Mahābhārata 3.199.1-18

Devanāgarī

मार्कण्डेय उवाच
स तु विप्रम् अथोवाच धर्मव्याधो युधिष्ठिर ॥
यद् अहं ह्य् आचरे कर्म घोरम् एतद् असंशयम् ॥
विधिस् तु बलवान् ब्रह्मन् दुस्तरं हि पुराकृतम् ॥
पुराकृतस्य पापस्य कर्मदोषो भवत्य् अयम् ॥
दोषस्यैतस्य वै ब्रह्मन् विघाते यत्नवान् अहम् ॥
विधिना विहिते पूर्वं निमित्तं घातको भवेत् ॥
निमित्तभूता हि वयं कर्मणो ऽस्य द्विजोत्तम ॥
येषां हतानां मांसानि विक्रीणामो वयं द्विज ॥
तेषाम् अपि भवेद् धर्म उपभोगेन भक्षणात् ॥
देवतातिथिभृत्यानां पितॄणां प्रतिपूजनात् ॥
ओषध्यो वीरुधश् चापि पशवो मृगपक्षिणः ॥
अन्नाद्यभूता लोकस्य इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥
आत्ममांसप्रदानेन शिबिर् औशीनरो नृपः ॥
स्वर्गं सुदुर्लभं प्राप्तः क्षमावान् द्विजसत्तम ॥
राज्ञो महानसे पूर्वं रन्तिदेवस्य वै द्विज ॥
द्वे सहस्रे तु वध्येते पशूनाम् अन्वहं तदा ॥
समांसं ददतो ह्य् अन्नं रन्तिदेवस्य नित्यशः ॥
अतुला कीर्तिर् अभवन् नृपस्य द्विजसत्तम ॥
चातुर्मास्येषु पशवो वध्यन्त इति नित्यशः ॥
अग्नयो मांसकामाश् च इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥
यज्ञेषु पशवो ब्रह्मन् वध्यन्ते सततं द्विजैः ॥
संस्कृताः किल मन्त्रैश् च ते ऽपि स्वर्गम् अवाप्नुवन् ॥
यदि नैवाग्नयो ब्रह्मन् मांसकामाभवन् पुरा ॥
भक्ष्यं नैव भवेन् मांसं कस्य चिद् द्विजसत्तम ॥
अत्रापि विधिर् उक्तश् च मुनिभिर् मांसभक्षणे ॥
देवतानां पितॄणां च भुङ्क्ते दत्त्वा तु यः सदा ॥
यथाविधि यथाश्रद्धं न स दुष्यति भक्षणात् ॥
अमांसाशी भवत्य् एवम् इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥
भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः ॥
सत्यानृते विनिश्चित्य अत्रापि विधिर् उच्यते ॥
सौदासेन पुरा राज्ञा मानुषा भक्षिता द्विज ॥
शापाभिभूतेन भृशम् अत्र किं प्रतिभाति ते ॥
स्वधर्म इति कृत्वा तु न त्यजामि द्विजोत्तम ॥
पुराकृतम् इति ज्ञात्वा जीवाम्य् एतेन कर्मणा ॥
स्वकर्म त्यजतो ब्रह्मन्न् अधर्म इह दृश्यते ॥
स्वकर्मनिरतो यस् तु स धर्म इति निश्चयः ॥
पूर्वं हि विहितं कर्म देहिनं न विमुञ्चति ॥
धात्रा विधिर् अयं दृष्टो बहुधा कर्मनिर्णये ॥
द्रष्टव्यं तु भवेत् प्राज्ञ क्रूरे कर्मणि वर्तता ॥
कथं कर्म शुभं कुर्यां कथं मुच्ये पराभवात् ॥
कर्मणस् तस्य घोरस्य बहुधा निर्णयो भवेत् ॥
दाने च सत्यवाक्ये च गुरुशुश्रूषणे तथा ॥
द्विजातिपूजने चाहं धर्मे च निरतः सदा ॥
अतिवादातिमानाभ्यां निवृत्तो ऽस्मि द्विजोत्तम ॥

