Mahābhārata 3.172.7-16

Devanāgarī

अथ प्रयोक्ष्यमाणेन दिव्यान्य् अस्त्राणि तेन वै ॥
समाक्रान्ता मही पद्भ्यां समकम्पत सद्रुमा ॥
क्षुभिताः सरितश् चैव तथैव च महोदधिः ॥
शैलाश् चापि व्यशीर्यन्त न ववौ च समीरणः ॥
न बभासे सहस्रांशुर् न जज्वाल च पावकः ॥
न वेदाः प्रतिभान्ति स्म द्विजातीनां कथं चन ॥
अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय ॥
पीड्यमानाः समुत्थाय पाण्डवं पर्यवारयन् ॥
वेपमानाः प्राञ्जलयस् ते सर्वे पिहिताननाः ॥
दह्यमानास् तदास्त्रैस् तैर् याचन्ति स्म धनंजयम् ॥
ततो ब्रह्मर्षयश् चैव सिद्धाश् चैव सुरर्षयः ॥
जङ्गमानि च भूतानि सर्वाण्य् एवावतस्थिरे ॥
राजर्षयश् च प्रवरास् तथैव च दिवौकसः ॥
यक्षराक्षसगन्धर्वास् तथैव च पतत्रिणः ॥
ततः पितामहश् चैव लोकपालाश् च सर्वशः ॥
भगवांश् च महादेवः सगणो ऽभ्याययौ तदा ॥
ततो वायुर् महाराज दिव्यैर् माल्यैः सुगन्धिभिः ॥
अभितः पाण्डवांश् चित्रैर् अवचक्रे समन्ततः ॥
जगुश् च गाथा विविधा गन्धर्वाः सुरचोदिताः ॥
ननृतुः संघशश् चैव राजन्न् अप्सरसां गणाः ॥

Transliteración (IAST)

atha prayokṣyamāṇena divyāny astrāṇi tena vai ||
samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā ||
kṣubhitāḥ saritaś caiva tathaiva ca mahodadhiḥ ||
śailāś cāpi vyaśīryanta na vavau ca samīraṇaḥ ||
na babhāse sahasrāṃśur na jajvāla ca pāvakaḥ ||
na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃ cana ||
antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya ||
pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan ||
vepamānāḥ prāñjalayas te sarve pihitānanāḥ ||
dahyamānās tadāstrais tair yācanti sma dhanaṃjayam ||
tato brahmarṣayaś caiva siddhāś caiva surarṣayaḥ ||
jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇy evāvatasthire ||
rājarṣayaś ca pravarās tathaiva ca divaukasaḥ ||
yakṣarākṣasagandharvās tathaiva ca patatriṇaḥ ||
tataḥ pitāmahaś caiva lokapālāś ca sarvaśaḥ ||
bhagavāṃś ca mahādevaḥ sagaṇo 'bhyāyayau tadā ||
tato vāyur mahārāja divyair mālyaiḥ sugandhibhiḥ ||
abhitaḥ pāṇḍavāṃś citrair avacakre samantataḥ ||
jaguś ca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ ||
nanṛtuḥ saṃghaśaś caiva rājann apsarasāṃ gaṇāḥ ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

