Mahābhārata
Bhīṣma-parva, adhyāya 1136.113.1-4
5923 / 15823
Mahābhārata · 6.113.1-4
Devanāgarī

संजय उवाच
एवं व्यूढेष्व् अनीकेषु भूयिष्ठम् अनुवर्तिषु ॥
ब्रह्मलोकपराः सर्वे समपद्यन्त भारत ॥
न ह्य् अनीकम् अनीकेन समसज्जत संकुले ॥
न रथा रथिभिः सार्धं न पदाताः पदातिभिः ॥
अश्वा नाश्वैर् अयुध्यन्त न गजा गजयोधिभिः ॥
महान् व्यतिकरो रौद्रः सेनयोः समपद्यत ॥
नरनागरथेष्व् एवं व्यवकीर्णेषु सर्वशः ॥
क्षये तस्मिन् महारौद्रे निर्विशेषम् अजायत ॥

Transliteración (IAST)

saṃjaya uvāca
evaṃ vyūḍheṣv anīkeṣu bhūyiṣṭham anuvartiṣu ||
brahmalokaparāḥ sarve samapadyanta bhārata ||
na hy anīkam anīkena samasajjata saṃkule ||
na rathā rathibhiḥ sārdhaṃ na padātāḥ padātibhiḥ ||
aśvā nāśvair ayudhyanta na gajā gajayodhibhiḥ ||
mahān vyatikaro raudraḥ senayoḥ samapadyata ||
naranāgaratheṣv evaṃ vyavakīrṇeṣu sarvaśaḥ ||
kṣaye tasmin mahāraudre nirviśeṣam ajāyata ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
संजय उवाचsaṃjaya uvācaSanjaya said; Sanjaya spoke
एवम् व्यूढेषु अनीकेषुevam vyūḍheṣu anīkeṣuwhen the armies were so arrayed; when the armies had been drawn up
भूयिष्ठम् अनुवर्तिषुbhūyiṣṭham anuvartiṣufor the most part still continuing; mostly continuing the fight
ब्रह्मलोकपराः सर्वेbrahmalokaparāḥ sarveall bound for the world of Brahma; all ready for the highest world
समपद्यन्त भारतsamapadyanta bhāratabecame, O Bharata; were, O Bharata
न हि अनीकम् अनीकेनna hi anīkam anīkenafor indeed army with army; line with line did not
समसज्जत संकुलेsamasajjata saṃkuleclashed in the confusion; met in the chaos
न रथा रथिभिः सार्धम्na rathā rathibhiḥ sārdhamnot chariots with charioteers together; not warriors with charioteers
न पदाताः पदातिभिःna padātāḥ padātibhiḥnot foot soldiers with foot soldiers; infantry not with infantry
अश्वाः न अश्वैः अयुध्यन्तaśvāḥ na aśvaiḥ ayudhyantahorses did not fight with horses; steeds did not clash with steeds
न गजाः गजयोधिभिःna gajāḥ gajayodhibhiḥnot elephants with elephant-riders; elephants not with elephant warriors
महान् व्यतिकरः रौद्रःmahān vyatikaraḥ raudraḥa great and terrible confusion; a dreadful commingling
सेनयोः समपद्यतsenayoḥ samapadyataarose between the two armies; appeared between the hosts
नरनागरथेषु एवम्naranāgaratheṣu evammen, elephants, chariots thus; amid men, elephants and chariots
व्यवकीर्णेषु सर्वशःvyavakīrṇeṣu sarvaśaḥscattered everywhere; mixed together completely
क्षये तस्मिन् महारौद्रेkṣaye tasmin mahāraudrein that most terrible destruction; amid that dreadful annihilation
निर्विशेषम् अजायतnirviśeṣam ajāyataindistinguishability arose; everything became without distinction
Traducción

Sanjaya said: "When the armies had thus been arrayed and for the most part still continued the fight, all became bound for the world of Brahma, O Bharata. In this confusion, line no longer met line; chariots did not fight with charioteers, nor foot soldiers with foot soldiers. Horses did not clash with horses, nor elephants with elephant-riders: a great and terrible confusion arose between the two armies. When men, elephants and chariots were thus scattered everywhere, in that dreadful destruction everything became indistinguishable."

Versión

71a37ae439d3 · publicado 17 jul 2026, 22:03:50 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con