Mahābhārata
Karṇa-parva, adhyāya 18.1.33-46
8641 / 15823
Mahābhārata · 8.1.33-46
Devanāgarī

तम् एवंवादिनं राजा सूतपुत्रं कृताञ्जलिम् ॥
सुदीर्घम् अभिनिःश्वस्य दुःखार्त इदम् अब्रवीत् ॥
गाङ्गेये निहते शूरे दिव्यास्त्रवति संजय ॥
द्रोणे च परमेष्वासे भृशं मे व्यथितं मनः ॥
यो रथानां सहस्राणि दंशितानां दशैव हि ॥
अहन्य् अहनि तेजस्वी निजघ्ने वसुसंभवः ॥
स हतो यज्ञसेनस्य पुत्रेणेह शिखण्डिना ॥
पाण्डवेयाभिगुप्तेन भृशं मे व्यथितं मनः ॥
भार्गवः प्रददौ यस्मै परमास्त्रं महात्मने ॥
साक्षाद् रामेण यो बाल्ये धनुर्वेद उपाकृतः ॥
यस्य प्रसादात् कौन्तेया राजपुत्रा महाबलाः ॥
महारथत्वं संप्राप्तास् तथान्ये वसुधाधिपाः ॥
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नेन संयुगे ॥
सत्यसंधं महेष्वासं भृशं मे व्यथितं मनः ॥
त्रैलोक्ये यस्य शास्त्रेषु न पुमान् विद्यते समः ॥
तं द्रोणं निहतं श्रुत्वा किम् अकुर्वत मामकाः ॥
संशप्तकानां च बले पाण्डवेन महात्मना ॥
धनंजयेन विक्रम्य गमिते यमसादनम् ॥
नारायणास्त्रे निहते द्रोणपुत्रस्य धीमतः ॥
हतशेषेष्व् अनीकेषु किम् अकुर्वत मामकाः ॥
विप्रद्रुतान् अहं मन्ये निमग्नः शोकसागरे ॥
प्लवमानान् हते द्रोणे सन्ननौकान् इवार्णवे ॥
दुर्योधनस्य कर्णस्य भोजस्य कृतवर्मणः ॥
मद्रराजस्य शल्यस्य द्रौणेश् चैव कृपस्य च ॥
मत्पुत्रशेषस्य तथा तथान्येषां च संजय ॥
विप्रकीर्णेष्व् अनीकेषु मुखवर्णो ऽभवत् कथम् ॥
एतत् सर्वं यथा वृत्तं तत्त्वं गावल्गणे रणे ॥
आचक्ष्व पाण्डवेयानां मामकानां च सर्वशः ॥

Transliteración (IAST)

tam evaṃvādinaṃ rājā sūtaputraṃ kṛtāñjalim ||
sudīrgham abhiniḥśvasya duḥkhārta idam abravīt ||
gāṅgeye nihate śūre divyāstravati saṃjaya ||
droṇe ca parameṣvāse bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ ||
yo rathānāṃ sahasrāṇi daṃśitānāṃ daśaiva hi ||
ahany ahani tejasvī nijaghne vasusaṃbhavaḥ ||
sa hato yajñasenasya putreṇeha śikhaṇḍinā ||
pāṇḍaveyābhiguptena bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ ||
bhārgavaḥ pradadau yasmai paramāstraṃ mahātmane ||
sākṣād rāmeṇa yo bālye dhanurveda upākṛtaḥ ||
yasya prasādāt kaunteyā rājaputrā mahābalāḥ ||
mahārathatvaṃ saṃprāptās tathānye vasudhādhipāḥ ||
taṃ droṇaṃ nihataṃ śrutvā dhṛṣṭadyumnena saṃyuge ||
satyasaṃdhaṃ maheṣvāsaṃ bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥ ||
trailokye yasya śāstreṣu na pumān vidyate samaḥ ||
taṃ droṇaṃ nihataṃ śrutvā kim akurvata māmakāḥ ||
saṃśaptakānāṃ ca bale pāṇḍavena mahātmanā ||
dhanaṃjayena vikramya gamite yamasādanam ||
nārāyaṇāstre nihate droṇaputrasya dhīmataḥ ||
hataśeṣeṣv anīkeṣu kim akurvata māmakāḥ ||
vipradrutān ahaṃ manye nimagnaḥ śokasāgare ||