Transliteración (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
sa tu vipram athovāca dharmavyādho yudhiṣṭhira ||
yad ahaṃ hy ācare karma ghoram etad asaṃśayam ||
vidhis tu balavān brahman dustaraṃ hi purākṛtam ||
purākṛtasya pāpasya karmadoṣo bhavaty ayam ||
doṣasyaitasya vai brahman vighāte yatnavān aham ||
vidhinā vihite pūrvaṃ nimittaṃ ghātako bhavet ||
nimittabhūtā hi vayaṃ karmaṇo 'sya dvijottama ||
yeṣāṃ hatānāṃ māṃsāni vikrīṇāmo vayaṃ dvija ||
teṣām api bhaved dharma upabhogena bhakṣaṇāt ||
devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇāṃ pratipūjanāt ||
oṣadhyo vīrudhaś cāpi paśavo mṛgapakṣiṇaḥ ||
annādyabhūtā lokasya ity api śrūyate śrutiḥ ||
ātmamāṃsapradānena śibir auśīnaro nṛpaḥ ||
svargaṃ sudurlabhaṃ prāptaḥ kṣamāvān dvijasattama ||
rājño mahānase pūrvaṃ rantidevasya vai dvija ||
dve sahasre tu vadhyete paśūnām anvahaṃ tadā ||
samāṃsaṃ dadato hy annaṃ rantidevasya nityaśaḥ ||
atulā kīrtir abhavan nṛpasya dvijasattama ||
cāturmāsyeṣu paśavo vadhyanta iti nityaśaḥ ||
agnayo māṃsakāmāś ca ity api śrūyate śrutiḥ ||
yajñeṣu paśavo brahman vadhyante satataṃ dvijaiḥ ||
saṃskṛtāḥ kila mantraiś ca te 'pi svargam avāpnuvan ||
yadi naivāgnayo brahman māṃsakāmābhavan purā ||
bhakṣyaṃ naiva bhaven māṃsaṃ kasya cid dvijasattama ||
atrāpi vidhir uktaś ca munibhir māṃsabhakṣaṇe ||
devatānāṃ pitṝṇāṃ ca bhuṅkte dattvā tu yaḥ sadā ||
yathāvidhi yathāśraddhaṃ na sa duṣyati bhakṣaṇāt ||
amāṃsāśī bhavaty evam ity api śrūyate śrutiḥ ||
bhāryāṃ gacchan brahmacārī ṛtau bhavati brāhmaṇaḥ ||
satyānṛte viniścitya atrāpi vidhir ucyate ||
saudāsena purā rājñā mānuṣā bhakṣitā dvija ||
śāpābhibhūtena bhṛśam atra kiṃ pratibhāti te ||
svadharma iti kṛtvā tu na tyajāmi dvijottama ||
purākṛtam iti jñātvā jīvāmy etena karmaṇā ||
svakarma tyajato brahmann adharma iha dṛśyate ||
svakarmanirato yas tu sa dharma iti niścayaḥ ||
pūrvaṃ hi vihitaṃ karma dehinaṃ na vimuñcati ||
dhātrā vidhir ayaṃ dṛṣṭo bahudhā karmanirṇaye ||
draṣṭavyaṃ tu bhavet prājña krūre karmaṇi vartatā ||
kathaṃ karma śubhaṃ kuryāṃ kathaṃ mucye parābhavāt ||
karmaṇas tasya ghorasya bahudhā nirṇayo bhavet ||
dāne ca satyavākye ca guruśuśrūṣaṇe tathā ||
dvijātipūjane cāhaṃ dharme ca nirataḥ sadā ||
ativādātimānābhyāṃ nivṛtto 'smi dvijottama ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

