एतस्मिन्न् अन्तरे भीता गोपालाः सर्व एव ते क्रन्दमाना व्रजं जग्मुर् बाष्पसंदिग्धया गिरा ॥
एष मोहं गतः कृष्णो मग्नो वै कालियह्रदे भक्ष्यते सर्पराजेन तद् आगच्छत माचिरम् ॥
नन्दगोपाय वै क्षिप्रं बल्लवाय निवेद्यताम् एष ते कृष्यते पुत्रः सर्पेणेति महाह्रदे ॥
नन्दगोपस् तु तच् छ्रुत्वा वज्रपातोपमं वचः आर्तः स्खलितविक्रान्तस् तं जगाम ह्रदोत्तमम् ॥
सबालयुवतीवृद्धः स च संकर्षणो युवा आक्रीडं पन्नगेन्द्रस्य जनस् तं समुपागमत् ॥
नन्दगोपमुखा गोपास् ते सर्वे साश्रुलोचनाः हाहाकारं प्रकुर्वन्तस् तस्थुस् तीरे ह्रदस्य वै ॥
व्रीडिता विस्मिताश् चैव शोकार्ताश् च पुनः पुनः केचित् तु कृष्ण हा हेति हा धिग् इत्य् अपरे पुनः अपरे हा हताः स्मेति रुरुदुर् भृशदुःखिताः ॥
स्त्रियश् चैव यशोदां ताम् हा हतासीति चुक्रुशुः या पश्यसि प्रियं पुत्रं सर्पराजवशंगतं संदितं सर्पभोगेन कृष्यमाणं यथा मृगम् ॥
अश्मसारमयं नूनं हृदयं ते ऽभिलक्ष्यते पुत्रं कथम् इमं दृष्ट्वा यशोदे नावदीर्यते ॥
दुःखितं बत पश्यामो नन्दगोपं ह्रदान्तिके न्यस्य पुत्रमुखे दृष्टिं निश्चेतनम् अवस्थितम् ॥
यशोदाम् अनुगच्छन्त्यः सर्पावासम् इमं ह्रदम् प्रविशामो न यास्यामः सर्वा दामोदरं विना ॥
दिवसः को विना सूर्यं विना चन्द्रेण का निशा विना वृषेण का गावो विना कृष्णेन को व्रजः विना कृष्णं न यास्यामो विवत्सा इव धेनवः ॥
etasminn antare bhītā gopālāḥ sarva eva te krandamānā vrajaṃ jagmur bāṣpasaṃdigdhayā girā ||
eṣa mohaṃ gataḥ kṛṣṇo magno vai kāliyahrade bhakṣyate sarparājena tad āgacchata māciram ||
nandagopāya vai kṣipraṃ ballavāya nivedyatām eṣa te kṛṣyate putraḥ sarpeṇeti mahāhrade ||
nandagopas tu tac chrutvā vajrapātopamaṃ vacaḥ ārtaḥ skhalitavikrāntas taṃ jagāma hradottamam ||
sabālayuvatīvṛddhaḥ sa ca saṃkarṣaṇo yuvā ākrīḍaṃ pannagendrasya janas taṃ samupāgamat ||
nandagopamukhā gopās te sarve sāśrulocanāḥ hāhākāraṃ prakurvantas tasthus tīre hradasya vai ||
vrīḍitā vismitāś caiva śokārtāś ca punaḥ punaḥ kecit tu kṛṣṇa hā heti hā dhig ity apare punaḥ apare hā hatāḥ smeti rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ ||
striyaś caiva yaśodāṃ tām hā hatāsīti cukruśuḥ yā paśyasi priyaṃ putraṃ sarparājavaśaṃgataṃ saṃditaṃ sarpabhogena kṛṣyamāṇaṃ yathā mṛgam ||
aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ te 'bhilakṣyate putraṃ katham imaṃ dṛṣṭvā yaśode nāvadīryate ||
duḥkhitaṃ bata paśyāmo nandagopaṃ hradāntike nyasya putramukhe dṛṣṭiṃ niścetanam avasthitam ||
yaśodām anugacchantyaḥ sarpāvāsam imaṃ hradam praviśāmo na yāsyāmaḥ sarvā dāmodaraṃ vinā ||
divasaḥ ko vinā sūryaṃ vinā candreṇa kā niśā vinā vṛṣeṇa kā gāvo vinā kṛṣṇena ko vrajaḥ vinā kṛṣṇaṃ na yāsyāmo vivatsā iva dhenavaḥ ||
Тем временем все пастухи, охваченные страхом, с плачем побежали во Врадж и, запинаясь от слёз, говорили: «Кришна лишился чувств, он погрузился в омут Калии! Царь змей пожирает его. Идите скорее, не медлите! Быстро сообщите пастуху Нандагопе: “Твоего сына змей тащит в великом омуте”». Услышав эти слова, подобные удару молнии, Нандагопа в отчаянии, спотыкаясь на ходу, пошёл к тому страшному омуту. Вместе с детьми, юношами, стариками и юным Санкаршаной весь народ пришёл к месту игры владыки змеев. Пастухи во главе с Нандагопой, все со слезами на глазах, стояли у берега омута и громко причитали. Смущённые, изумлённые и снова и снова мучимые горем, одни кричали: «О Кришна, увы!», другие: «Горе!», третьи: «Увы, мы погибли!» — и все рыдали, раздавленные страданием. Женщины закричали Яшоде: «Увы, ты погибла! Ты видишь любимого сына во власти царя змей: он сжат змеиными кольцами и тащится, как зверь. Верно, твоё сердце сделано из камня, о Яшода, если оно не разрывается при виде такого сына. Увы, мы видим несчастного Нандагопу у края омута: он не отводит взгляда от лица сына и стоит без чувств. Следуя за Яшодой, войдём все в этот омут, жилище змея; без Дамодары мы не уйдём. Что за день без солнца? Что за ночь без луны? Что за коровы без быка? Что за Врадж без Кришны? Без Кришны мы не вернёмся, как коровы без телят».
47c60c2e0dd7 · publicado 22 jun 2026, 3:44:09 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Плач Враджа показывает, что Кришна для пастухов не украшение жизни, а её сердце. Без него исчезает смысл стада, дома, семьи и самой земли Враджа.