plavamānān hate droṇe sannanaukān ivārṇave ||
duryodhanasya karṇasya bhojasya kṛtavarmaṇaḥ ||
madrarājasya śalyasya drauṇeś caiva kṛpasya ca ||
matputraśeṣasya tathā tathānyeṣāṃ ca saṃjaya ||
viprakīrṇeṣv anīkeṣu mukhavarṇo 'bhavat katham ||
etat sarvaṃ yathā vṛttaṃ tattvaṃ gāvalgaṇe raṇe ||
ācakṣva pāṇḍaveyānāṃ māmakānāṃ ca sarvaśaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तम् एवंवादिनम् राजाtam evaṃvādinam rājāему, так говорящему, царь; так говорившему
सूतपुत्रम् कृताञ्जलिम्sūtaputram kṛtāñjalimсыну суты со сложенными ладонями; Санджае, сложившему руки
सुदीर्घम् अभिनिःश्वस्यsudīrgham abhiniḥśvasyaочень долго вздохнув; глубоко выдохнув
दुःखार्तः इदम् अब्रवीत्duḥkhārtaḥ idam abravītстраданием поражённый, это сказал; в горе произнёс
गाङ्गेये निहते शूरेgāṅgeye nihate śūreкогда Гангея-герой убит; после гибели героя Бхишмы
दिव्यास्त्रवति संजयdivyāstravati saṃjayaвладеющего божественными астрами, Санджая; о Санджая
द्रोणे च परमेष्वासेdroṇe ca parameṣvāseи Дрона, высший лучник; и Дроны, великого стрелка
भृशम् मे व्यथितम् मनःbhṛśam me vyathitam manaḥсильно мой ум потрясён; моё сердце глубоко ранено
यः रथानाम् सहस्राणिyaḥ rathānām sahasrāṇiкоторый тысячи колесниц; тот, кто тысячи колесниц
दंशितानाम् दश एव हिdaṃśitānām daśa eva hiименно десять бронированных; десять тысяч в доспехах
अहनि अहनि तेजस्वीahani ahani tejasvīдень за днём сияющий; ежедневно могучий
निजघ्ने वसुसंभवःnijaghne vasusaṃbhavaḥуничтожал сын Васу; поражал Бхишма
सः हतः यज्ञसेनस्य पुत्रेणsaḥ hataḥ yajñasenasya putreṇaон убит сыном Яджнясены; он пал от сына Друпады
इह शिखण्डिनाiha śikhaṇḍināздесь Шикхандином; от Шикхандина
पाण्डवेयाभिगुप्तेनpāṇḍaveyābhiguptenaохраняемым Пандавами; под защитой сыновей Панду
भृशम् मे व्यथितम् मनःbhṛśam me vyathitam manaḥсильно мой ум потрясён; моё сердце глубоко ранено
भार्गवः प्रददौ यस्मैbhārgavaḥ pradadau yasmaiБхаргава дал которому; кому Парашурама передал
परमास्त्रम् महात्मनेparamāstram mahātmaneвысшую астру великодушному; великое высшее оружие
साक्षात् रामेण यः बाल्येsākṣāt rāmeṇa yaḥ bālyeсамим Рамой который в детстве; кого Рама лично
धनुर्वेदे उपाकृतःdhanurvede upākṛtaḥв науке лука обучил; наставил в Дханурведе
यस्य प्रसादात् कौन्तेयाःyasya prasādāt kaunteyāḥпо чьей милости Каунтеи; благодаря кому сыновья Кунти
राजपुत्राः महाबलाःrājaputrāḥ mahābalāḥцаревичи великосильные; могучие князья
महारथत्वम् संप्राप्ताःmahārathatvam saṃprāptāḥдостигли положения махаратх; стали великими воинами
