Rudra
अथ क्रौञ्चं भवति चतुर्थं कुशद्वीपाद् द्विगुणमानतः समुद्रः क्रौञ्चेन द्विगुणेनावृतः । तस्मिंश्च सप्तैव प्रधानपर्वताः । प्रथमः कौञ्चो विद्युल्लतो रैवतो मानसः सैव पावकः । तथैवान्धकारः सैवाच्छोदकः । देवावृत्तो स च सुरापो भण्यते । ततो देविष्ठः स एव काञ्चनश्रृङ्गो भवति । देवनन्दात्परो गोविन्दः, द्विविन्द इति । ततः पुण्डरीकः सैव तोषाशयः । एते सप्त रत्नमयाः पर्वताः क्रीञ्चद्वीपे व्यवस्थिताः । सर्वे च परस्परेणोच्छ्रयाः । तत्र वर्षाणि तथा क्रौञ्चस्य कुशलो देशः सैव माधवः स्मृतः वामनस्य मनोऽनुगः सैव संवर्तकस्ततोष्णवान् सोमप्रकाशः । ततः पावकः सैव सुदर्शनः । तथा चान्धकारः सैव संमोहः । ततो मुनिदेशः स च प्रकाशः । ततो दुन्दुभिः सैवानर्थ उच्यते । तत्रापि सप्तैव नद्यः
atha krauñcaṃ bhavati caturthaṃ kuśadvīpād dviguṇamānataḥ samudraḥ krauñcena dviguṇenāvṛtaḥ | tasmiṃśca saptaiva pradhānaparvatāḥ | prathamaḥ kauñco vidyullato raivato mānasaḥ saiva pāvakaḥ | tathaivāndhakāraḥ saivācchodakaḥ | devāvṛtto sa ca surāpo bhaṇyate | tato deviṣṭhaḥ sa eva kāñcanaśrṛṅgo bhavati | devanandātparo govindaḥ, dvivinda iti | tataḥ puṇḍarīkaḥ saiva toṣāśayaḥ | ete sapta ratnamayāḥ parvatāḥ krīñcadvīpe vyavasthitāḥ | sarve ca paraspareṇocchrayāḥ | tatra varṣāṇi tathā krauñcasya kuśalo deśaḥ saiva mādhavaḥ smṛtaḥ vāmanasya mano'nugaḥ saiva saṃvartakastatoṣṇavān somaprakāśaḥ | tataḥ pāvakaḥ saiva sudarśanaḥ | tathā cāndhakāraḥ saiva saṃmohaḥ | tato munideśaḥ sa ca prakāśaḥ | tato dundubhiḥ saivānartha ucyate | tatrāpi saptaiva nadyaḥ
«Затем бывает четвёртый — Краунча, вдвое по мере от Кушадвипы; и океан вдвое окружён Краунчей. И на нём семь именно главных гор: первая Краунча, Видьюллата, Райвата, Манаса, она же Павака; и так же Андхакара, она же Аччходака; Девавритта, она же называется Сурапа; затем Девиштха, она же бывает Канчанаширинга; за Деванандой — Говинда, он же Двивинда; затем Пундарика, она же Тошашая. Эти семь гор из самоцветов расположены на Краунчадвипе, и все они по высоте одна за другою. Там страны: у Краунчи страна Кушала, она же признана Мадхавой; у Ваманы — Манонуга, она же Самвартака; затем Ушнаван, Сомапракаша; затем Павака, она же Сударшана; также и Андхакара, она же Саммоха; затем страна Муни, она же Пракаша; затем Дундубхи, она же называется Анартха. И там семь именно рек».
2b1c775e9c8b · published Sep 4, 2026, 2:47:28 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Остров назван по горе, а гора — по птице; и первая из семи носит то же имя, что весь остров. Целое и часть здесь зовутся одинаково.
Горы описаны одним словом — «из самоцветов» — и одним отношением: «все по высоте одна за другою». Никакой иной приметы у них нет.
Имена стран идут парами, и вторые имена говорящие: Саммоха — «ослепление», Анартха — «бедствие», Пракаша — «свет». Книга ставит их в один ряд, не отделяя доброе от дурного.