पुरा कृतयुगे राम मनुर् दण्डधरः प्रभुः । तस्य पुत्रो महान् आसीद् इक्ष्वाकुः कुलवर्धनः ॥
तं पुत्रं पूर्वके राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् । पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्य् उवाच ह ॥
तथेति च प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव । ततः परमसंहृष्टो मनुः पुनर् उवाच ह ॥
प्रीतो ऽस्मि परमोदारकर्ता चासि न संशयः । दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डम् अकारणे ॥
अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै । स दण्डो विधिवन् मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम् ॥
तस्माद् दण्डे महाबाहो यत्नवान् भव पुत्रक । धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस् ते भविष्यति ॥
इति तं बहु संदिश्य मनुः पुत्रं समाधिना । जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकम् अनुत्तमम् ॥
purā kṛtayuge rāma manur daṇḍadharaḥ prabhuḥ | tasya putro mahān āsīd ikṣvākuḥ kulavardhanaḥ ||
taṃ putraṃ pūrvake rājye nikṣipya bhuvi durjayam | pṛthivyāṃ rājavaṃśānāṃ bhava kartety uvāca ha ||
tatheti ca pratijñātaṃ pituḥ putreṇa rāghava | tataḥ paramasaṃhṛṣṭo manuḥ punar uvāca ha ||
prīto 'smi paramodārakartā cāsi na saṃśayaḥ | daṇḍena ca prajā rakṣa mā ca daṇḍam akāraṇe ||
aparādhiṣu yo daṇḍaḥ pātyate mānaveṣu vai | sa daṇḍo vidhivan muktaḥ svargaṃ nayati pārthivam ||
tasmād daṇḍe mahābāho yatnavān bhava putraka | dharmo hi paramo loke kurvatas te bhaviṣyati ||
iti taṃ bahu saṃdiśya manuḥ putraṃ samādhinā | jagāma tridivaṃ hṛṣṭo brahmalokam anuttamam ||
Агастья сказал: «Некогда, о Рама, в Крита-югу был владыка Ману, держащий жезл наказания. У него был великий сын Икшваку, приумножающий род. Поставив этого непобедимого сына в древнем царстве на земле, Ману сказал: “Будь создателем царских династий на земле”. О Рагхава, сын обещал отцу: “Так и будет”. Тогда чрезвычайно обрадованный Ману снова сказал: “Я доволен, о чрезвычайно благородный; без сомнения, ты будешь исполнителем этого. Защищай подданных наказанием, но не применяй наказание без причины. Наказание, которое налагается на виновных среди людей и применяется по правилу, ведёт царя на небо. Поэтому, о могучерукий сынок, будь старателен в наказании: так для тебя, действующего, будет высшая дхарма в мире”. Так, дав сыну многие наставления, Ману радостно и сосредоточенно ушёл на третье небо, в непревзойдённый мир Брахмы».
ebb973df86f9 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Наставление Ману задаёт меру царской власти: наказание необходимо для защиты подданных, но оно должно применяться по правилу и только к виновным. Данда здесь не произвол, а ответственность за порядок.