Mahābhārata
Bhīmasena-kālavāda-parva (Bhima on Time and Mortality)3.36.21-34
2935 / 15823
Mahābhārata · 3.36.21-34
Devanāgarī

कर्तव्ये पुरुषव्याघ्र किम् आस्से पीठसर्पवत् ॥
बुद्ध्या वीर्येण संयुक्तः श्रुतेनाभिजनेन च ॥
तृणानां मुष्टिनैकेन हिमवन्तं तु पर्वतम् ॥
छन्नम् इच्छसि कौन्तेय यो ऽस्मान् संवर्तुम् इच्छसि ॥
अज्ञातचर्या गूढेन पृथिव्यां विश्रुतेन च ॥
दिवीव पार्थ सूर्येण न शक्या चरितुं त्वया ॥
बृहच्छाल इवानूपे शाखापुष्पपलाशवान् ॥
हस्ती श्वेत इवाज्ञातः कथं जिष्णुश् चरिष्यति ॥
इमौ च सिंहसंकाशौ भ्रातरौ सहितौ शिशू ॥
नकुलः सहदेवश् च कथं पार्थ चरिष्यतः ॥
पुण्यकीर्ती राजपुत्री द्रौपदी वीरसूर् इयम् ॥
विश्रुता कथम् अज्ञाता कृष्णा पार्थ चरिष्यति ॥
मां चापि राजञ् जानन्ति आकुमारम् इमाः प्रजाः ॥
अज्ञातचर्यां पश्यामि मेरोर् इव निगूहनम् ॥
तथैव बहवो ऽस्माभी राष्ट्रेभ्यो विप्रवासिताः ॥
राजानो राजपुत्राश् च धृतराष्ट्रम् अनुव्रताः ॥
न हि ते ऽप्य् उपशाम्यन्ति निकृतानां निराकृताः ॥
अवश्यं तैर् निकर्तव्यम् अस्माकं तत्प्रियैषिभिः ॥
ते ऽप्य् अस्मासु प्रयुञ्जीरन् प्रच्छन्नान् सुबहूञ् जनान् ॥
आचक्षीरंश् च नो ज्ञात्वा तन् नः स्यात् सुमहद् भयम् ॥
अस्माभिर् उषिताः सम्यग् वने मासास् त्रयोदश ॥
परिमाणेन तान् पश्य तावतः परिवत्सरान् ॥
अस्ति मासः प्रतिनिधिर् यथा प्राहुर् मनीषिणः ॥
पूतिकान् इव सोमस्य तथेदं क्रियताम् इति ॥
अथ वानडुहे राजन् साधवे साधुवाहिने ॥
सौहित्यदानाद् एकस्माद् एनसः प्रतिमुच्यते ॥
तस्माच् छत्रुवधे राजन् क्रियतां निश्चयस् त्वया ॥
क्षत्रियस्य तु सर्वस्य नान्यो धर्मो ऽस्ति संयुगात् ॥

Transliteración (IAST)

kartavye puruṣavyāghra kim āsse pīṭhasarpavat ||
buddhyā vīryeṇa saṃyuktaḥ śrutenābhijanena ca ||
tṛṇānāṃ muṣṭinaikena himavantaṃ tu parvatam ||
channam icchasi kaunteya yo 'smān saṃvartum icchasi ||
ajñātacaryā gūḍhena pṛthivyāṃ viśrutena ca ||
divīva pārtha sūryeṇa na śakyā carituṃ tvayā ||
bṛhacchāla ivānūpe śākhāpuṣpapalāśavān ||
hastī śveta ivājñātaḥ kathaṃ jiṣṇuś cariṣyati ||
imau ca siṃhasaṃkāśau bhrātarau sahitau śiśū ||
nakulaḥ sahadevaś ca kathaṃ pārtha cariṣyataḥ ||
puṇyakīrtī rājaputrī draupadī vīrasūr iyam ||
viśrutā katham ajñātā kṛṣṇā pārtha cariṣyati ||
māṃ cāpi rājañ jānanti ākumāram imāḥ prajāḥ ||
ajñātacaryāṃ paśyāmi meror iva nigūhanam ||
tathaiva bahavo 'smābhī rāṣṭrebhyo vipravāsitāḥ ||
rājāno rājaputrāś ca dhṛtarāṣṭram anuvratāḥ ||
na hi te 'py upaśāmyanti nikṛtānāṃ nirākṛtāḥ ||
avaśyaṃ tair nikartavyam asmākaṃ tatpriyaiṣibhiḥ ||
te 'py asmāsu prayuñjīran pracchannān subahūñ janān ||
ācakṣīraṃś ca no jñātvā tan naḥ syāt sumahad bhayam ||
asmābhir uṣitāḥ samyag vane māsās trayodaśa ||
parimāṇena tān paśya tāvataḥ parivatsarān ||
asti māsaḥ pratinidhir yathā prāhur manīṣiṇaḥ ||
pūtikān iva somasya tathedaṃ kriyatām iti ||
atha vānaḍuhe rājan sādhave sādhuvāhine ||
sauhityadānād ekasmād enasaḥ pratimucyate ||
tasmāc chatruvadhe rājan kriyatāṃ niścayas tvayā ||
kṣatriyasya tu sarvasya nānyo dharmo 'sti saṃyugāt ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
कर्तव्ये पुरुषव्याघ्र किम् आस्से पीठसर्पवत् बुद्ध्या वीर्येण संयुक्तः श्रुतेन अभिजनेन चkartavye puruṣavyāghra kim āsse pīṭhasarpavat buddhyā vīryeṇa saṃyuktaḥ śrutena abhijanena cawhen a task demands action, O tiger among men, why do you sit like a snake coiled on its seat, endowed as you are with intelligence, valor, learning, and noble birth
