Nāciketa
तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा ॥ यस्यास्तु हंसाः पुलिनेषु मत्ताः कुन्देन्दुवर्णाः प्रचरन्ति नित्यम्
रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः ॥ या दृश्यते चैव मनोज्ञरूपा सुवर्णसोपानयुता सुकान्ता
यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च ॥ वृक्षास्तु यस्या वनखण्डजाताः सदा शुभैः पुष्पफलैरुपेता
नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः ॥ यस्यां जनः क्रीडनताडनाद्यैर्विवर्णतां याति न वै कदाचित्
या देवतानामपि पूजनीया तपोनिधीनां च तथा मुनीनाम् ॥ या दृश्यते तोयभरेण कान्ताकृतिः कवीनामिव निर्मलार्था
जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा ॥ प्रासादपङ्क्तिर्ज्वलनप्रकाशा तस्यास्तु तीरे बहुभक्तिरम्याः
toyānurūpā ca manoharā ca divyena toyena sadaiva pūrṇā || yasyāstu haṃsāḥ pulineṣu mattāḥ kundenduvarṇāḥ pracaranti nityam
rathāṅgasāhvaiḥ pravaraiśca padmaiḥ prataptajāmbūnada karṇikābhiḥ || yā dṛśyate caiva manojñarūpā suvarṇasopānayutā sukāntā
yasyāstu toyaṃ vimalaṃ sugandhi svādu prasannaṃ tvamṛtopamaṃ ca || vṛkṣāstu yasyā vanakhaṇḍajātāḥ sadā śubhaiḥ puṣpaphalairupetā
nāryaḥ surūpā madavihvalāśca krīḍanti tā yatra manojñarūpāḥ || yasyāṃ janaḥ krīḍanatāḍanādyairvivarṇatāṃ yāti na vai kadācit
yā devatānāmapi pūjanīyā taponidhīnāṃ ca tathā munīnām || yā dṛśyate toyabhareṇa kāntākṛtiḥ kavīnāmiva nirmalārthā
jalaṃ ca dattaṃ bahubhirnaraiśca tasyāḥ svarūpapratimā ca niṣṭhā || prāsādapaṅktirjvalanaprakāśā tasyāstu tīre bahubhaktiramyāḥ
«Соответственная воде и приятная уму, дивной водою всегда полная; у которой гуси на отмелях, опьянённые, цвета кунды и луны, бродят всегда; с чакраваками превосходными и лотосами, с околоплодниками расплавленного золота, — которая видится приятной уму обликом, с золотыми ступенями, весьма прекрасная; у которой вода чистая, благоуханная, сладкая, прозрачная и амрите подобная; деревья же у неё, в лесных купах рождённые, всегда наделены прекрасными цветами и плодами; жёны, прекрасные обликом и хмелем расслабленные, играют там, приятные видом; в которой человек от игр, ударов и прочего не бледнеет никогда; которая и божествами почитаема, и сокровищницами подвига, и молчальниками также; которая видится с бременем воды, обликом возлюбленной, как у поэтов — с чистым смыслом. И вода, данная многими людьми, и её образа подобие, и завершённость; ряд дворцов, блеском огня сияющий, на её берегу, многою преданностью приятные».
91f94b890fae · published Sep 4, 2026, 2:40:08 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Сравнение взято книжное: река чиста, «как у поэтов — чистый смысл». Рассказчик и здесь остаётся сыном учёного риши.
Сказано и откуда в ней вода: её дали многие люди. Это те самые горсти, что подавались предкам на земле.
Оттого она и полна всегда. Тарпана, совершённая живыми, течёт там настоящей рекой.