Mahābhārata 3.296.5-19

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश ॥
पानीयम् अन्तिके पश्य वृक्षान् वाप्य् उदकाश्रयान् ॥
इमे हि भ्रातरः श्रान्तास् तव तात पिपासिताः ॥
नकुलस् तु तथेत्य् उक्त्वा शीघ्रम् आरुह्य पादपम् ॥
अब्रवीद् भ्रातरं ज्येष्ठम् अभिवीक्ष्य समन्ततः ॥
पश्यामि बहुलान् राजन् वृक्षान् उदकसंश्रयान् ॥
सारसानां च निर्ह्रादम् अत्रोदकम् असंशयम् ॥
ततो ऽब्रवीत् सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूर्णं पानीयम् आनय ॥
नकुलस् तु तथेत्य् उक्त्वा भ्रातुर् ज्येष्ठस्य शासनात् ॥
प्राद्रवद् यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत ॥
स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम् ॥
पातुकामस् ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे ॥
मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः ॥
प्रश्नान् उक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च ॥
अनादृत्य तु तद् वाक्यं नकुलः सुपिपासितः ॥
अपिबच् छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥
चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
अब्रवीद् भ्रातरं वीरं सहदेवम् अरिंदमम् ॥
भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः ॥
तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वम् आनय ॥
सहदेवस् तथेत्य् उक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत ॥
ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा ॥
भ्रातृशोकाभिसंतप्तस् तृषया च प्रपीडितः ॥
अभिदुद्राव पानीयं ततो वाग् अभ्यभाषत ॥
मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः ॥
प्रश्नान् उक्त्वा यथाकामं ततः पिब हरस्व च ॥
अनादृत्य तु तद् वाक्यं सहदेवः पिपासितः ॥
अपिबच् छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato yudhiṣṭhiro rājā nakulaṃ vākyam abravīt ||
āruhya vṛkṣaṃ mādreya nirīkṣasva diśo daśa ||
pānīyam antike paśya vṛkṣān vāpy udakāśrayān ||
ime hi bhrātaraḥ śrāntās tava tāta pipāsitāḥ ||
nakulas tu tathety uktvā śīghram āruhya pādapam ||
abravīd bhrātaraṃ jyeṣṭham abhivīkṣya samantataḥ ||
paśyāmi bahulān rājan vṛkṣān udakasaṃśrayān ||
sārasānāṃ ca nirhrādam atrodakam asaṃśayam ||
tato 'bravīt satyadhṛtiḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
gaccha saumya tataḥ śīghraṃ tūrṇaṃ pānīyam ānaya ||
nakulas tu tathety uktvā bhrātur jyeṣṭhasya śāsanāt ||
prādravad yatra pānīyaṃ śīghraṃ caivānvapadyata ||
sa dṛṣṭvā vimalaṃ toyaṃ sārasaiḥ parivāritam ||
pātukāmas tato vācam antarikṣāt sa śuśruve ||
mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ ||
praśnān uktvā tu mādreya tataḥ piba harasva ca ||
anādṛtya tu tad vākyaṃ nakulaḥ supipāsitaḥ ||
apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha ||
cirāyamāṇe nakule kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
abravīd bhrātaraṃ vīraṃ sahadevam ariṃdamam ||
bhrātā cirāyate tāta sahadeva tavāgrajaḥ ||
taṃ caivānaya sodaryaṃ pānīyaṃ ca tvam ānaya ||
sahadevas tathety uktvā tāṃ diśaṃ pratyapadyata ||
dadarśa ca hataṃ bhūmau bhrātaraṃ nakulaṃ tadā ||
bhrātṛśokābhisaṃtaptas tṛṣayā ca prapīḍitaḥ ||
abhidudrāva pānīyaṃ tato vāg abhyabhāṣata ||
mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ ||
praśnān uktvā yathākāmaṃ tataḥ piba harasva ca ||
anādṛtya tu tad vākyaṃ sahadevaḥ pipāsitaḥ ||
apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

