्वा तथाभूतं प्राह देवः प्रजापतिः । शक्रक्रतो किम् उत्कण्ठां करोषि स्मर दुष्कृतम् ॥
अमरेन्द्र मया बह्व्यः प्रजाः सृष्टाः पुरा प्रभो । एकवर्णाः समाभाषा एकरूपाश् च सर्वशः ॥
तासां नास्ति विशेषो हि दर्शने लक्षणे ऽपि वा । ततो ऽहम् एकाग्रमनास् ताः प्रजाः पर्यचिन्तयम् ॥
सो ऽहं तासां विशेषार्थं स्त्रियम् एकां विनिर्ममे । यद् यत् प्रजानां प्रत्यङ्गं विशिष्टं तत् तद् उद्धृतम् ॥
ततो मया रूपगुणैर् अहल्या स्त्री विनिर्मिता । अहल्येत्य् एव च मया तस्या नाम प्रवर्तितम् ॥
निर्मितायां तु देवेन्द्र तस्यां नार्यां सुरर्षभ । भविष्यतीति कस्यैषा मम चिन्ता ततो ऽभवत् ॥
त्वं तु शक्र तदा नारीं जानीषे मनसा प्रभो । स्थानाधिकतया पत्नी ममैषेति पुरंदर ॥
सा मया न्यासभूता तु गौतमस्य महात्मनः । न्यस्ता बहूनि वर्षाणि तेन निर्यातिता च सा ॥
ततस् तस्य परिज्ञाय मया स्थैर्यं महामुनेः । ज्ञात्वा तपसि सिद्धिं च पत्न्यर्थं स्पर्शिता तदा ॥
स तया सह धर्मात्मा रमते स्म महामुनिः । आसन् निराशा देवास् तु गौतमे दत्तया तया ॥
etasminn antare śakro dīno bhraṣṭāmbarasrajaḥ | rāma cintāparītātmā dhyānatatparatāṃ gataḥ ||
taṃ tu dṛṣṭvā tathābhūtaṃ prāha devaḥ prajāpatiḥ | śakrakrato kim utkaṇṭhāṃ karoṣi smara duṣkṛtam ||
amarendra mayā bahvyaḥ prajāḥ sṛṣṭāḥ purā prabho | ekavarṇāḥ samābhāṣā ekarūpāś ca sarvaśaḥ ||
tāsāṃ nāsti viśeṣo hi darśane lakṣaṇe 'pi vā | tato 'ham ekāgramanās tāḥ prajāḥ paryacintayam ||
so 'haṃ tāsāṃ viśeṣārthaṃ striyam ekāṃ vinirmame | yad yat prajānāṃ pratyaṅgaṃ viśiṣṭaṃ tat tad uddhṛtam ||
tato mayā rūpaguṇair ahalyā strī vinirmitā | ahalyety eva ca mayā tasyā nāma pravartitam ||
nirmitāyāṃ tu devendra tasyāṃ nāryāṃ surarṣabha | bhaviṣyatīti kasyaiṣā mama cintā tato 'bhavat ||
tvaṃ tu śakra tadā nārīṃ jānīṣe manasā prabho | sthānādhikatayā patnī mamaiṣeti puraṃdara ||
sā mayā nyāsabhūtā tu gautamasya mahātmanaḥ | nyastā bahūni varṣāṇi tena niryātitā ca sā ||
tatas tasya parijñāya mayā sthairyaṃ mahāmuneḥ | jñātvā tapasi siddhiṃ ca patnyarthaṃ sparśitā tadā ||
sa tayā saha dharmātmā ramate sma mahāmuniḥ | āsan nirāśā devās tu gautame dattayā tayā ||
В это время, о Рама, Шакра, унылый, с упавшей небесной гирляндой и умом, охваченным тревогой, погрузился в размышление. Увидев его в таком состоянии, бог Праджапати сказал: «О Шатакрату, зачем ты тревожишься? Вспомни свой дурной поступок. О владыка бессмертных, прежде мной были созданы многие существа: одного цвета, с одинаковой речью и одного вида во всех отношениях. У них не было различий ни в облике, ни в признаках. Тогда я сосредоточенным умом обдумал этих существ и ради их различения создал одну женщину: что бы ни было особенным в каждой части существ, всё это было взято. Так мной была создана женщина Ахалья, наделённая качествами красоты, и я установил ей имя Ахалья. Когда она была создана, о Девендра, о лучший из богов, у меня возникла мысль: кому она будет принадлежать? Но ты, Шакра, уже тогда в уме счёл эту женщину своей женой, о Пурандара, потому что превосходил других положением. Я же доверил её великодушному Гаутаме на многие годы, и затем он возвратил её. Узнав стойкость великого мудреца и его совершенство в аскезе, я тогда вручил её ему как жену. Праведный великий мудрец жил с ней в радости, а боги лишились надежды, когда она была дана Гаутаме».
fa8058db92d6 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Праджапати возвращает Индру к корню его падения. Не пленение само по себе является главной бедой, а прежнее нарушение дхармы, начавшееся ещё с внутреннего присвоения того, что не было ему дано.