मार्कण्डेय उवाच स तु विप्रम् अथोवाच धर्मव्याधो युधिष्ठिर ॥ यद् अहं ह्य् आचरे कर्म घोरम् एतद् असंशयम् ॥ विधिस् तु बलवान् ब्रह्मन् दुस्तरं हि पुराकृतम् ॥ पुराकृतस्य पापस्य कर्मदोषो भवत्य् अयम् ॥ दोषस्यैतस्य वै ब्रह्मन् विघाते यत्नवान् अहम् ॥ विधिना विहिते पूर्वं निमित्तं घातको भवेत् ॥ निमित्तभूता हि वयं कर्मणो ऽस्य द्विजोत्तम ॥ येषां हतानां मांसानि विक्रीणामो वयं द्विज ॥ तेषाम् अपि भवेद् धर्म उपभोगेन भक्षणात् ॥ देवतातिथिभृत्यानां पितॄणां प्रतिपूजनात् ॥ ओषध्यो वीरुधश् चापि पशवो मृगपक्षिणः ॥ अन्नाद्यभूता लोकस्य इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥ आत्ममांसप्रदानेन शिबिर् औशीनरो नृपः ॥ स्वर्गं सुदुर्लभं प्राप्तः क्षमावान् द्विजसत्तम ॥ राज्ञो महानसे पूर्वं रन्तिदेवस्य वै द्विज ॥ द्वे सहस्रे तु वध्येते पशूनाम् अन्वहं तदा ॥ समांसं ददतो ह्य् अन्नं रन्तिदेवस्य नित्यशः ॥ अतुला कीर्तिर् अभवन् नृपस्य द्विजसत्तम ॥ चातुर्मास्येषु पशवो वध्यन्त इति नित्यशः ॥ अग्नयो मांसकामाश् च इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥ यज्ञेषु पशवो ब्रह्मन् वध्यन्ते सततं द्विजैः ॥ संस्कृताः किल मन्त्रैश् च ते ऽपि स्वर्गम् अवाप्नुवन् ॥ यदि नैवाग्नयो ब्रह्मन् मांसकामाभवन् पुरा ॥ भक्ष्यं नैव भवेन् मांसं कस्य चिद् द्विजसत्तम ॥ अत्रापि विधिर् उक्तश् च मुनिभिर् मांसभक्षणे ॥ देवतानां पितॄणां च भुङ्क्ते दत्त्वा तु यः सदा ॥ यथाविधि यथाश्रद्धं न स दुष्यति भक्षणात् ॥ अमांसाशी भवत्य् एवम् इत्य् अपि श्रूयते श्रुतिः ॥ भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः ॥ सत्यानृते विनिश्चित्य अत्रापि विधिर् उच्यते ॥ सौदासेन पुरा राज्ञा मानुषा भक्षिता द्विज ॥ शापाभिभूतेन भृशम् अत्र किं प्रतिभाति ते ॥ स्वधर्म इति कृत्वा तु न त्यजामि द्विजोत्तम ॥ पुराकृतम् इति ज्ञात्वा जीवाम्य् एतेन कर्मणा ॥ स्वकर्म त्यजतो ब्रह्मन्न् अधर्म इह दृश्यते ॥ स्वकर्मनिरतो यस् तु स धर्म इति निश्चयः ॥ पूर्वं हि विहितं कर्म देहिनं न विमुञ्चति ॥ धात्रा विधिर् अयं दृष्टो बहुधा कर्मनिर्णये ॥ द्रष्टव्यं तु भवेत् प्राज्ञ क्रूरे कर्मणि वर्तता ॥ कथं कर्म शुभं कुर्यां कथं मुच्ये पराभवात् ॥ कर्मणस् तस्य घोरस्य बहुधा निर्णयो भवेत् ॥ दाने च सत्यवाक्ये च गुरुशुश्रूषणे तथा ॥ द्विजातिपूजने चाहं धर्मे च निरतः सदा ॥ अतिवादातिमानाभ्यां निवृत्तो ऽस्मि द्विजोत्तम ॥mārkaṇḍeya uvāca sa tu vipram athovāca dharmavyādho yudhiṣṭhira || yad ahaṃ hy ācare karma ghoram etad asaṃśayam || vidhis tu balavān brahman dustaraṃ hi purākṛtam || purākṛtasya pāpasya karmadoṣo bhavaty ayam || doṣasyaitasya vai brahman vighāte yatnavān aham || vidhinā vihite pūrvaṃ nimittaṃ ghātako bhavet || nimittabhūtā hi vayaṃ karmaṇo 'sya dvijottama || yeṣāṃ hatānāṃ māṃsāni vikrīṇāmo vayaṃ dvija || teṣām api bhaved dharma upabhogena bhakṣaṇāt || devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇāṃ pratipūjanāt || oṣadhyo vīrudhaś cāpi paśavo mṛgapakṣiṇaḥ || annādyabhūtā lokasya ity api śrūyate śrutiḥ || ātmamāṃsapradānena śibir auśīnaro nṛpaḥ || svargaṃ sudurlabhaṃ prāptaḥ kṣamāvān dvijasattama || rājño mahānase pūrvaṃ rantidevasya vai dvija || dve sahasre tu vadhyete paśūnām anvahaṃ tadā || samāṃsaṃ dadato hy annaṃ rantidevasya nityaśaḥ || atulā kīrtir abhavan nṛpasya dvijasattama || cāturmāsyeṣu paśavo vadhyanta iti nityaśaḥ || agnayo māṃsakāmāś ca ity api śrūyate śrutiḥ || yajñeṣu paśavo brahman vadhyante satataṃ dvijaiḥ || saṃskṛtāḥ kila mantraiś ca te 'pi svargam avāpnuvan || yadi