Mahābhārata
Draupadī-yudhiṣṭhira-duḥkha-kathana-parva (Grief over Yudhiṣṭhira's Downfall)4.17.19-29
3832 / 15823
Mahābhārata · 4.17.19-29
Devanāgarī

एनं हि स्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः ॥
सायंप्रातर् उपातिष्ठन् सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥
सहस्रम् ऋषयो यस्य नित्यम् आसन् सभासदः ॥
तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैर् उपस्थिताः ॥
अन्धान् वृद्धांस् तथानाथान् सर्वान् राष्ट्रेषु दुर्गतान् ॥
बिभर्त्य् अविमना नित्यम् आनृशंस्याद् युधिष्ठिरः ॥
स एष निरयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः ॥
सभायां देविता राज्ञः कङ्को ब्रूते युधिष्ठिरः ॥
इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः ॥
आसन् बलिभृतः सर्वे सो ऽद्यान्यैर् भृतिम् इच्छति ॥
पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन् वशवर्तिनः ॥
स वशे विवशो राजा परेषाम् अद्य वर्तते ॥
प्रताप्य पृथिवीं सर्वां रश्मिवान् इव तेजसा ॥
सो ऽयं राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः ॥
यम् उपासन्त राजानः सभायाम् ऋषिभिः सह ॥
तम् उपासीनम् अद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम् ॥
अतदर्हं महाप्राज्ञं जीवितार्थे ऽभिसंश्रितम् ॥
दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद् धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥
उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्ना वीर वसुंधरा ॥
तम् उपासीनम् अद्यान्यं पश्य भारत भारतम् ॥
एवं बहुविधैर् दुःखैः पीड्यमानाम् अनाथवत् ॥
शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि ॥

Transliteración (IAST)

