रथयात्रावर्णनम् ब्रह्मोवाच क्षीरं यवागूर्ब्रह्मणे स्यात्परमान्नं त्रिलोचन । फलानि कार्तिकेयस्य दद्याद्भूतेशप्रीतये ॥ विवस्वते मधु मांसं तथा मद्यं च सुव्रत
पुरुहूताय भक्ष्याणि सानुगाय निवेदयेत् । हविरन्नमग्नये स्यादग्रान्नं विष्णवे तथा
राक्षसेभ्यः समैरेयं दद्यान्मांसौदनं हर । संस्कृतं पिशितान्नं च रेवताय निवेदयेत्
तिलान्नं पितृराजाय दद्यात्त्रिपुरसूदन । आश्विनाभ्यामपूपांस्तु वसुभ्यो मांसमोदनम्
पितृभ्यः पायसं दद्याद्घृताक्तं मधुना सह । कात्यायन्यै यवागूं च श्रियै दद्यात्तथा दधि
सरस्वत्यै त्रिमधुरं वरुणायेक्षुरसौदनम् । खाडवान्नं धनपतावेवं मित्रे त्रिलोचन
सस्नेहेन तु तक्रेण मरुद्भ्यस्तर्पणं स्मृतम् । मांसान्नभक्तसूपांश्च मातृभ्यो वै निवेदयेत्
उल्लेपिकाश्च भूतेभ्यो जलं सूर्याय वै हर । दद्याद्गणाधिपतये मोदकांस्त्रिपुरान्तक
शष्कुल्यस्तु नैर्ऋताय देयाः स्युर्गणनायक । सर्वभक्ष्याणि विश्वेभ्यो दातव्यानि समन्ततः
क्षीरौदनमृषिभ्यस्तु क्षीरं नागेभ्य एव हि । सूर्यरथाय बलिं दद्यात्कुर्याद्वै सार्वभौतिकम्
rathayātrāvarṇanam brahmovāca kṣīraṃ yavāgūrbrahmaṇe syātparamānnaṃ trilocana | phalāni kārtikeyasya dadyādbhūteśaprītaye || vivasvate madhu māṃsaṃ tathā madyaṃ ca suvrata
puruhūtāya bhakṣyāṇi sānugāya nivedayet | havirannamagnaye syādagrānnaṃ viṣṇave tathā
rākṣasebhyaḥ samaireyaṃ dadyānmāṃsaudanaṃ hara | saṃskṛtaṃ piśitānnaṃ ca revatāya nivedayet
tilānnaṃ pitṛrājāya dadyāttripurasūdana | āśvinābhyāmapūpāṃstu vasubhyo māṃsamodanam
pitṛbhyaḥ pāyasaṃ dadyādghṛtāktaṃ madhunā saha | kātyāyanyai yavāgūṃ ca śriyai dadyāttathā dadhi
sarasvatyai trimadhuraṃ varuṇāyekṣurasaudanam | khāḍavānnaṃ dhanapatāvevaṃ mitre trilocana
sasnehena tu takreṇa marudbhyastarpaṇaṃ smṛtam | māṃsānnabhaktasūpāṃśca mātṛbhyo vai nivedayet
ullepikāśca bhūtebhyo jalaṃ sūryāya vai hara | dadyādgaṇādhipataye modakāṃstripurāntaka
śaṣkulyastu nairṛtāya deyāḥ syurgaṇanāyaka | sarvabhakṣyāṇi viśvebhyo dātavyāni samantataḥ
kṣīraudanamṛṣibhyastu kṣīraṃ nāgebhya eva hi | sūryarathāya baliṃ dadyātkuryādvai sārvabhautikam
«Брахма сказал: „Брахме да будет молоко и ячменная похлёбка, о трёхокий; плоды Карттикеи да подаст ради приязни владыки существ. Вивасвату — мёд, мясо, а также хмельное, о крепкий обетом; Пурухуте со свитою да поднесёт снедь. Агни да будет жертвенная еда, а Вишну — начаток пищи. Ракшасам да даст мясо с рисом вместе с брагою, о Хара; и приготовленную мясную снедь да поднесёт Ревате. Кунжутную снедь — царю отцов, о Сокрушитель трёх городов; Ашвинам — лепёшки, а Васу — мясо с рисом. Отцам да даст молочную кашу, умащённую маслом, вместе с мёдом; Катьяяни — ячменную похлёбку, а Шри да даст простоквашу. Сарасвати — трёхсладкое, Варуне — рис на тростниковом соке; владыке богатств — снедь с приправою, и так же Митре, о трёхокий. Марутам помнится насыщение пахтаньем с жиром; а мясную снедь с рисом и похлёбкою да поднесёт Матерям. Существам — уллепики, а Солнцу — воду, о Хара; владыке сонмов да даст сласти-модаки, о Сокрушитель трёх городов“».
3228dd8ff3a9 · publicado 19 ago 2026, 9:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Кширам явагур брахмане — «Брахме — молоко и ячменная похлёбка». Список начинается с самого простого: молоко и жидкая каша на ячмене. Высшему богу — самая скудная еда. Высшему божеству назначена простейшая пища.
Вивасвате мадху мамсам татха мадьям — «Вивасвату — мёд, мясо и хмельное». Древнему солнечному божеству подносят мясо и хмельное. Слой этот старше того устава, что записан рядом, и книга его сохранила. Сохранён древний обычай, противоречащий позднейшим запретам.
Ракшасебхьях самаиреям... мамсауданам — «ракшасам — мясо с рисом вместе с брагою». Тем, кого зовут пожирателями, подносят то, чем они, по общему мнению, и питаются. Кормят по природе едока. Приношение подобрано по тому, что едок ест на деле.
Джалам сурьяя ваи — «а Солнцу — воду». Среди мяса, браги и сластей главному божеству книги отведена простая вода. Оно и понятно: солнце пьёт воду и возвращает дождём. Главному божеству отведена вода, и это отвечает его действию в природе.
Ганадхипатае модакан — «владыке сонмов — сласти-модаки». Ганеше — модаки. Обычай этот не переменился за полторы тысячи лет и держится в каждом доме поныне. Записан обычай, доживший до наших дней без изменений.
Матрибхьо ваи ниведает — «да поднесёт Матерям». Матерям — мясная снедь. Женским божествам деревни подносят то же, что и грозным: список не делит богов на чистых и нечистых. Список приношений не делит богов на чистых и нечистых.