Mahābhārata
Skanda-senāpati-abhiṣeka-devasenā-vivāha-parva (Skanda as Commander of the Gods)3.218.40-49
3530 / 15823
Mahābhārata · 3.218.40-49
Devanāgarī

अथैनम् अभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशः ॥
अस्माकं त्वं पतिर् इति ब्रुवाणाः सर्वतोदिशम् ॥
ताः समासाद्य भगवान् सर्वभूतगणैर् वृतः ॥
अर्चितश् च स्तुतश् चैव सान्त्वयाम् आस ता अपि ॥
शतक्रतुश् चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदा ॥
सस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता ॥
अयं तस्याः पतिर् नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम् ॥
इति चिन्त्यानयाम् आस देवसेनां स्वलंकृताम् ॥
स्कन्दं चोवाच बलभिद् इयं कन्या सुरोत्तम ॥
अजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा ॥
तस्मात् त्वम् अस्या विधिवत् पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम् ॥
गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसम् ॥
एवम् उक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधि ॥
बृहस्पतिर् मन्त्रविधिं जजाप च जुहाव च ॥
एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर् बुधाः ॥
षष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर् लक्ष्मीम् आशां सुखप्रदाम् ॥
सिनीवालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिम् अपराजिताम् ॥
यदा स्कन्दः पतिर् लब्धः शाश्वतो देवसेनया ॥
तदा तम् आश्रयल् लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी ॥
श्रीजुष्टः पञ्चमीं स्कन्दस् तस्माच् छ्रीपञ्चमी स्मृता ॥
षष्ठ्यां कृतार्थो ऽभूद् यस्मात् तस्मात् षष्ठी महातिथिः ॥

Transliteración (IAST)