enaṃ hi svarasaṃpannā bahavaḥ sūtamāgadhāḥ ||
sāyaṃprātar upātiṣṭhan sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ ||
sahasram ṛṣayo yasya nityam āsan sabhāsadaḥ ||
tapaḥśrutopasaṃpannāḥ sarvakāmair upasthitāḥ ||
andhān vṛddhāṃs tathānāthān sarvān rāṣṭreṣu durgatān ||
bibharty avimanā nityam ānṛśaṃsyād yudhiṣṭhiraḥ ||
sa eṣa nirayaṃ prāpto matsyasya paricārakaḥ ||
sabhāyāṃ devitā rājñaḥ kaṅko brūte yudhiṣṭhiraḥ ||
indraprasthe nivasataḥ samaye yasya pārthivāḥ ||
āsan balibhṛtaḥ sarve so 'dyānyair bhṛtim icchati ||
pārthivāḥ pṛthivīpālā yasyāsan vaśavartinaḥ ||
sa vaśe vivaśo rājā pareṣām adya vartate ||
pratāpya pṛthivīṃ sarvāṃ raśmivān iva tejasā ||
so 'yaṃ rājño virāṭasya sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ ||
yam upāsanta rājānaḥ sabhāyām ṛṣibhiḥ saha ||
tam upāsīnam adyānyaṃ paśya pāṇḍava pāṇḍavam ||
atadarhaṃ mahāprājñaṃ jīvitārthe 'bhisaṃśritam ||
dṛṣṭvā kasya na duḥkhaṃ syād dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram ||
upāste sma sabhāyāṃ yaṃ kṛtsnā vīra vasuṃdharā ||
tam upāsīnam adyānyaṃ paśya bhārata bhāratam ||
evaṃ bahuvidhair duḥkhaiḥ pīḍyamānām anāthavat ||
śokasāgaramadhyasthāṃ kiṃ māṃ bhīma na paśyasi ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
एनंenaṃhim, this one
हिhiindeed, for
स्वरसंपन्नाsvarasaṃpannāform of svarasaṃpannā
बहवःbahavaḥmany
सूतमागधाःsūtamāgadhāḥform of sūtamāgadhāḥ
सायंप्रातर्sāyaṃprātarform of sāyaṃprātar
उपातिष्ठन्upātiṣṭhanto strike, to kill
सुमृष्टमणिकुण्डलाःsumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥform of sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ
सहस्रम्sahasramform of sahasram
ऋषयोṛṣayoform of ṛṣayo
यस्यyasyawhose, of which
नित्यम्nityamconstantly
आसन्āsanwere
सभासदःsabhāsadaḥmembers of the assembly
तपःश्रुतोपसंपन्नाःtapaḥśrutopasaṃpannāḥform of tapaḥśrutopasaṃpannāḥ
सर्वकामैर्sarvakāmairform of sarvakāmair
उपस्थिताःupasthitāḥform of upasthitāḥ
अन्धान्andhānform of andhān
वृद्धांस्vṛddhāṃsform of vṛddhāṃs
तथानाथान्tathānāthānform of tathānāthān
सर्वान्sarvānall
राष्ट्रेषुrāṣṭreṣuform of rāṣṭreṣu
दुर्गतान्durgatānform of durgatān
बिभर्त्य्bibhartyform of bibharty
अविमनाavimanāform of avimanā
नित्यम्nityamconstantly
आनृशंस्याद्ānṛśaṃsyādform of ānṛśaṃsyād
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
sahe, this one
एषeṣathis one
निरयंnirayaṃform of nirayaṃ
प्राप्तोprāptoform of prāpto
मत्स्यस्यmatsyasyaMatsya
परिचारकःparicārakaḥform of paricārakaḥ
सभायांsabhāyāṃin the assembly
देविताdevitāform of devitā
राज्ञःrājñaḥthe king
कङ्कोkaṅkoKanka
ब्रूतेbrūteform of brūte
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
इन्द्रप्रस्थेindraprastheIndra
निवसतःnivasataḥform of nivasataḥ
समयेsamayein due time, on condition
यस्यyasyawhose, of which
पार्थिवाःpārthivāḥPartha
आसन्āsanwere
बलिभृतःbalibhṛtaḥform of balibhṛtaḥ
सर्वेsarveall
सोsoform of so
ऽद्यान्यैर्'dyānyairform of 'dyānyair
भृतिम्bhṛtimform of bhṛtim
इच्छतिicchatidesires
पार्थिवाःpārthivāḥPartha
पृथिवीपालाpṛthivīpālāform of pṛthivīpālā
यस्यासन्yasyāsanform of yasyāsan
वशवर्तिनःvaśavartinaḥform of vaśavartinaḥ
sahe, this one
वशेvaśein the power
विवशोvivaśoform of vivaśo
राजाrājāking
परेषाम्pareṣāmform of pareṣām
अद्यadyatoday
वर्ततेvartateform of vartate
प्रताप्यpratāpyaform of pratāpya
पृथिवींpṛthivīṃthe earth
सर्वांsarvāṃform of sarvāṃ
रश्मिवान्raśmivānform of raśmivān
इवivaas, like
तेजसाtejasāby radiance, by might
सोsoform of so
ऽयं'yaṃthis one
राज्ञोrājñoking
विराटस्यvirāṭasyaVirata
सभास्तारोsabhāstārocourtier and dice-player
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
यम्yamwhom, which
उपासन्तupāsantaform of upāsanta
राजानःrājānaḥking
सभायाम्sabhāyāmform of sabhāyām
ऋषिभिःṛṣibhiḥform of ṛṣibhiḥ
सहsahawith, together
तम्tamhim, that one
उपासीनम्upāsīnamform of upāsīnam
अद्यान्यंadyānyaṃform of adyānyaṃ
पश्यpaśyato see
पाण्डवpāṇḍavaPandava
पाण्डवम्pāṇḍavamPandava (acc.)
अतदर्हंatadarhaṃform of atadarhaṃ
महाप्राज्ञंmahāprājñaṃgreat, king
जीवितार्थेjīvitārtheform of jīvitārthe
ऽभिसंश्रितम्'bhisaṃśritamform of 'bhisaṃśritam
दृष्ट्वाdṛṣṭvāhaving seen
कस्यkasyawhose? of whom?
nanot
दुःखंduḥkhaṃsuffering
स्याद्syādwould be
धर्मात्मानंdharmātmānaṃform of dharmātmānaṃ
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramYudhishthira (acc.)
उपास्तेupāsteform of upāste
स्मsmaindeed, for
सभायांsabhāyāṃin the assembly
यंyaṃwhom, which
कृत्स्नाkṛtsnāform of kṛtsnā
वीरvīrahero
वसुंधराvasuṃdharāform of vasuṃdharā
तम्tamhim, that one
उपासीनम्upāsīnamform of upāsīnam
अद्यान्यंadyānyaṃform of adyānyaṃ
पश्यpaśyato see
भारतbhārataO Bharata
भारतम्bhāratamform of bhāratam
एवंevaṃthus
बहुविधैर्bahuvidhairform of bahuvidhair
दुःखैःduḥkhaiḥform of duḥkhaiḥ
पीड्यमानाम्pīḍyamānāmform of pīḍyamānām
अनाथवत्anāthavatform of anāthavat
शोकसागरमध्यस्थांśokasāgaramadhyasthāṃform of śokasāgaramadhyasthāṃ
किंkiṃwhat?
मांmāṃme
भीमbhīmaBhima
nanot
पश्यसिpaśyasito see
Traducción

"Many sutas and magadhas with fine voices, wearing polished jeweled earrings, waited upon him morning and evening. A thousand sages, rich in austerity and knowledge, always sat in his assembly, receiving everything they desired. The blind, the old, the helpless, and all the poor throughout the lands — Yudhishthira constantly sustained them without discouragement, out of compassion. And now he has come to a hell: a servant of Matsya, a dice-player in the king's assembly, Yudhishthira is called Kanka. When he dwelt in Indraprastha, all kings brought him tribute at the appointed time; today he seeks his keep from others. Sovereigns of the earth, kings, were once subject to him; now this king, deprived of his freedom, stands in the power of others. Once he blazed with splendor over the whole earth like the radiant sun; now he is a mere companion at dice in the court of King Virata. That king whom kings, together with sages, once served in assembly — look, Pandava, today this Pandava serves another. Who would not feel grief on seeing righteous Yudhishthira, the wise, who for the sake of life has taken on what he does not deserve? Hero, once the whole earth served him in assembly; look, Bharata, now this Bharata serves another. Why, Bhima, do you not see me, tormented by so many kinds of suffering, as though helpless in the middle of an ocean of grief?"

Versión

e8a2bd55a1ab · publicado 16 jul 2026, 18:11:28 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con