Mahābhārata 3.73.8-17

Devanāgarī

केशिन्य् उवाच
दृढं शुच्युपचारो ऽसौ न मया मानुषः क्व चित् ॥
दृष्टपूर्वः श्रुतो वापि दमयन्ति तथाविधः ॥
ह्रस्वम् आसाद्य संचारं नासौ विनमते क्व चित् ॥
तं तु दृष्ट्वा यथासङ्गम् उत्सर्पति यथासुखम् ॥
संकटे ऽप्य् अस्य सुमहद् विवरं जायते ऽधिकम् ॥
ऋतुपर्णस्य चार्थाय भोजनीयम् अनेकशः ॥
प्रेषितं तत्र राज्ञा च मांसं सुबहु पाशवम् ॥
तस्य प्रक्षालनार्थाय कुम्भस् तत्रोपकल्पितः ॥
स तेनावेक्षितः कुम्भः पूर्ण एवाभवत् तदा ॥
ततः प्रक्षालनं कृत्वा समधिश्रित्य बाहुकः ॥
तृणमुष्टिं समादाय आविध्यैनं समादधत् ॥
अथ प्रज्वलितस् तत्र सहसा हव्यवाहनः ॥
तद् अद्भुततमं दृष्ट्वा विस्मिताहम् इहागता ॥
अन्यच् च तस्मिन् सुमहद् आश्चर्यं लक्षितं मया ॥
यद् अग्निम् अपि संस्पृश्य नैव दह्यत्य् असौ शुभे ॥
छन्देन चोदकं तस्य वहत्य् आवर्जितं द्रुतम् ॥
अतीव चान्यत् सुमहद् आश्चर्यं दृष्टवत्य् अहम् ॥
यत् स पुष्पाण्य् उपादाय हस्ताभ्यां ममृदे शनैः ॥
मृद्यमानानि पाणिभ्यां तेन पुष्पाणि तान्य् अथ ॥
भूय एव सुगन्धीनि हृषितानि भवन्ति च ॥
एतान्य् अद्भुतकल्पानि दृष्ट्वाहं द्रुतम् आगता ॥

Transliteración (IAST)

keśiny uvāca
dṛḍhaṃ śucyupacāro 'sau na mayā mānuṣaḥ kva cit ||
dṛṣṭapūrvaḥ śruto vāpi damayanti tathāvidhaḥ ||
hrasvam āsādya saṃcāraṃ nāsau vinamate kva cit ||
taṃ tu dṛṣṭvā yathāsaṅgam utsarpati yathāsukham ||
saṃkaṭe 'py asya sumahad vivaraṃ jāyate 'dhikam ||
ṛtuparṇasya cārthāya bhojanīyam anekaśaḥ ||
preṣitaṃ tatra rājñā ca māṃsaṃ subahu pāśavam ||
tasya prakṣālanārthāya kumbhas tatropakalpitaḥ ||
sa tenāvekṣitaḥ kumbhaḥ pūrṇa evābhavat tadā ||
tataḥ prakṣālanaṃ kṛtvā samadhiśritya bāhukaḥ ||
tṛṇamuṣṭiṃ samādāya āvidhyainaṃ samādadhat ||
atha prajvalitas tatra sahasā havyavāhanaḥ ||
tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā vismitāham ihāgatā ||
anyac ca tasmin sumahad āścaryaṃ lakṣitaṃ mayā ||
yad agnim api saṃspṛśya naiva dahyaty asau śubhe ||
chandena codakaṃ tasya vahaty āvarjitaṃ drutam ||
atīva cānyat sumahad āścaryaṃ dṛṣṭavaty aham ||
yat sa puṣpāṇy upādāya hastābhyāṃ mamṛde śanaiḥ ||
mṛdyamānāni pāṇibhyāṃ tena puṣpāṇi tāny atha ||
bhūya eva sugandhīni hṛṣitāni bhavanti ca ||
etāny adbhutakalpāni dṛṣṭvāhaṃ drutam āgatā ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

