Varāha Purāṇa
The extent of the world and the age of Svāyaṃbhuva74.1-5
372 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 74.1-5

Śrī-Varāha

Devanāgarī

पुनस्ते ऋषयः सर्वे तं पप्रच्छुः सनातनम् । रुद्रं पुराणपुरुषं शाश्वतं ध्रुवमव्ययम् । विश्वरूपमजं शंभुं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्
ऋषय ऊचुः । त्वं परः सर्वदेवानामस्माकं च सुरेश्वर । पृच्छाम तेन त्वां प्रश्नमेकं तद् वक्तुमर्हसि
भूमिप्रमाणसंस्थानं पर्वतानां च विस्तरम् । समुद्राणां नदीनां च ब्रह्माण्डस्य च विस्तरम् । अस्माकं ब्रूहि कृपया देवदेव उमापते
सर्वेष्वेव पुराणेषु भूर्लोकः परिकीर्त्यते । ब्रह्मविष्णुभवादीनां वायव्ये च सविस्तरम्
इदानीं च प्रवक्ष्यामि समासाद् वः क्षमान्तरम् । तन्निबोधत धर्मज्ञा गदतो मम सत्तमाः

Transliteration (IAST)

punaste ṛṣayaḥ sarve taṃ papracchuḥ sanātanam | rudraṃ purāṇapuruṣaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam | viśvarūpamajaṃ śaṃbhuṃ trinetraṃ śūlapāṇinam
ṛṣaya ūcuḥ | tvaṃ paraḥ sarvadevānāmasmākaṃ ca sureśvara | pṛcchāma tena tvāṃ praśnamekaṃ tad vaktumarhasi
bhūmipramāṇasaṃsthānaṃ parvatānāṃ ca vistaram | samudrāṇāṃ nadīnāṃ ca brahmāṇḍasya ca vistaram | asmākaṃ brūhi kṛpayā devadeva umāpate
sarveṣveva purāṇeṣu bhūrlokaḥ parikīrtyate | brahmaviṣṇubhavādīnāṃ vāyavye ca savistaram
idānīṃ ca pravakṣyāmi samāsād vaḥ kṣamāntaram | tannibodhata dharmajñā gadato mama sattamāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुनस्तेpunasteснова те
ऋषयःṛṣayaḥриши
सर्वेsarveвсе
तंtaṃего
पप्रच्छुःpapracchuḥспросили
सनातनम्sanātanamвечного
रुद्रंrudraṃРудру
पुराणपुरुषंpurāṇapuruṣaṃдревнего Мужа
शाश्वतंśāśvataṃнепреходящего
ध्रुवमव्ययम्dhruvamavyayamтвёрдого, неизменного
विश्वरूपमजंviśvarūpamajaṃвсеобразного, нерождённого
शंभुंśaṃbhuṃШамбху
त्रिनेत्रंtrinetraṃтрёхокого
शूलपाणिनम्śūlapāṇinamдержащего трезубец
ऋषयṛṣayaриши
ऊचुःūcuḥсказали
त्वंtvaṃты
परःparaḥвыше
सर्वदेवानामस्माकंsarvadevānāmasmākaṃвсех богов и нас
caи
सुरेश्वरsureśvaraо Владыка богов
पृच्छामpṛcchāmaспрашиваем
तेनtenaпотому
त्वांtvāṃтебя
प्रश्नमेकंpraśnamekaṃоб одном вопросе
तद्tadто
वक्तुमर्हसिvaktumarhasiизволь сказать
भूमिप्रमाणसंस्थानंbhūmipramāṇasaṃsthānaṃмеру и расположение земли
पर्वतानांparvatānāṃу гор
विस्तरम्vistaramпротяжение
समुद्राणांsamudrāṇāṃу океанов
नदीनांnadīnāṃи у рек
ब्रह्माण्डस्यbrahmāṇḍasyaу мирового яйца
अस्माकंasmākaṃнам
ब्रूहिbrūhiповедай
कृपयाkṛpayāпо милости
देवदेवdevadevaо Бог богов
उमापतेumāpateо супруг Умы
सर्वेष्वेवsarveṣvevaво всех именно
पुराणेषुpurāṇeṣuПуранах
भूर्लोकःbhūrlokaḥБхурлока
परिकीर्त्यतेparikīrtyateописывается
ब्रह्मविष्णुभवादीनांbrahmaviṣṇubhavādīnāṃу Брахмы, Вишну, Бхавы и прочих
वायव्येvāyavyeв «Ваяви»
सविस्तरम्savistaramподробно
इदानींidānīṃныне
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiповедаю
समासाद्samāsādвкратце
वःvaḥвам
क्षमान्तरम्kṣamāntaramиное протяжение земли
तन्निबोधतtannibodhataто постигните
धर्मज्ञाdharmajñāо знатоки дхармы
गदतोgadatoговорящего
ममmamaу меня
सत्तमाःsattamāḥо превосходнейшие
caи
caи
caи
विस्तरम्vistaramпротяжение
caи
caи
Translation

Шри-Вараха сказал: Снова все те риши спросили его — вечного Рудру, древнего Мужа, непреходящего, твёрдого, неизменного, всеобразного, нерождённого Шамбху, трёхокого, держащего трезубец. Риши сказали: «Ты выше всех богов и нас, о Владыка богов; потому спрашиваем тебя об одном вопросе: изволь то сказать. Меру и расположение земли, протяжение гор, океанов и рек, и протяжение мирового яйца — поведай нам по милости, о Бог богов, о супруг Умы». Рудра сказал: «Во всех Пуранах описывается Бхурлока, а у Брахмы, Вишну, Бхавы и прочих — в „Ваяви“, подробно. Ныне же поведаю вам вкратце иное протяжение земли; постигните то у меня, говорящего, о знатоки дхармы, о превосходнейшие».

Version

20885f508094 · published Sep 4, 2026, 1:44:26 AM UTC

Available inRU

Page between verses with