वैशंपायन उवाच ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश ॥ पानीयम् अन्तिके पश्य वृक्षान् वाप्य् उदकाश्रयान् ॥ इमे हि भ्रातरः श्रान्तास् तव तात पिपासिताः ॥ नकुलस् तु तथेत्य् उक्त्वा शीघ्रम् आरुह्य पादपम् ॥ अब्रवीद् भ्रातरं ज्येष्ठम् अभिवीक्ष्य समन्ततः ॥ पश्यामि बहुलान् राजन् वृक्षान् उदकसंश्रयान् ॥ सारसानां च निर्ह्रादम् अत्रोदकम् असंशयम् ॥ ततो ऽब्रवीत् सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूर्णं पानीयम् आनय ॥ नकुलस् तु तथेत्य् उक्त्वा भ्रातुर् ज्येष्ठस्य शासनात् ॥ प्राद्रवद् यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत ॥ स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम् ॥ पातुकामस् ततो वाचम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे ॥ मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः ॥ प्रश्नान् उक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च ॥ अनादृत्य तु तद् वाक्यं नकुलः सुपिपासितः ॥ अपिबच् छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥ चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ अब्रवीद् भ्रातरं वीरं सहदेवम् अरिंदमम् ॥ भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः ॥ तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वम् आनय ॥ सहदेवस् तथेत्य् उक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत ॥ ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा ॥ भ्रातृशोकाभिसंतप्तस् तृषया च प्रपीडितः ॥ अभिदुद्राव पानीयं ततो वाग् अभ्यभाषत ॥ मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः ॥ प्रश्नान् उक्त्वा यथाकामं ततः पिब हरस्व च ॥ अनादृत्य तु तद् वाक्यं सहदेवः पिपासितः ॥ अपिबच् छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥vaiśaṃpāyana uvāca tato yudhiṣṭhiro rājā nakulaṃ vākyam abravīt || āruhya vṛkṣaṃ mādreya nirīkṣasva diśo daśa || pānīyam antike paśya vṛkṣān vāpy udakāśrayān || ime hi bhrātaraḥ śrāntās tava tāta pipāsitāḥ || nakulas tu tathety uktvā śīghram āruhya pādapam || abravīd bhrātaraṃ jyeṣṭham abhivīkṣya samantataḥ || paśyāmi bahulān rājan vṛkṣān udakasaṃśrayān || sārasānāṃ ca nirhrādam atrodakam asaṃśayam || tato 'bravīt satyadhṛtiḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ || gaccha saumya tataḥ śīghraṃ tūrṇaṃ pānīyam ānaya || nakulas tu tathety uktvā bhrātur jyeṣṭhasya śāsanāt || prādravad yatra pānīyaṃ śīghraṃ caivānvapadyata || sa dṛṣṭvā vimalaṃ toyaṃ sārasaiḥ parivāritam || pātukāmas tato vācam antarikṣāt sa śuśruve || mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ || praśnān uktvā tu mādreya tataḥ piba harasva ca || anādṛtya tu tad vākyaṃ nakulaḥ supipāsitaḥ || apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha || cirāyamāṇe nakule kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ || abravīd bhrātaraṃ vīraṃ sahadevam ariṃdamam || bhrātā cirāyate tāta sahadeva tavāgrajaḥ || taṃ caivānaya sodaryaṃ pānīyaṃ ca tvam ānaya || sahadevas tathety uktvā tāṃ diśaṃ pratyapadyata || dadarśa ca hataṃ bhūmau bhrātaraṃ nakulaṃ tadā || bhrātṛśokābhisaṃtaptas tṛṣayā ca prapīḍitaḥ || abhidudrāva pānīyaṃ tato vāg abhyabhāṣata || mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ || praśnān uktvā yathākāmaṃ tataḥ piba harasva ca || anādṛtya tu tad vākyaṃ sahadevaḥ pipāsitaḥ || apibac chītalaṃ toyaṃ pītvā ca nipapāta ha ||Yudhishthira tells Nakula to climb a tree and look in the ten directions, to see whether there is water or trees near water nearby, because the brothers are tired and thirsty; Nakula sees trees near water and hears cranes; Yudhishthira sends him to quickly bring water; Nakula comes to a clear lake surrounded by cranes and wants to drink, but hears a voice from the sky: do not act rashly, this is my ancient domain, answer the questions, then drink and take the water; Nakula, tormented by thirst, disregards the voice, drinks the cold water, and falls; when he delays, Yudhishthira sends Sahadeva to bring his brother and the water; Sahadeva sees Nakula slain, but from grief and thirst runs to the water; the same voice warns him, but he does not listen, drinks, and falls.

Traducción

Yudhishthira said to Nakula: 'Climb a tree, son of Madri, and survey the ten directions. See whether there is water nearby, or trees that grow by water: these brothers are tired and thirsty.' Nakula quickly climbed up, looked around, and said: 'I see many trees by water, O king, and I hear the cries of cranes. There is surely water there.' Yudhishthira sent him to quickly bring water. Nakula came to a clear lake surrounded by cranes and wished to drink, but heard a voice from the sky: 'Do not act rashly, my son. This is my ancient domain. Answer the questions, then drink and take the water.' Nakula, tormented by thirst, disregarded the voice, drank the cold water, and fell. When he delayed, Yudhishthira sent Sahadeva: 'Bring your brother and fetch water.' Sahadeva saw Nakula lying dead, but from grief and thirst ran to the water. The same voice warned him, but he did not listen, drank, and fell.

Comentario

Nakula and Sahadeva fall not from weakness, but from disregarding an unseen prohibition. The body's thirst eclipses attentiveness to the voice of dharma.

Versión

7d20dcd3da72 · publicado 16 jul 2026, 17:37:35 UTC

Disponible enRUEN