Varāha Purāṇa
The tale of Aśvaśiras4.25-32
24 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 4.25-32

Aśvaśiras

Devanāgarī

यस्य ब्रह्मा समुत्पन्नो नाभिपङ्कजमध्यतः । तस्माच्च ब्रह्मणो रुद्रः स विष्णुः परमेश्वरः
इति राजवचः श्रुत्वा तदा तौ मुनिपुंगवौ । चक्रतुः परमां मायां योगमायां विशेषतः
कपिलः पद्मनाभस्तु जैगीषव्यः प्रजापतिः । कमलस्थो बभौ ह्रस्वस्तस्य चाङ्के कुमारकः
ददर्श राजा रक्ताक्षं कालानलसमद्युतिम् । नेत्थं भवति विश्वेशो मायैषा योगिनां सदा । सर्वव्यापी हरिः श्रीमानिति राजा जगाद ह
ततो वाक्यावसाने तु तस्य राज्ञो हि संसदि । मशका मत्कुणा यूका भ्रमराः पक्षिणोरगाः
अश्वा गावो द्विपाः सिंहा व्याघ्रा गोमायवो मृगाः । अन्येऽपि पशवः कीटा ग्राम्यारण्याश्च सर्वशः । दृश्यन्ते राजभवने कोटिशो भूतधारिणि
तं दृष्ट्वा भूतसंघातं राजा विस्मितमानसः । यावच्चिन्तयते किं स्यादेतदित्यवगम्य च । जैगीषव्यस्य माहात्म्यं कपिलस्य च धीमतः
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा स राजाऽश्वशिरास्तदा । पप्रच्छ तावृषी भक्त्या किमिदं द्विजसत्तमौ

Transliteration (IAST)

yasya brahmā samutpanno nābhipaṅkajamadhyataḥ | tasmācca brahmaṇo rudraḥ sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ
iti rājavacaḥ śrutvā tadā tau munipuṃgavau | cakratuḥ paramāṃ māyāṃ yogamāyāṃ viśeṣataḥ
kapilaḥ padmanābhastu jaigīṣavyaḥ prajāpatiḥ | kamalastho babhau hrasvastasya cāṅke kumārakaḥ
dadarśa rājā raktākṣaṃ kālānalasamadyutim | netthaṃ bhavati viśveśo māyaiṣā yogināṃ sadā | sarvavyāpī hariḥ śrīmāniti rājā jagāda ha
tato vākyāvasāne tu tasya rājño hi saṃsadi | maśakā matkuṇā yūkā bhramarāḥ pakṣiṇoragāḥ
aśvā gāvo dvipāḥ siṃhā vyāghrā gomāyavo mṛgāḥ | anye'pi paśavaḥ kīṭā grāmyāraṇyāśca sarvaśaḥ | dṛśyante rājabhavane koṭiśo bhūtadhāriṇi
taṃ dṛṣṭvā bhūtasaṃghātaṃ rājā vismitamānasaḥ | yāvaccintayate kiṃ syādetadityavagamya ca | jaigīṣavyasya māhātmyaṃ kapilasya ca dhīmataḥ
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sa rājā'śvaśirāstadā | papraccha tāvṛṣī bhaktyā kimidaṃ dvijasattamau