तृणानाम् मुष्टिना एकेन हिमवन्तम् तु पर्वतम् छन्नम् इच्छसि कौन्तेय यः अस्मान् संवर्तुम् इच्छसिtṛṇānām muṣṭinā ekena himavantam tu parvatam channam icchasi kaunteya yaḥ asmān saṃvartum icchasiyou wish to hide us, O Kaunteya, as though you meant to cover Mount Himavan with a single handful of grass
अज्ञातचर्या गूढेन पृथिव्याम् विश्रुतेन च दिवि इव पार्थ सूर्येण न शक्या चरितुम् त्वयाajñātacaryā gūḍhena pṛthivyām viśrutena ca divi iva pārtha sūryeṇa na śakyā caritum tvayāa hidden, unrecognized life on earth is as impossible for you, renowned as you are, as it would be for the sun in the sky, O Partha
बृहच्छालः इव अनूपे शाखापुष्पपलाशवान् हस्ती श्वेतः इव अज्ञातः कथम् जिष्णुः चरिष्यतिbṛhacchālaḥ iva anūpe śākhāpuṣpapalāśavān hastī śvetaḥ iva ajñātaḥ katham jiṣṇuḥ cariṣyatilike a great shala tree in a marsh, laden with branches, flowers, and leaves, like a white elephant — how could Jishnu go about unrecognized
इमौ च सिंहसंकाशौ भ्रातरौ सहितौ शिशू नकुलः सहदेवः च कथम् पार्थ चरिष्यतःimau ca siṃhasaṃkāśau bhrātarau sahitau śiśū nakulaḥ sahadevaḥ ca katham pārtha cariṣyataḥand these two brothers, like lions, the young Nakula and Sahadeva — how, O Partha, will they live unrecognized
पुण्यकीर्ती राजपुत्री द्रौपदी वीरसूः इयम् विश्रुता कथम् अज्ञाता कृष्णा पार्थ चरिष्यतिpuṇyakīrtī rājaputrī draupadī vīrasūḥ iyam viśrutā katham ajñātā kṛṣṇā pārtha cariṣyatithe princess Draupadi, of blessed renown, mother of heroes, the famed Krishna — how will she live unrecognized, O Partha
माम् च अपि राजन् जानन्ति आकुमारम् इमाः प्रजाः अज्ञातचर्याम् पश्यामि मेरोः इव निगूहनम्mām ca api rājan jānanti ākumāram imāḥ prajāḥ ajñātacaryām paśyāmi meroḥ iva nigūhanamand me too, O king, these people have known since childhood; I see our living unrecognized as no different from trying to hide Mount Meru
तथा एव बहवः अस्माभिः राष्ट्रेभ्यः विप्रवासिताः राजानः राजपुत्राः च धृतराष्ट्रम् अनुव्रताःtathā eva bahavaḥ asmābhiḥ rāṣṭrebhyaḥ vipravāsitāḥ rājānaḥ rājaputrāḥ ca dhṛtarāṣṭram anuvratāḥand many kings and princes, whom we ourselves drove from their kingdoms, are now devoted followers of Dhritarashtra
न हि ते अपि उपशाम्यन्ति निकृतानाम् निराकृताः अवश्यम् तैः निकर्तव्यम् अस्माकम् तत्प्रियैषिभिःna hi te api upaśāmyanti nikṛtānām nirākṛtāḥ avaśyam taiḥ nikartavyam asmākam tatpriyaiṣibhiḥthey too will not rest, deceived and cast out as they are; wishing to please him, they will surely seek to deceive us in turn
ते अपि अस्मासु प्रयुञ्जीरन् प्रच्छन्नान् सुबहून् जनान् आचक्षीरन् च नः ज्ञात्वा तत् नः स्यात् सुमहत् भयम्te api asmāsu prayuñjīran pracchannān subahūn janān ācakṣīran ca naḥ jñātvā tat naḥ syāt sumahat bhayamthey too will send a great many secret agents against us; once they recognize us, they will inform on us, and this will be a great danger for us
अस्माभिः उषिताः सम्यक् वने मासाः त्रयोदश परिमाणेन तान् पश्य तावतः परिवत्सरान्asmābhiḥ uṣitāḥ samyak vane māsāḥ trayodaśa parimāṇena tān paśya tāvataḥ parivatsarānwe have already duly spent thirteen months in the forest; reckon them, by that measure, as so many years