athainam abhyayuḥ sarvā devasenāḥ sahasraśaḥ ||
asmākaṃ tvaṃ patir iti bruvāṇāḥ sarvatodiśam ||
tāḥ samāsādya bhagavān sarvabhūtagaṇair vṛtaḥ ||
arcitaś ca stutaś caiva sāntvayām āsa tā api ||
śatakratuś cābhiṣicya skandaṃ senāpatiṃ tadā ||
sasmāra tāṃ devasenāṃ yā sā tena vimokṣitā ||
ayaṃ tasyāḥ patir nūnaṃ vihito brahmaṇā svayam ||
iti cintyānayām āsa devasenāṃ svalaṃkṛtām ||
skandaṃ covāca balabhid iyaṃ kanyā surottama ||
ajāte tvayi nirdiṣṭā tava patnī svayaṃbhuvā ||
tasmāt tvam asyā vidhivat pāṇiṃ mantrapuraskṛtam ||
gṛhāṇa dakṣiṇaṃ devyāḥ pāṇinā padmavarcasam ||
evam uktaḥ sa jagrāha tasyāḥ pāṇiṃ yathāvidhi ||
bṛhaspatir mantravidhiṃ jajāpa ca juhāva ca ||
evaṃ skandasya mahiṣīṃ devasenāṃ vidur budhāḥ ||
ṣaṣṭhīṃ yāṃ brāhmaṇāḥ prāhur lakṣmīm āśāṃ sukhapradām ||
sinīvālīṃ kuhūṃ caiva sadvṛttim aparājitām ||
yadā skandaḥ patir labdhaḥ śāśvato devasenayā ||
tadā tam āśrayal lakṣmīḥ svayaṃ devī śarīriṇī ||
śrījuṣṭaḥ pañcamīṃ skandas tasmāc chrīpañcamī smṛtā ||
ṣaṣṭhyāṃ kṛtārtho 'bhūd yasmāt tasmāt ṣaṣṭhī mahātithiḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अथैनम् अभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशः ॥ अस्माकं त्वं पतिर् इति ब्रुवाणाः सर्वतोदिशम् ॥ ताः समासाद्य भगवान् सर्वभूतगणैर् वृतः ॥ अर्चितश् च स्तुतश् चैव सान्त्वयाम् आस ता अपि ॥ शतक्रतुश् चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदा ॥ सस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता ॥ अयं तस्याः पतिर् नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम् ॥ इति चिन्त्यानयाम् आस देवसेनां स्वलंकृताम् ॥ स्कन्दं चोवाच बलभिद् इयं कन्या सुरोत्तम ॥ अजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा ॥ तस्मात् त्वम् अस्या विधिवत् पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम् ॥ गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसम् ॥ एवम् उक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधि ॥ बृहस्पतिर् मन्त्रविधिं जजाप च जुहाव च ॥ एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर् बुधाः ॥ षष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर् लक्ष्मीम् आशां सुखप्रदाम् ॥ सिनीवालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिम् अपराजिताम् ॥ यदा स्कन्दः पतिर् लब्धः शाश्वतो देवसेनया ॥ तदा तम् आश्रयल् लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी ॥ श्रीजुष्टः पञ्चमीं स्कन्दस् तस्माच् छ्रीपञ्चमी स्मृता ॥ षष्ठ्यां कृतार्थो ऽभूद् यस्मात् तस्मात् षष्ठी महातिथिः ॥athainam abhyayuḥ sarvā devasenāḥ sahasraśaḥ || asmākaṃ tvaṃ patir iti bruvāṇāḥ sarvatodiśam || tāḥ samāsādya bhagavān sarvabhūtagaṇair vṛtaḥ || arcitaś ca stutaś caiva sāntvayām āsa tā api || śatakratuś cābhiṣicya skandaṃ senāpatiṃ tadā || sasmāra tāṃ devasenāṃ yā sā tena vimokṣitā || ayaṃ tasyāḥ patir nūnaṃ vihito brahmaṇā svayam || iti cintyānayām āsa devasenāṃ svalaṃkṛtām || skandaṃ covāca balabhid iyaṃ kanyā surottama || ajāte tvayi nirdiṣṭā tava patnī svayaṃbhuvā || tasmāt tvam asyā vidhivat pāṇiṃ mantrapuraskṛtam || gṛhāṇa dakṣiṇaṃ devyāḥ pāṇinā padmavarcasam || evam uktaḥ sa jagrāha tasyāḥ pāṇiṃ yathāvidhi || bṛhaspatir mantravidhiṃ jajāpa ca juhāva ca || evaṃ skandasya mahiṣīṃ devasenāṃ vidur budhāḥ || ṣaṣṭhīṃ yāṃ brāhmaṇāḥ prāhur lakṣmīm āśāṃ sukhapradām || sinīvālīṃ kuhūṃ caiva sadvṛttim aparājitām || yadā skandaḥ patir labdhaḥ śāśvato devasenayā || tadā tam āśrayal lakṣmīḥ svayaṃ devī śarīriṇī || śrījuṣṭaḥ pañcamīṃ skandas tasmāc chrīpañcamī smṛtā || ṣaṣṭhyāṃ kṛtārtho 'bhūd yasmāt tasmāt ṣaṣṭhī mahātithiḥ ||Thousands of the divine armies come to Skanda, calling him their lord, and he comforts them; Indra remembers Devasena, whom he once freed, and realizes that Brahma had appointed her as Skanda's wife; he brings the adorned maiden and asks Skanda to take her hand according to rule; Skanda takes her hand, Brihaspati recites the mantras and performs the offering; the wise know Devasena as Skanda's queen, also known as Shashthi, Lakshmi, Asha, Sinivali, Kuhu, Sadvritti, and Aparajita; when Devasena obtained her eternal husband, embodied Lakshmi herself came to him; thus the fifth day became known as Shri-panchami, and the sixth as the great day, because on the sixth Skanda attained his goal.
Traducción

Then thousands of the divine armies came to him from every side, saying: "You are our lord." The blessed one, surrounded by hosts of beings, honored, praised, and comforted them. Shatakratu, having consecrated Skanda as commander, remembered Devasena, whom he had once set free: "Surely Brahma himself has appointed him as her husband." He brought the adorned Devasena and said to Skanda: "This maiden, foremost among the gods, was appointed as your wife by the Self-born even before your birth. Therefore take her right hand, radiant as a lotus, according to rule, with the mantras." Skanda took her hand as was proper; Brihaspati recited the mantras and performed the offering. Thus the wise know Devasena as Skanda's queen; the brahmins call her Shashthi, Lakshmi, Asha, Sinivali, Kuhu, Sadvritti, and Aparajita. When Devasena obtained Skanda as her eternal husband, embodied Lakshmi herself came to him. Because Skanda was joined with Shri on the fifth day, it is known as Shri-panchami; because on the sixth day he attained his goal, Shashthi is a great and holy day.

Versión

668e06df6869 · publicado 16 jul 2026, 17:22:26 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con