Varāha Purāṇa
Viṣṇu takes on a form31.8-14
180 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 31.8-14

Mahātapas

Devanāgarī

देवानां सर्वदा कार्यं कर्त्तव्यं ब्रह्मणस्तथा । सर्वज्ञत्वं च भवतु तव देव न संशयः
एवमुक्त्वा ततो देवः प्रकृतिस्थो बभूव ह । विष्णुरप्यधुना पूर्वां बुद्धिं सस्मार च प्रभुः
तदा संचिन्त्य भगवान् योगनिद्रां महातपाः । तस्यां संस्थाप्य भगवानिन्द्रियार्थोद्भवाः प्रजाः । ध्यात्वा परेण रूपेण ततः सुष्वाप वै प्रभुः
तस्य सुप्तस्य जठरान्महत्पद्मं विविःसृतम् । सप्तद्वीपवती पृथ्वी ससमुद्रा सकानना
तस्य रूपस्य विस्तारं पातालं नालसंस्थितम् । कर्णिकायां तथा मेरुस्तन्मध्ये ब्रह्मणो भवः
एवं दृष्ट्वा परं तस्य शरीरस्य तु संभवम् । मुमुचे तच्छरीरस्थो वायुर्वायुं समं सृजत्
अविद्याविजयं चेमं शङ्खरूपेण धारय । अज्ञानच्छेदनार्थाय खङ्गं तेऽस्तु सदा करे

Transliteration (IAST)

devānāṃ sarvadā kāryaṃ karttavyaṃ brahmaṇastathā | sarvajñatvaṃ ca bhavatu tava deva na saṃśayaḥ
evamuktvā tato devaḥ prakṛtistho babhūva ha | viṣṇurapyadhunā pūrvāṃ buddhiṃ sasmāra ca prabhuḥ
tadā saṃcintya bhagavān yoganidrāṃ mahātapāḥ | tasyāṃ saṃsthāpya bhagavānindriyārthodbhavāḥ prajāḥ | dhyātvā pareṇa rūpeṇa tataḥ suṣvāpa vai prabhuḥ
tasya suptasya jaṭharānmahatpadmaṃ viviḥsṛtam | saptadvīpavatī pṛthvī sasamudrā sakānanā
tasya rūpasya vistāraṃ pātālaṃ nālasaṃsthitam | karṇikāyāṃ tathā merustanmadhye brahmaṇo bhavaḥ
evaṃ dṛṣṭvā paraṃ tasya śarīrasya tu saṃbhavam | mumuce taccharīrastho vāyurvāyuṃ samaṃ sṛjat
avidyāvijayaṃ cemaṃ śaṅkharūpeṇa dhāraya | ajñānacchedanārthāya khaṅgaṃ te'stu sadā kare

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
देवानांdevānāṃу богов
सर्वदाsarvadāвсегда
कार्यंkāryaṃдело
कर्त्तव्यंkarttavyaṃдолжно быть совершаемо
ब्रह्मणस्तथाbrahmaṇastathāи Брахмы также
सर्वज्ञत्वंsarvajñatvaṃвсеведение
caи
भवतुbhavatuда будет
तवtavaу тебя
देवdevaо Бог
naне
संशयःsaṃśayaḥсомнение
एवमुक्त्वाevamuktvāтак сказав
ततोtatoзатем
देवःdevaḥБог
प्रकृतिस्थोprakṛtisthoв собственной природе пребывающим
बभूवbabhūvaстал
haпоистине
विष्णुरप्यधुनाviṣṇurapyadhunāи Вишну ныне
पूर्वांpūrvāṃпрежнюю
बुद्धिंbuddhiṃмысль
सस्मारsasmāraвспомнил
प्रभुःprabhuḥвладыка
तदाtadāтогда
संचिन्त्यsaṃcintyaпомыслив
भगवान्bhagavānвладыка
योगनिद्रांyoganidrāṃйогическую дрёму
महातपाःmahātapāḥвеликий подвижник
तस्यांtasyāṃв неё
संस्थाप्यsaṃsthāpyaпоместив
इन्द्रियार्थोद्भवाःindriyārthodbhavāḥот предметов чувств возникшие
प्रजाःprajāḥсущества
ध्यात्वाdhyātvāсозерцая
परेणpareṇaвысшим
रूपेणrūpeṇaобразом
सुष्वापsuṣvāpaуснул
वैvaiпоистине
तस्यtasyaу него
सुप्तस्यsuptasyaспящего
जठरान्महत्पद्मंjaṭharānmahatpadmaṃиз чрева великий лотос
विविःसृतम्viviḥsṛtamизошёл
सप्तद्वीपवतीsaptadvīpavatīсемидвипная
पृथ्वीpṛthvīземля
ससमुद्राsasamudrāс морями
सकाननाsakānanāс лесами
रूपस्यrūpasyaу образа
विस्तारंvistāraṃпротяжение
पातालंpātālaṃПатала
नालसंस्थितम्nālasaṃsthitamв стебле утверждена
कर्णिकायांkarṇikāyāṃв венчике
तथाtathāтакже
मेरुस्तन्मध्येmerustanmadhyeМеру; посреди него
ब्रह्मणोbrahmaṇoу Брахмы
भवःbhavaḥвозникновение
एवंevaṃтак
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
परंparaṃвысшее
शरीरस्यśarīrasyaу тела
तुtuже
संभवम्saṃbhavamвозникновение
मुमुचेmumuceиспустил
तच्छरीरस्थोtaccharīrasthoв том теле пребывающий
वायुर्वायुंvāyurvāyuṃветер; ветер
समंsamaṃравного
सृजत्sṛjatсотворил
अविद्याविजयंavidyāvijayaṃпобеду над неведением
चेमंcemaṃи эту
शङ्खरूपेणśaṅkharūpeṇaв образе раковины
धारयdhārayaдержи
अज्ञानच्छेदनार्थायajñānacchedanārthāyaради рассечения незнания
खङ्गंkhaṅgaṃмеч
तेऽस्तुte'stuда будет тебе
करेkareв руке
ततोtatoзатем
प्रभुःprabhuḥвладыка
सर्वदाsarvadāвсегда
तस्यtasyaу него
Translation

«„Дело богов и Брахмы всегда должно быть совершаемо; и всеведение да будет у тебя, о Бог, — нет сомнения“. Так сказав, затем Бог стал пребывающим в собственной природе; и Вишну, владыка, ныне вспомнил прежнюю мысль. Тогда, помыслив, владыка, великий подвижник, поместил в йогическую дрёму существа, возникшие от предметов чувств, и, созерцая высшим образом, затем уснул. У него, спящего, из чрева изошёл великий лотос — семидвипная земля с морями и лесами. Протяжение того образа: Патала утверждена в стебле, а в венчике — Меру, и посреди него возникновение Брахмы. Так увидев высшее возникновение того тела, ветер, пребывающий в том теле, испустил себя и сотворил ветер, себе равный. „Эту победу над неведением держи в образе раковины; и ради рассечения незнания да будет тебе всегда меч в руке“».

Version

60c89be2b7fc · published Sep 3, 2026, 10:25:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with