naivāgnayo brahman māṃsakāmābhavan purā || bhakṣyaṃ naiva bhaven māṃsaṃ kasya cid dvijasattama || atrāpi vidhir uktaś ca munibhir māṃsabhakṣaṇe || devatānāṃ pitṝṇāṃ ca bhuṅkte dattvā tu yaḥ sadā || yathāvidhi yathāśraddhaṃ na sa duṣyati bhakṣaṇāt || amāṃsāśī bhavaty evam ity api śrūyate śrutiḥ || bhāryāṃ gacchan brahmacārī ṛtau bhavati brāhmaṇaḥ || satyānṛte viniścitya atrāpi vidhir ucyate || saudāsena purā rājñā mānuṣā bhakṣitā dvija || śāpābhibhūtena bhṛśam atra kiṃ pratibhāti te || svadharma iti kṛtvā tu na tyajāmi dvijottama || purākṛtam iti jñātvā jīvāmy etena karmaṇā || svakarma tyajato brahmann adharma iha dṛśyate || svakarmanirato yas tu sa dharma iti niścayaḥ || pūrvaṃ hi vihitaṃ karma dehinaṃ na vimuñcati || dhātrā vidhir ayaṃ dṛṣṭo bahudhā karmanirṇaye || draṣṭavyaṃ tu bhavet prājña krūre karmaṇi vartatā || kathaṃ karma śubhaṃ kuryāṃ kathaṃ mucye parābhavāt || karmaṇas tasya ghorasya bahudhā nirṇayo bhavet || dāne ca satyavākye ca guruśuśrūṣaṇe tathā || dvijātipūjane cāhaṃ dharme ca nirataḥ sadā || ativādātimānābhyāṃ nivṛtto 'smi dvijottama ||Dharmavyadha admits that his trade is terrible, but speaks of the power of ordinance and past action; we are merely the occasion for the act, he says, selling the flesh of animals killed by others; through proper ritual use, honoring the gods, guests, servants, and ancestors, there can be dharma; plants, animals, birds, and food are ordained for sustaining the world; he cites Shibi, Rantideva, and the sacrificial ordinances concerning flesh; knowing this to be his own dharma and the fruit of past deeds, he does not abandon it, but strives to overcome its fault through giving, truthfulness, service to the guru, honoring the twice-born, and renouncing insult and pride.

Traducción

Dharmavyadha said: 'My trade is terrible, that is certain. But the ordinance is strong, and past action is hard to overcome. We are merely the occasion for this action. We sell the flesh of those who are killed by others; and for them too there can be dharma through proper use, when the gods, guests, servants, and ancestors are honored. The shruti says that plants, herbs, animals, beasts, and birds are the food of the world. King Shibi attained a heaven hard to reach by giving away his own flesh. In Rantideva's kitchen countless animals were slaughtered every day, and his fame became unequaled. In sacrifices, animals consecrated by mantras attain heaven. Therefore, knowing this to be my own dharma and the fruit of past action, I live by this trade. Whoever abandons his own duty sees adharma here; whoever is devoted to his own duty stands in dharma. But a man engaged in a harsh trade must think: how may I do good and be freed from ruin? Therefore I am ever devoted to giving, truthful speech, service to the guru, honoring the twice-born, and dharma; I have given up insult and excessive pride.'

Comentario

The hunter does not turn evil into good with a mere word. He shows that in a complicated world a person must honestly stand in his own position and purify it through truth, giving, and service.

Versión

76464cfc6019 · publicado 16 jul 2026, 17:17:03 UTC

Disponible enRUEN