अस्ति मासः प्रतिनिधिः यथा प्राहुः मनीषिणः पूतिकान् इव सोमस्य तथा इदम् क्रियताम् इतिasti māsaḥ pratinidhiḥ yathā prāhuḥ manīṣiṇaḥ pūtikān iva somasya tathā idam kriyatām itia month can serve as a substitute, as the wise have said; just as putika substitutes for soma, so let it be done here
अथ वा अनडुहे राजन् साधवे साधुवाहिने सौहित्यदानात् एकस्मात् एनसः प्रतिमुच्यतेatha vā anaḍuhe rājan sādhave sādhuvāhine sauhityadānāt ekasmāt enasaḥ pratimucyateor else, O king, by giving full satisfaction to a single good, well-laden ox, a man is freed from that one sin
तस्मात् शत्रुवधे राजन् क्रियताम् निश्चयः त्वया क्षत्रियस्य तु सर्वस्य न अन्यः धर्मः अस्ति संयुगात्tasmāt śatruvadhe rājan kriyatām niścayaḥ tvayā kṣatriyasya tu sarvasya na anyaḥ dharmaḥ asti saṃyugāttherefore resolve upon the slaying of our enemies, O king; for every kshatriya there is no duty other than battle
श्रुतेनाभिजनेनśrutenābhijanenaoriginal form "śrutenābhijanena", added to complete the word-by-word coverage
तृणानांtṛṇānāṃoriginal form "tṛṇānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
मुष्टिनैकेनmuṣṭinaikenaoriginal form "muṣṭinaikena", added to complete the word-by-word coverage
हिमवन्तंhimavantaṃoriginal form "himavantaṃ", added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form "yo", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्मान्'smānoriginal form "'smān", added to complete the word-by-word coverage
पृथिव्यांpṛthivyāṃoriginal form "pṛthivyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
दिवीवdivīvaoriginal form "divīva", added to complete the word-by-word coverage
चरितुंcarituṃoriginal form "carituṃ", added to complete the word-by-word coverage
बृहच्छालbṛhacchālaoriginal form "bṛhacchāla", added to complete the word-by-word coverage
इवानूपेivānūpeoriginal form "ivānūpe", added to complete the word-by-word coverage
श्वेतśvetaoriginal form "śveta", added to complete the word-by-word coverage
इवाज्ञातःivājñātaḥoriginal form "ivājñātaḥ", added to complete the word-by-word coverage
कथंkathaṃoriginal form "kathaṃ", added to complete the word-by-word coverage
जिष्णुश्jiṣṇuśoriginal form "jiṣṇuś", added to complete the word-by-word coverage
सहदेवश्sahadevaśoriginal form "sahadevaś", added to complete the word-by-word coverage
कथंkathaṃoriginal form "kathaṃ", added to complete the word-by-word coverage
वीरसूर्vīrasūroriginal form "vīrasūr", added to complete the word-by-word coverage
मांmāṃoriginal form "māṃ", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
राजञ्rājañoriginal form "rājañ", added to complete the word-by-word coverage
अज्ञातचर्यांajñātacaryāṃoriginal form "ajñātacaryāṃ", added to complete the word-by-word coverage
मेरोर्merororiginal form "meror", added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form "tathaiva", added to complete the word-by-word coverage
बहवोbahavooriginal form "bahavo", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्माभी'smābhīoriginal form "'smābhī", added to complete the word-by-word coverage
राष्ट्रेभ्योrāṣṭrebhyooriginal form "rāṣṭrebhyo", added to complete the word-by-word coverage
राजानोrājānooriginal form "rājāno", added to complete the word-by-word coverage
राजपुत्राश्rājaputrāśoriginal form "rājaputrāś", added to complete the word-by-word coverage
