Varāha Purāṇa
The valleys of the southern and western quarters80.7-8
406 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 80.7-8

Rudra

Devanāgarī

तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतरति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवादयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्त्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम्
अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिता गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकं भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृता सती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् ॥ तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता

Transliteration (IAST)

tatra cādityasya devasya mahadāyatanam | samāse māse ca bhagavānavatarati sūryaḥ prajāpatiḥ | kālajanakaṃ devādayo namasyanti | tathā ca pañcakūṭasya kailāsasya cāntare sahastrayojanāyāmaṃ vistīrṇaṃ śatayojanaṃ haṃsapāṇḍuraṃ kṣudrasattvairanādhṛṣyaṃ svargasopānamiva bhūmaṇḍalam
atha paścimadigbhāge vyavasthitā giridroṇyaḥ kīrtyante | supārśvaśikhiśailayormadhye samantād yojanaśatamekaṃ bhaumaśilātalaṃ nityataptaṃ duḥsparśam | tasya madhye triṃśadyojanavistīrṇaṃ maṇḍalaṃ vahnisthānam | sa ca sarvakālamanindhano bhagavān lokakṣayakārī saṃvartako jvalate | antare ca śailavarayoḥ kumudāñjanayoḥ śatayojanavistīrṇāmātuluṅgasthalī sarvasattvānāmagamyā | pītavarṇaiḥ phalairāvṛtā satī sā sthalī śobhate | tatra ca puṇyo hradaḥ siddhairupetaḥ | bṛhaspatestadvanam || tathā ca śailayoḥ piñjaragaurayorantareṇa sarodroṇī hyanekaśatayojanāyatā mahadbhiśca ṣaṭpadodghuṣṭaiḥ kumudairupaśobhitā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तत्रtatraтам
चादित्यस्यcādityasyaи у Адитьи
देवस्यdevasyaБога
महदायतनम्mahadāyatanamвеликое святилище
समासेsamāseв месяц
मासेmāseза месяцем
caи
भगवानवतरतिbhagavānavataratiВладыка нисходит
सूर्यःsūryaḥСурья
प्रजापतिःprajāpatiḥПраджапати
कालजनकंkālajanakaṃродителя времени
देवादयोdevādayoбоги и прочие
नमस्यन्तिnamasyantiпочитают
तथाtathāтакже
caи
पञ्चकूटस्यpañcakūṭasyaу Панчакуты
कैलासस्यkailāsasyaу Кайласы
चान्तरेcāntareи в промежутке
सहस्त्रयोजनायामंsahastrayojanāyāmaṃдлиною в тысячу йоджан
विस्तीर्णंvistīrṇaṃшириною
शतयोजनंśatayojanaṃв сто йоджан
हंसपाण्डुरंhaṃsapāṇḍuraṃбелый, как лебедь
क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यंkṣudrasattvairanādhṛṣyaṃнедоступный мелким существам
स्वर्गसोपानमिवsvargasopānamivaкак бы лестница на небо
भूमण्डलम्bhūmaṇḍalamкруг земли
अथathaзатем
पश्चिमदिग्भागेpaścimadigbhāgeв западной части света
व्यवस्थिताvyavasthitāрасположенные
गिरिद्रोण्यःgiridroṇyaḥгорные долины
कीर्त्यन्तेkīrtyanteвозвещаются
सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्येsupārśvaśikhiśailayormadhyeпосреди Супаршвы и Шикхишайлы
समन्ताद्samantādсо всех сторон
योजनशतमेकंyojanaśatamekaṃв сто йоджан одна
भौमशिलातलंbhaumaśilātalaṃповерхность земляного камня
नित्यतप्तंnityataptaṃвсегда раскалённая
दुःस्पर्शम्duḥsparśamнеприкосновенная
तस्यtasyaу неё
मध्येmadhyeпосреди
त्रिंशद्योजनविस्तीर्णंtriṃśadyojanavistīrṇaṃшириною в тридцать йоджан
मण्डलंmaṇḍalaṃкруг
वह्निस्थानम्vahnisthānamместо огня
saон
caи
सर्वकालमनिन्धनोsarvakālamanindhanoво всякое время без топлива
भगवान्bhagavānВладыка
लोकक्षयकारीlokakṣayakārīтворящий гибель миров
संवर्तकोsaṃvartakoСамвартака
ज्वलतेjvalateпылает
अन्तरेantareв промежутке
caи
शैलवरयोःśailavarayoḥу двух лучших гор
कुमुदाञ्जनयोःkumudāñjanayoḥКумуды и Анджаны
शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थलीśatayojanavistīrṇāmātuluṅgasthalīшириною в сто йоджан площадка цитронов
सर्वसत्त्वानामगम्याsarvasattvānāmagamyāнедоступная всем существам
पीतवर्णैःpītavarṇaiḥжёлтого цвета
फलैरावृताphalairāvṛtāплодами покрыта
सतीsatīбудучи
साта
स्थलीsthalīплощадка
शोभतेśobhateблистает
तत्रtatraтам
caи
पुण्योpuṇyoсвятое
ह्रदःhradaḥозеро
सिद्धैरुपेतःsiddhairupetaḥснабжённое сиддхами
बृहस्पतेस्तद्वनम्bṛhaspatestadvanamто роща Брихаспати
तथाtathāтакже
caи
शैलयोःśailayoḥу двух гор
पिञ्जरगौरयोरन्तरेणpiñjaragaurayorantareṇaв промежутке между Пинджарой и Гаури
सरोद्रोणीsarodroṇīдолина с озером
ह्यनेकशतयोजनायताhyanekaśatayojanāyatāведь длиною во многие сотни йоджан
महद्भिश्चmahadbhiścaи великими
षट्पदोद्घुष्टैःṣaṭpadodghuṣṭaiḥоглашаемыми пчёлами
कुमुदैरुपशोभिताkumudairupaśobhitāкумудами украшенная
Translation

«Там и великое святилище Бога Адитьи; из месяца в месяц нисходит Владыка Сурья, Праджапати, и боги с прочими почитают родителя времени. Также в промежутке между Панчакутой и Кайласой — длиною в тысячу йоджан, шириною в сто, белый, как лебедь, недоступный мелким существам, как бы лестница на небо, круг земли. Затем возвещаются горные долины, расположенные в западной части света. Посреди Супаршвы и Шикхишайлы — со всех сторон в сто йоджан поверхность земляного камня, всегда раскалённая, неприкосновенная; посреди неё круг шириною в тридцать йоджан, место огня. И он, Владыка Самвартака, творящий гибель миров, во всякое время пылает без топлива. И в промежутке между двумя лучшими горами, Кумудой и Анджаной, — площадка цитронов шириною в сто йоджан, недоступная всем существам; покрытая плодами жёлтого цвета, блистает та площадка. Там же святое озеро, снабжённое сиддхами, — то роща Брихаспати. Также в промежутке между двумя горами, Пинджарой и Гаури, — долина с озером, длиною во многие сотни йоджан, украшенная великими кумудами, оглашаемыми пчёлами».

Version

2690ab1f27f8 · published Sep 4, 2026, 2:21:15 AM UTC

Available inRU

Page between verses with