अथ प्रयोक्ष्यमाणेन दिव्यान्य् अस्त्राणि तेन वै ॥ समाक्रान्ता मही पद्भ्यां समकम्पत सद्रुमा ॥ क्षुभिताः सरितश् चैव तथैव च महोदधिः ॥ शैलाश् चापि व्यशीर्यन्त न ववौ च समीरणः ॥ न बभासे सहस्रांशुर् न जज्वाल च पावकः ॥ न वेदाः प्रतिभान्ति स्म द्विजातीनां कथं चन ॥ अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय ॥ पीड्यमानाः समुत्थाय पाण्डवं पर्यवारयन् ॥ वेपमानाः प्राञ्जलयस् ते सर्वे पिहिताननाः ॥ दह्यमानास् तदास्त्रैस् तैर् याचन्ति स्म धनंजयम् ॥ ततो ब्रह्मर्षयश् चैव सिद्धाश् चैव सुरर्षयः ॥ जङ्गमानि च भूतानि सर्वाण्य् एवावतस्थिरे ॥ राजर्षयश् च प्रवरास् तथैव च दिवौकसः ॥ यक्षराक्षसगन्धर्वास् तथैव च पतत्रिणः ॥ ततः पितामहश् चैव लोकपालाश् च सर्वशः ॥ भगवांश् च महादेवः सगणो ऽभ्याययौ तदा ॥ ततो वायुर् महाराज दिव्यैर् माल्यैः सुगन्धिभिः ॥ अभितः पाण्डवांश् चित्रैर् अवचक्रे समन्ततः ॥ जगुश् च गाथा विविधा गन्धर्वाः सुरचोदिताः ॥ ननृतुः संघशश् चैव राजन्न् अप्सरसां गणाः ॥atha prayokṣyamāṇena divyāny astrāṇi tena vai || samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā || kṣubhitāḥ saritaś caiva tathaiva ca mahodadhiḥ || śailāś cāpi vyaśīryanta na vavau ca samīraṇaḥ || na babhāse sahasrāṃśur na jajvāla ca pāvakaḥ || na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃ cana || antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya || pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan || vepamānāḥ prāñjalayas te sarve pihitānanāḥ || dahyamānās tadāstrais tair yācanti sma dhanaṃjayam || tato brahmarṣayaś caiva siddhāś caiva surarṣayaḥ || jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇy evāvatasthire || rājarṣayaś ca pravarās tathaiva ca divaukasaḥ || yakṣarākṣasagandharvās tathaiva ca patatriṇaḥ || tataḥ pitāmahaś caiva lokapālāś ca sarvaśaḥ || bhagavāṃś ca mahādevaḥ sagaṇo 'bhyāyayau tadā || tato vāyur mahārāja divyair mālyaiḥ sugandhibhiḥ || abhitaḥ pāṇḍavāṃś citrair avacakre samantataḥ || jaguś ca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ || nanṛtuḥ saṃghaśaś caiva rājann apsarasāṃ gaṇāḥ ||When Arjuna was about to apply the divine astras, the earth, pressed beneath his feet, trembled together with its trees; the rivers and the ocean grew turbulent, the mountains crumbled, the wind ceased to blow, the sun did not shine, fire did not burn, and the Vedas did not appear to the brahmans; the beings dwelling beneath the earth, tormented, rose up and surrounded the Pandava, trembling, with joined palms and covered faces, beseeching Dhananjaya; the brahmarshis, siddhas, divine seers, all moving beings, rajarshis, gods, yakshas, rakshasas, gandharvas, and birds arrived; Pitamaha, all the guardians of the world, and Mahadeva with his hosts appeared; the wind showered the Pandavas with fragrant celestial garlands, the gandharvas sang, and troops of apsaras danced.

Traducción

'When he was about to apply the divine astras, the earth, pressed beneath his feet, trembled together with its trees. The rivers grew turbulent, as did the great ocean; the mountains began to crumble, and the wind ceased to blow. The thousand-rayed sun did not shine, fire did not burn, and the Vedas would not appear to the twice-born at all. The beings dwelling beneath the earth, tormented, rose up and surrounded the Pandava. Trembling, they stood with joined palms and covered faces, and, scorched by those weapons, they beseeched Dhananjaya. Then the brahmarshis rose, and the siddhas and the divine seers, and all moving beings as well. The foremost of the rajarshis, the dwellers of heaven, the yakshas, rakshasas, gandharvas, and birds also appeared. Then Pitamaha came, and all the guardians of the world, and the blessed Mahadeva with his hosts. The wind, from every side, showered the Pandavas with wondrous, fragrant, celestial garlands. At the gods' bidding the gandharvas sang various songs, and troops of apsaras danced.'

Comentario

The world shudders even before the astras are actually used. Thus it becomes clear: divine weapons belong not to private anger, but to the cosmic order.

Versión

5cda9c38eb10 · publicado 16 jul 2026, 17:12:44 UTC

Disponible enRUEN