केशिन्य् उवाच दृढं शुच्युपचारो ऽसौ न मया मानुषः क्व चित् ॥ दृष्टपूर्वः श्रुतो वापि दमयन्ति तथाविधः ॥ ह्रस्वम् आसाद्य संचारं नासौ विनमते क्व चित् ॥ तं तु दृष्ट्वा यथासङ्गम् उत्सर्पति यथासुखम् ॥ संकटे ऽप्य् अस्य सुमहद् विवरं जायते ऽधिकम् ॥ ऋतुपर्णस्य चार्थाय भोजनीयम् अनेकशः ॥ प्रेषितं तत्र राज्ञा च मांसं सुबहु पाशवम् ॥ तस्य प्रक्षालनार्थाय कुम्भस् तत्रोपकल्पितः ॥ स तेनावेक्षितः कुम्भः पूर्ण एवाभवत् तदा ॥ ततः प्रक्षालनं कृत्वा समधिश्रित्य बाहुकः ॥ तृणमुष्टिं समादाय आविध्यैनं समादधत् ॥ अथ प्रज्वलितस् तत्र सहसा हव्यवाहनः ॥ तद् अद्भुततमं दृष्ट्वा विस्मिताहम् इहागता ॥ अन्यच् च तस्मिन् सुमहद् आश्चर्यं लक्षितं मया ॥ यद् अग्निम् अपि संस्पृश्य नैव दह्यत्य् असौ शुभे ॥ छन्देन चोदकं तस्य वहत्य् आवर्जितं द्रुतम् ॥ अतीव चान्यत् सुमहद् आश्चर्यं दृष्टवत्य् अहम् ॥ यत् स पुष्पाण्य् उपादाय हस्ताभ्यां ममृदे शनैः ॥ मृद्यमानानि पाणिभ्यां तेन पुष्पाणि तान्य् अथ ॥ भूय एव सुगन्धीनि हृषितानि भवन्ति च ॥ एतान्य् अद्भुतकल्पानि दृष्ट्वाहं द्रुतम् आगता ॥keśiny uvāca dṛḍhaṃ śucyupacāro 'sau na mayā mānuṣaḥ kva cit || dṛṣṭapūrvaḥ śruto vāpi damayanti tathāvidhaḥ || hrasvam āsādya saṃcāraṃ nāsau vinamate kva cit || taṃ tu dṛṣṭvā yathāsaṅgam utsarpati yathāsukham || saṃkaṭe 'py asya sumahad vivaraṃ jāyate 'dhikam || ṛtuparṇasya cārthāya bhojanīyam anekaśaḥ || preṣitaṃ tatra rājñā ca māṃsaṃ subahu pāśavam || tasya prakṣālanārthāya kumbhas tatropakalpitaḥ || sa tenāvekṣitaḥ kumbhaḥ pūrṇa evābhavat tadā || tataḥ prakṣālanaṃ kṛtvā samadhiśritya bāhukaḥ || tṛṇamuṣṭiṃ samādāya āvidhyainaṃ samādadhat || atha prajvalitas tatra sahasā havyavāhanaḥ || tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā vismitāham ihāgatā || anyac ca tasmin sumahad āścaryaṃ lakṣitaṃ mayā || yad agnim api saṃspṛśya naiva dahyaty asau śubhe || chandena codakaṃ tasya vahaty āvarjitaṃ drutam || atīva cānyat sumahad āścaryaṃ dṛṣṭavaty aham || yat sa puṣpāṇy upādāya hastābhyāṃ mamṛde śanaiḥ || mṛdyamānāni pāṇibhyāṃ tena puṣpāṇi tāny atha || bhūya eva sugandhīni hṛṣitāni bhavanti ca || etāny adbhutakalpāni dṛṣṭvāhaṃ drutam āgatā ||Keshini reports that Bahuka is extraordinarily pure: passages widen before him, water fills a jar at his mere glance, fire kindles from grass without the usual means, fire does not burn him, water flows at his will, and flowers crushed by his hands become fresher and more fragrant.

Traducción

Keshini said: "Damayanti, I have never seen or heard of a man so pure in his conduct. He does not stoop before a low passage: when he approaches, the passage itself widens, and even in a narrow space ample room opens up for him. Much meat had been sent for Ritupparna's sake. To wash it, a jar was set out; the moment he looked at it, it filled at once with water. Then Bahuka washed everything, set it to cook, took a handful of grass, tossed it in -- and fire suddenly blazed up there. I was amazed at this most wondrous sight and came here at once. I also noticed another great wonder in him: touching fire, he is not burned by it, gracious one. Water flows swiftly at his mere wish when he tilts it. And I saw yet another very great wonder: when he took flowers and gently crushed them in his hands, those flowers, being crushed by his palms, became still more fragrant and fresh. Having seen these marvelous signs, I hurried back at once."

Comentario

The wonders surrounding Bahuka point to a hidden royal and divinely blessed power. A disfigured body has not annulled his inner authority.

Versión

e9eae20e59bc · publicado 16 jul 2026, 17:01:58 UTC

Disponible enRUEN