Mahābhārata
Arghyāharaṇa-parva (bhīṣma-vākya, kṛṣṇa-māhātmya) (Bhishma's Word on Krishna's Greatness)2.35.1–5
2393 / 15823
Mahābhārata · 2.35.1–5
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालम् उपाद्रवत् ॥
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वम् उक्तवान् ॥
अधर्मश् च परो राजन् पारुष्यं च निरर्थकम् ॥
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिव ॥
भीष्मः शांतनवस् त्व् एनं मावमंस्था अतो ऽन्यथा ॥
पश्य चेमान् महीपालांस् त्वत्तो वृद्धतमान् बहून् ॥
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत् त्वं क्षन्तुम् अर्हसि ॥
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्मश् चेदिपते भृशम् ॥
न ह्य् एनं त्वं तथा वेत्थ यथैनं वेद कौरवः ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālam upādravat ||
uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||
nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvam uktavān ||
adharmaś ca paro rājan pāruṣyaṃ ca nirarthakam ||
na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthiva ||
bhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃ māvamaṃsthā ato 'nyathā ||
paśya cemān mahīpālāṃs tvatto vṛddhatamān bahūn ||
mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvat tvaṃ kṣantum arhasi ||
veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣmaś cedipate bhṛśam ||
na hy enaṃ tvaṃ tathā vettha yathainaṃ veda kauravaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ततो युधिष्ठिरो राजाtato yudhiṣṭhiro rājāthen King Yudhishthira
शिशुपालम् उपाद्रवत्śiśupālam upādravatapproached Shishupala,
उवाच च एनं मधुरंuvāca ca enaṃ madhuraṃand said to him a sweet,
सान्त्व-पूर्वम् इदं वचःsāntva-pūrvam idaṃ vacaḥgentle word such as this:
न इदं युक्तं महीपालna idaṃ yuktaṃ mahīpāla"This is not fitting, O lord of the earth,
यादृशं वै त्वम् उक्तवान्yādṛśaṃ vai tvam uktavānwhat you have said;
अधर्मश् च परो राजन्adharmaś ca paro rājanand it is the highest unrighteousness, O king,
पारुष्यं च निरर्थकम्pāruṣyaṃ ca nirarthakamand your harshness is useless;
न हि धर्मं परं जातुna hi dharmaṃ paraṃ jātufor the highest dharma in no way
न अवबुध्येत पार्थिवna avabudhyeta pārthivacan fail to be understood, O sovereign,
भीष्मः शांतनवस् त्व् एनंbhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃby Bhishma, son of Shantanu; do not
मा अवमंस्था अतो अन्यथाmā avamaṃsthā ato anyathājudge him otherwise;
पश्य च इमान् महीपालांस्paśya ca imān mahīpālāṃslook at these lords of the earth,
त्वत्तो वृद्धतमान् बहून्tvatto vṛddhatamān bahūnmany who are older than you:
मृष्यन्ते च अर्हणां कृष्णेmṛṣyante ca arhaṇāṃ kṛṣṇethey tolerate the honor given to Krishna —
तद्वत् त्वं क्षन्तुम् अर्हसिtadvat tvaṃ kṣantum arhasiso you too should be willing to bear it;
वेद तत्त्वेन कृष्णं हिveda tattvena kṛṣṇaṃ hifor Bhishma truly knows Krishna
भीष्मश् चेदिपते भृशम्bhīṣmaś cedipate bhṛśamO lord of Chedi, truly;
न ह्य् एनं त्वं तथा वेत्थna hy enaṃ tvaṃ tathā vetthayou do not know him as
यथा एनं वेद कौरवःyathā enaṃ veda kauravaḥthe Kauravya [Bhishma] knows him."
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
चैनंcainaṃoriginal form "cainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
सान्त्वपूर्वम्sāntvapūrvamoriginal form "sāntvapūrvam", added to complete the word-by-word coverage
नेदंnedaṃoriginal form "nedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
नावबुध्येतnāvabudhyetaoriginal form "nāvabudhyeta", added to complete the word-by-word coverage
मावमंस्थाmāvamaṃsthāoriginal form "māvamaṃsthā", added to complete the word-by-word coverage
ऽन्यथा'nyathāoriginal form "'nyathā", added to complete the word-by-word coverage
चेमान्cemānoriginal form "cemān", added to complete the word-by-word coverage
चार्हणांcārhaṇāṃoriginal form "cārhaṇāṃ", added to complete the word-by-word coverage
यथैनंyathainaṃoriginal form "yathainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

Then King Yudhishthira approached Shishupala and spoke to him this sweet, gentle word: "What you have said is not fitting, O lord of the earth; this is the highest unrighteousness, O king, and your harshness is useless. For Bhishma, son of Shantanu, cannot fail to understand the highest dharma, O sovereign; do not judge him otherwise. Look at these lords of the earth, many of whom are older than you: they tolerate the honor paid to Krishna — you too should be willing to bear it. For Bhishma truly knows Krishna, O lord of Chedi; you do not know him as the Kauravya knows him."

Versión

4fb2d7faf70a · publicado 16 jul 2026, 15:40:27 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con