śrī-śuka uvāca
एकैकशस् ताः कृष्णस्य पुत्रान् दश-दशाबआः
अजीजनन्न् अनवमान् पितुः सर्वात्म-सम्पदा
गृहाद् अनपगं वीक्ष्य राज-पुत्र्यो ऽच्युतं स्थितम्
प्रेष्ठं न्यमंसत स्वं स्वं न तत्-तत्त्व-विदः स्त्रियः
चार्व्-अब्ज-कोश-वदनायत-बाहु-नेत्र-
स-प्रेम-हास-रस-वीक्षित-वल्गु-जल्पैः
सम्मोहिता भगवतो न मनो विजेतुं
स्वैर् विभ्रमैः समशकन् वनिता विभूम्नः
स्मायावलोक-लव-दर्शित-भाव-हारि
भ्रू-मण्डल-प्रहित-सौरत-मन्त्र-शौण्डैः
पत्न्यस् तु शोडश-सहस्रम् अनङ्ग-बाणैर्
यस्येन्द्रियं विमथितुम् करणैर् न शेकुः
इत्थं रमा-पतिम् अवाप्य पतिं स्त्रियस् ता
ब्रह्मादयो ऽपि न विदुः पदवीं यदीयाम्
भेजुर् मुदाविरतम् एधितयानुराग-
हासावलोक-नव-सङ्गम-लालसाद्यम्
प्रत्युद्गमासन-वरार्हण-पाद-शौच-
ताम्बूल-विश्रमण-वीजन-गन्ध-माल्यैः
केश-प्रसार-शयन-स्नपनोपहार्यैः
दासी-शता अपि विभोर् विदधुः स्म दास्यम्
तासां या दश-पुत्राणां कृष्ण-स्त्रीणां पुरोदिताः
अष्टौ महिष्यस् तत्-पुत्रान् प्रद्युम्नादीन् गृणामि ते
चारुदेष्णः सुदेष्णश् च चारुदेहश् च वीर्यवान्
सुचारुश् चारुगुप्तश् च भद्रचारुस् तथापरः
चारुचन्द्रो विचारुश् च चारुश् च दशमो हरेः
प्रद्युम्न-प्रमुखा जाता रुक्मिण्यां नावमाः पितुः
ekaikaśas tāḥ kṛṣṇasya putrān daśa-daśābaāḥ
ajījanann anavamān pituḥ sarvātma-sampadā
gṛhād anapagaṃ vīkṣya rāja-putryo 'cyutaṃ sthitam
preṣṭhaṃ nyamaṃsata svaṃ svaṃ na tat-tattva-vidaḥ striyaḥ
cārv-abja-kośa-vadanāyata-bāhu-netra-
sa-prema-hāsa-rasa-vīkṣita-valgu-jalpaiḥ
sammohitā bhagavato na mano vijetuṃ
svair vibhramaiḥ samaśakan vanitā vibhūmnaḥ
smāyāvaloka-lava-darśita-bhāva-hāri
bhrū-maṇḍala-prahita-saurata-mantra-śauṇḍaiḥ
patnyas tu śoḍaśa-sahasram anaṅga-bāṇair
yasyendriyaṃ vimathitum karaṇair na śekuḥ
itthaṃ ramā-patim avāpya patiṃ striyas tā
brahmādayo 'pi na viduḥ padavīṃ yadīyām
bhejur mudāviratam edhitayānurāga-
hāsāvaloka-nava-saṅgama-lālasādyam
pratyudgamāsana-varārhaṇa-pāda-śauca-
tāmbūla-viśramaṇa-vījana-gandha-mālyaiḥ
keśa-prasāra-śayana-snapanopahāryaiḥ
dāsī-śatā api vibhor vidadhuḥ sma dāsyam
tāsāṃ yā daśa-putrāṇāṃ kṛṣṇa-strīṇāṃ puroditāḥ
aṣṭau mahiṣyas tat-putrān pradyumnādīn gṛṇāmi te
cārudeṣṇaḥ sudeṣṇaś ca cārudehaś ca vīryavān
sucāruś cāruguptaś ca bhadracārus tathāparaḥ
cārucandro vicāruś ca cāruś ca daśamo hareḥ
pradyumna-pramukhā jātā rukmiṇyāṃ nāvamāḥ pituḥ
«Каждая из тех жён Кришны по десяти сыновей породила — не уступающих отцу всем богатством самости. Видя Ачьюту, не отлучающегося из дому, пребывающего [там], царские дочери полагали милейшего своим — каждая своим; женщины не знали его сути. Прекрасным лицом-чашею лотоса, долгими руками и глазами, любовными смеющимися взглядами и милыми речами обвороженные, женщины не смогли своими заигрываниями победить ум Владыки, безмерного. [Теми], кто искусен в любовных заклинаниях, посылаемых кругом бровей, похищающих чувство, явленное крупицею улыбчивого взгляда, — шестнадцать тысяч жён стрелами Бестелесного не смогли взбудоражить ни одного его чувства своими средствами. Так, обретя супругом владыку Рамы, те женщины — чьей стези не ведают и Брахма с прочими, — почитали [его] с радостью непрестанно, с возрастающею любовью — со смехом, взглядами, жаждою всякий раз новой близости и прочим; вставанием навстречу, сиденьем, лучшими почестями, омовением стоп, бетелем, отдыхом, обмахиванием, благовониями и венками, расчёсыванием волос, ложем, омовением и подношениями — хотя и с сотнями служанок, они сами совершали служение вездесущему. Из них те жёны Кришны, [имевшие] по десяти сыновей, названные прежде, — восемь цариц; их сыновей во главе с Прадьюмною я перечислю тебе: Чарудешна, Судешна и Чарудеха, доблестный, Сучару и Чаругупта, а также другой — Бхадрачару, Чаручандра и Вичару, и Чару — десятый у Хари; во главе с Прадьюмною, они рождены у Рукмини, не уступающие отцу».
865b2169bec5 · publicado 15 ago 2026, 22:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Грихат ан-апагам викшья — «видя [его] не отлучающимся из дому». Каждая видит его всегда дома у себя — и потому считает своим. Заблуждение выведено из наблюдения, а не из глупости.
На тат-таттва-видах стриях — «женщины не знали его сути». Оговорка сказана без осуждения: они и не могли знать. Сказано это сразу после того, как они названы царскими дочерьми.
Свайх вибхрамайх на манах виджетум — «своими заигрываниями не [смогли] победить ум». Испытание идёт с их стороны: не он их искушает, а они его. И безуспешно.
Ананга-банайх... на шекух — «стрелами Бестелесного... не смогли». Стрелы Камы названы их оружием: шестнадцать тысяч лучниц против одного. Итог — ни одно чувство не дрогнуло.
Даси-шатах апи... дасьям — «хотя и с сотнями служанок... служение». Стих повторён дословно из прошлой главы. Повтор здесь не небрежность, а припев: служат сами.
На авамах питух — «не уступающие отцу». Перечень сыновей закрыт той же формулой, какою открыт. Ни об одном не сказано ничего сверх имени.