Harivaṃśa
Санаткумара учит о взаимной связи богов и питаровHV 12.1-10
68 / 607
Harivaṃśa · HV 12.1-10
Devanāgarī

ततो हं तस्य वचनान् मार्कण्डेयं समाहितः प्रश्नं तम् एवान्वपृच्छं यन् मे पृष्टः पुरा पिता ॥
स माम् उवाच धर्मात्मा मार्कण्डेयो महातपाः भीष्म वक्ष्यामि तत्त्वेन शृणुष्व प्रयतो नघ ॥
मयापि हि प्रसादाद् वै दीर्घायुष्ट्वं पितुः प्रभो पितृभक्त्यैव लब्धं च प्राग्लोके परमं यशः ॥
सो हं युगस्य पर्यन्ते बहुवर्षसहस्रिके अधिरुह्य गिरिं मेरुं तपो तप्यं सुदुश्चरम् ॥
ततः कदाचित् पश्यामि दिवं प्रज्वाल्य तेजसा विमानं महद् आयान्तम् उत्तरेण गिरेस् तदा ॥
अपश्यं तत्र चैवाहं शयानं दीप्ततेजसम् अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषम् अग्नाव् अग्निम् इवाहितम् ॥
सो हं तस्मै नमस् कृत्वा प्रणम्य शिरसा प्रभुम् संनिविष्टं विमानस्थं पाद्यार्घ्याभ्यां अपूजयम् ॥
अपृच्छं चैव दुर्धर्षं विद्याम त्वाम् कथं प्रभो दैवतं ह्य् असि देवानाम् इति मे वर्तते मतिः ॥
स माम् उवाच धर्मात्मा स्मयमान इवानघ न ते तपः सुचरितं येन मां नावबुध्यसे ॥
क्षणेनैव प्रमाणं स बिभ्रद् अन्यद् अनुत्तमम् रूपेण न मया कश्चिद् दृष्टपूर्वः पुमान् क्वचित् ॥

Transliteración (IAST)