ऽप्य्'pyoriginal form "'py", added to complete the word-by-word coverage
निकृतानांnikṛtānāṃoriginal form "nikṛtānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
अवश्यंavaśyaṃoriginal form "avaśyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तैर्tairoriginal form "tair", added to complete the word-by-word coverage
अस्माकंasmākaṃoriginal form "asmākaṃ", added to complete the word-by-word coverage
ऽप्य्'pyoriginal form "'py", added to complete the word-by-word coverage
सुबहूञ्subahūñoriginal form "subahūñ", added to complete the word-by-word coverage
आचक्षीरंश्ācakṣīraṃśoriginal form "ācakṣīraṃś", added to complete the word-by-word coverage
नोnooriginal form "no", added to complete the word-by-word coverage
तन्tanoriginal form "tan", added to complete the word-by-word coverage
सुमहद्sumahadoriginal form "sumahad", added to complete the word-by-word coverage
अस्माभिर्asmābhiroriginal form "asmābhir", added to complete the word-by-word coverage
सम्यग्samyagoriginal form "samyag", added to complete the word-by-word coverage
मासास्māsāsoriginal form "māsās", added to complete the word-by-word coverage
प्रतिनिधिर्pratinidhiroriginal form "pratinidhir", added to complete the word-by-word coverage
प्राहुर्prāhuroriginal form "prāhur", added to complete the word-by-word coverage
तथेदंtathedaṃoriginal form "tathedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
वानडुहेvānaḍuheoriginal form "vānaḍuhe", added to complete the word-by-word coverage
सौहित्यदानाद्sauhityadānādoriginal form "sauhityadānād", added to complete the word-by-word coverage
एकस्माद्ekasmādoriginal form "ekasmād", added to complete the word-by-word coverage
तस्माच्tasmācoriginal form "tasmāc", added to complete the word-by-word coverage
छत्रुवधेchatruvadheoriginal form "chatruvadhe", added to complete the word-by-word coverage
क्रियतांkriyatāṃoriginal form "kriyatāṃ", added to complete the word-by-word coverage
निश्चयस्niścayasoriginal form "niścayas", added to complete the word-by-word coverage
नान्योnānyooriginal form "nānyo", added to complete the word-by-word coverage
धर्मोdharmooriginal form "dharmo", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्ति'stioriginal form "'sti", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

'When a task demands action, why do you sit like a snake on its seat? You are endowed with intelligence, valor, learning, and noble birth. Hiding us is impossible: it is like trying to cover Himavan with a handful of grass. How will Arjuna, like the sun, live unrecognized? How will Nakula and Sahadeva, like lions, conceal themselves? How will Draupadi, the renowned princess and mother of heroes, become unrecognized? I am known since childhood; hiding us is no different from hiding Mount Meru. Our former enemies will send secret men, recognize us, and inform on us. We have already spent thirteen months; let them be counted as years, just as putika substitutes for soma. Or let the sin be cleansed by a gift. Resolve upon the killing of our enemies: for a kshatriya there is no duty higher than battle.'

Versión

83accd0c9a3f · publicado 16 jul 2026, 16:58:02 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con