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यस्यyasyaу которого
ब्रह्माbrahmāБрахма
समुत्पन्नोsamutpannoвозник
नाभिपङ्कजमध्यतःnābhipaṅkajamadhyataḥиз середины лотоса пупа
तस्माच्चtasmāccaи от того
ब्रह्मणोbrahmaṇoот Брахмы
रुद्रःrudraḥРудра
विष्णुःviṣṇuḥВишну
परमेश्वरःparameśvaraḥВысший Владыка
इतिitiтак
राजवचःrājavacaḥслово царя
श्रुत्वाśrutvāуслышав
तदाtadāтогда
तौtauте двое
मुनिपुंगवौmunipuṃgavauбыки среди мудрецов
चक्रतुःcakratuḥсотворили
परमांparamāṃвысшую
मायांmāyāṃмайю
योगमायांyogamāyāṃйога-майю
विशेषतःviśeṣataḥв особенности
कपिलःkapilaḥКапила
पद्मनाभस्तुpadmanābhastuПадманабхой же
जैगीषव्यःjaigīṣavyaḥДжайгишавья
प्रजापतिःprajāpatiḥПраджапати
कमलस्थोkamalasthoв лотосе пребывающий
बभौbabhauвоссиял
ह्रस्वस्तस्यhrasvastasyaмалый; у него
चाङ्केcāṅkeи на коленях
कुमारकःkumārakaḥотрок
ददर्शdadarśaувидел
राजाrājāцарь
रक्ताक्षंraktākṣaṃкрасноокого
कालानलसमद्युतिम्kālānalasamadyutimсияющего, как огонь конца времён
नेत्थंnetthaṃне таков
भवतिbhavatiбывает
विश्वेशोviśveśoвладыка вселенной
मायैषाmāyaiṣāэто майя
योगिनांyogināṃу йогинов
सदाsadāвсегда
सर्वव्यापीsarvavyāpīвсепроникающий
हरिःhariḥХари
श्रीमानितिśrīmānitiпрекрасный — так
जगादjagādaсказал
ततोtatoзатем
वाक्यावसानेvākyāvasāneпо окончании слова
तस्यtasyaу того
राज्ञोrājñoцаря
संसदिsaṃsadiв собрании
मशकाmaśakāкомары
मत्कुणाmatkuṇāклопы
यूकाyūkāвши
भ्रमराःbhramarāḥпчёлы
पक्षिणोरगाःpakṣiṇoragāḥптицы и змии
अश्वाaśvāкони
गावोgāvoкоровы
द्विपाःdvipāḥслоны
सिंहाsiṃhāльвы
व्याघ्राvyāghrāтигры
गोमायवोgomāyavoшакалы
मृगाःmṛgāḥолени
न्येnyeиные
पिpiтакже
पशवःpaśavaḥзвери
कीटाkīṭāчерви
ग्राम्यारण्याश्चgrāmyāraṇyāścaи домашние и лесные
सर्वशःsarvaśaḥвсяческие
दृश्यन्तेdṛśyanteвидятся
राजभवनेrājabhavaneво дворце царя
कोटिशोkoṭiśoмиллионами
भूतधारिणिbhūtadhāriṇiо держащая существ
तंtaṃто
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भूतसंघातंbhūtasaṃghātaṃскопище существ
विस्मितमानसःvismitamānasaḥс изумлённым умом
यावच्चिन्तयतेyāvaccintayateпокуда размышляет
किंkiṃчто
स्यादेतदित्यवगम्यsyādetadityavagamyaэто было бы — так поняв
जैगीषव्यस्यjaigīṣavyasyaДжайгишавьи
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
कपिलस्यkapilasyaКапилы
धीमतःdhīmataḥразумного
कृताञ्जलिपुटोkṛtāñjalipuṭoсложивший ладони
भूत्वाbhūtvāстав
श्वशिरास्तदाśvaśirāstadāАшваширас тогда
पप्रच्छpapracchaспросил
तावृषीtāvṛṣīтех двоих мудрецов
भक्त्याbhaktyāс преданностью
किमिदंkimidaṃчто это
द्विजसत्तमौdvijasattamauо лучшие из дваждырождённых
saон
saон
saон
caи
caи
caи
caи
तुtuже
राजाrājāцарь
haпоистине
तस्यtasyaу него
Translation

«Тот, у кого Брахма возник из середины лотоса пупа, а от Брахмы — Рудра, — Он и есть Вишну, Высший Владыка». Услышав это слово царя, те двое, быки среди мудрецов, сотворили высшую майю, и в особенности — йога-майю. Капила стал Падманабхой, а Джайгишавья — Праджапати, пребывающим в лотосе; малым воссиял он, и на коленях у него — отрок. Увидел царь красноокого, сияющего, как огонь конца времён, и сказал: «Не таков бывает владыка вселенной; это всегда майя йогинов. Хари прекрасный — всепроникающий». Затем, по окончании его слова, в собрании того царя стали видеться комары, клопы, вши, пчёлы, птицы и змии; кони, коровы, слоны, львы, тигры, шакалы, олени и иные звери, черви, домашние и лесные, всяческие — миллионами видятся во дворце царя, о держащая существ. Увидев то скопище существ, царь с изумлённым умом, покуда размышляет, что бы это было, — поняв величие Джайгишавьи и разумного Капилы, тогда Ашваширас, сложив ладони, с преданностью спросил тех двоих мудрецов: «Что это, о лучшие из дваждырождённых?»

Version

0883e6c7eb49 · published Sep 3, 2026, 7:28:17 PM UTC

Available inRU

Page between verses with