tato haṃ tasya vacanān mārkaṇḍeyaṃ samāhitaḥ praśnaṃ tam evānvapṛcchaṃ yan me pṛṣṭaḥ purā pitā ||
sa mām uvāca dharmātmā mārkaṇḍeyo mahātapāḥ bhīṣma vakṣyāmi tattvena śṛṇuṣva prayato nagha ||
mayāpi hi prasādād vai dīrghāyuṣṭvaṃ pituḥ prabho pitṛbhaktyaiva labdhaṃ ca prāgloke paramaṃ yaśaḥ ||
so haṃ yugasya paryante bahuvarṣasahasrike adhiruhya giriṃ meruṃ tapo tapyaṃ suduścaram ||
tataḥ kadācit paśyāmi divaṃ prajvālya tejasā vimānaṃ mahad āyāntam uttareṇa gires tadā ||
apaśyaṃ tatra caivāhaṃ śayānaṃ dīptatejasam aṅguṣṭhamātraṃ puruṣam agnāv agnim ivāhitam ||
so haṃ tasmai namas kṛtvā praṇamya śirasā prabhum saṃniviṣṭaṃ vimānasthaṃ pādyārghyābhyāṃ apūjayam ||
apṛcchaṃ caiva durdharṣaṃ vidyāma tvām kathaṃ prabho daivataṃ hy asi devānām iti me vartate matiḥ ||
sa mām uvāca dharmātmā smayamāna ivānagha na te tapaḥ sucaritaṃ yena māṃ nāvabudhyase ||
kṣaṇenaiva pramāṇaṃ sa bibhrad anyad anuttamam rūpeṇa na mayā kaścid dṛṣṭapūrvaḥ pumān kvacit ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ततो हं तस्य वचनान्tato haṃ tasya vacanānзатем я по его словам; после его речи я
मार्कण्डेयं समाहितःmārkaṇḍeyaṃ samāhitaḥМаркандею сосредоточенно; собранно Маркандею
प्रश्नं तम् एवान्वपृच्छंpraśnaṃ tam evānvapṛcchaṃтот самый вопрос я снова спросил; я задал тот же вопрос
यन् मे पृष्टः पुरा पिताyan me pṛṣṭaḥ purā pitāо котором прежде был спрошен мой отец; который я раньше задал отцу
स माम् उवाच धर्मात्माsa mām uvāca dharmātmāон сказал мне, праведнодушный; этот дхармичный сказал мне
मार्कण्डेयो महातपाःmārkaṇḍeyo mahātapāḥМаркандея великий тапасвин; великий подвижник Маркандея
भीष्म वक्ष्यामि तत्त्वेनbhīṣma vakṣyāmi tattvenaБхишма, я скажу по истине; о Бхишма, изложу в сущности
शृणुष्व प्रयतो नघśṛṇuṣva prayato naghaслушай собранно, безгрешный; внимай сосредоточенно, чистый
मयापि हि प्रसादाद् वैmayāpi hi prasādād vaiведь мной также по милости; и мной благодаря милости
दीर्घायुष्ट्वं पितुः प्रभोdīrghāyuṣṭvaṃ pituḥ prabhoдолголетие отца, владыка; долгая жизнь через отца
पितृभक्त्यैव लब्धं चpitṛbhaktyaiva labdhaṃ caименно преданностью предкам обретённое; полученное через почитание питаров
प्राग्लोके परमं यशःprāgloke paramaṃ yaśaḥв прежнем мире высшая слава; в древнем мире высочайшая известность
सो हं युगस्य पर्यन्तेso haṃ yugasya paryanteтак я в конце юги; я тогда в завершение эпохи
बहुवर्षसहस्रिकेbahuvarṣasahasrikeмноготысячелетней; после многих тысяч лет
अधिरुह्य गिरिं मेरुंadhiruhya giriṃ meruṃвзойдя на гору Меру; поднявшись на Меру
तपो तप्यं सुदुश्चरम्tapo tapyaṃ suduścaramсовершая крайне трудную аскезу; исполняя тяжёлый подвиг
ततः कदाचित् पश्यामिtataḥ kadācit paśyāmiзатем однажды я вижу; потом как-то я увидел
दिवं प्रज्वाल्य तेजसाdivaṃ prajvālya tejasāнебо воспламенив сиянием; озарив небо своим блеском
विमानं महद् आयान्तम्vimānaṃ mahad āyāntamбольшой небесный корабль приближающийся; великое вимана, приходящее
उत्तरेण गिरेस् तदाuttareṇa gires tadāк северу от горы тогда; тогда с северной стороны горы
अपश्यं तत्र चैवाहंapaśyaṃ tatra caivāhaṃи там именно я увидел; там я увидел
शयानं दीप्ततेजसम्śayānaṃ dīptatejasamлежащего, яркосияющего; возлежащего с пылающим блеском
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषम्aṅguṣṭhamātraṃ puruṣamчеловека размером с большой палец; пурушу величиной с палец
अग्नाव् अग्निम् इवाहितम्agnāv agnim ivāhitamкак огонь, положенный в огонь; словно пламя в пламени
सो हं तस्मै नमस् कृत्वाso haṃ tasmai namas kṛtvāя, ему поклон совершив; я поклонился ему
प्रणम्य शिरसा प्रभुम्praṇamya śirasā prabhumсклонив голову перед владыкой; головой поклонившись Господину
संनिविष्टं विमानस्थंsaṃniviṣṭaṃ vimānasthaṃсидящего, находящегося в вимане; помещённого в небесном корабле
पाद्यार्घ्याभ्यां अपूजयम्pādyārghyābhyāṃ apūjayamя почтил водой для ног и аргхьей; почтил падьей и аргхьей
अपृच्छं चैव दुर्धर्षंapṛcchaṃ caiva durdharṣaṃи спросил неприступного; я спросил этого неодолимого
विद्याम त्वाम् कथं प्रभोvidyāma tvām kathaṃ prabhoкак нам знать тебя, владыка; как узнать тебя, господин
दैवतं ह्य् असि देवानाम्daivataṃ hy asi devānāmты ведь божество богов; ты воистину божественен среди богов
इति मे वर्तते मतिःiti me vartate matiḥтакова моя мысль; таково моё мнение
स माम् उवाच धर्मात्माsa mām uvāca dharmātmāон сказал мне, праведнодушный; этот дхармичный сказал мне
स्मयमान इवानघsmayamāna ivānaghaкак бы улыбаясь, безгрешный; словно улыбаясь, чистый
न ते तपः सुचरितंna te tapaḥ sucaritaṃне хорошо совершена твоя аскеза; твой тапас не исполнен как следует
येन मां नावबुध्यसेyena māṃ nāvabudhyaseраз ты меня не узнаёшь; потому что ты меня не понимаешь
क्षणेनैव प्रमाणं सkṣaṇenaiva pramāṇaṃ saв одно мгновение размер он; сразу свою меру он
बिभ्रद् अन्यद् अनुत्तमम्bibhrad anyad anuttamamнося иной, непревзойдённый; принял иной превосходный
रूपेण न मया कश्चिद्rūpeṇa na mayā kaścidпо виду мной никто; в таком облике я никого
दृष्टपूर्वः पुमान् क्वचित्dṛṣṭapūrvaḥ pumān kvacitпрежде не был виден человек где-либо; никогда прежде не видел человека
Traducción

Бхишма сказал: «После слов моего отца я, сосредоточившись, снова задал Маркандее тот самый вопрос, который прежде задавал отцу. Праведнодушный великий тапасвин Маркандея сказал мне: “О Бхишма, я изложу это по истине; слушай собранно, безгрешный. И я тоже, о владыка, благодаря милости отца получил долголетие, а через преданность питарам — высшую славу в древнем мире. В конце многотысячелетней юги я взошёл на гору Меру и совершал там крайне трудный тапас. Однажды я увидел, как с северной стороны горы приближается великое небесное вимана, воспламеняя небо своим сиянием. Там я увидел лежащего пурушу размером с большой палец, пылающего блеском, словно огонь, вложенный в огонь. Я поклонился этому владыке, склонив голову, и почтил сидящего в вимане водой для ног и аргхьей. Затем я спросил этого неодолимого: ‘Как нам узнать тебя, господин? Ведь ты божество богов — таково моё мнение’. Этот праведнодушный, словно улыбаясь, сказал мне, о безгрешный: ‘Твой тапас не исполнен как следует, раз ты не узнаёшь меня’. В одно мгновение он принял иной, непревзойдённый размер, и я сказал: ‘Никогда прежде я не видел человека в таком облике’”».

Versión

209e82d1a3e7 · publicado 22 jun 2026, 3:30:37 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con