तथा अन्ये वसुधाधिपाःtathā anye vasudhādhipāḥтакже другие владыки земли; и прочие цари
तम् द्रोणम् निहतम् श्रुत्वाtam droṇam nihatam śrutvāуслышав, что тот Дрона убит; узнав о падении Дроны
धृष्टद्युम्नेन संयुगेdhṛṣṭadyumnena saṃyugeДхриштадьюмной в битве; от Дхриштадьюмны в бою
सत्यसंधम् महेष्वासम्satyasaṃdham maheṣvāsamверного слову великого лучника; истинного могучего стрелка
भृशम् मे व्यथितम् मनःbhṛśam me vyathitam manaḥсильно мой ум потрясён; моё сердце глубоко ранено
त्रैलोक्ये यस्य शास्त्रेषुtrailokye yasya śāstreṣuв трёх мирах в чьих науках; в знании которого
न पुमान् विद्यते समःna pumān vidyate samaḥнет человека равного; никто не равен
तम् द्रोणम् निहतम् श्रुत्वाtam droṇam nihatam śrutvāуслышав, что тот Дрона убит; узнав о гибели Дроны
किम् अकुर्वत मामकाःkim akurvata māmakāḥчто сделали мои; что делали мои люди
संशप्तकानाम् च बलेsaṃśaptakānām ca baleи в войске самшаптаков; среди сил самшаптаков
पाण्डवेन महात्मनाpāṇḍavena mahātmanāПандавой великодушным; великим сыном Панду
धनंजयेन विक्रम्यdhanaṃjayena vikramyaДхананджаей, проявив доблесть; Арджуной после подвига
गमिते यमसादनम्gamite yamasādanamотправленном в обитель Ямы; уведённом в дом смерти
नारायणास्त्रे निहतेnārāyaṇāstre nihateкогда Нараяна-астра была уничтожена; после отражения Нараяна-астры
द्रोणपुत्रस्य धीमतःdroṇaputrasya dhīmataḥмудрого сына Дроны; Ашваттхамы разумного
हतशेषेषु अनीकेषुhataśeṣeṣu anīkeṣuв войсках, остатках убитых; среди уцелевших от гибели отрядов
किम् अकुर्वत मामकाःkim akurvata māmakāḥчто сделали мои; что делали мои
विप्रद्रुतान् अहम् मन्येvipradrutān aham manyeразбежавшимися я считаю; думаю, они бежали
निमग्नः शोकसागरेnimagnaḥ śokasāgareпогружённый в океан скорби; утонув в море горя
प्लवमानान् हते द्रोणेplavamānān hate droṇeплывущими, когда Дрона убит; носящимися после гибели Дроны
सन्ननौकान् इव अर्णवेsannanaukān iva arṇaveкак с разбитым кораблём в море; словно без судна в океане
दुर्योधनस्य कर्णस्यduryodhanasya karṇasyaДурьодханы, Карны; у Дурьодханы и Карны
भोजस्य कृतवर्मणःbhojasya kṛtavarmaṇaḥБходжи Критавармана; у Бходжи Критавармана
मद्रराजस्य शल्यस्यmadrarājasya śalyasyaцаря мадров Шальи; у Шальи, царя мадров
द्रौणेः च एव कृपस्य चdrauṇeḥ ca eva kṛpasya caи Драуни, и Крипы; у Ашваттхамы и Крипы
मत्पुत्रशेषस्य तथाmatputraśeṣasya tathāтакже остатка моих сыновей; и у оставшихся сыновей
तथा अन्येषाम् च संजयtathā anyeṣām ca saṃjayaи также у других, Санджая; и у прочих
विप्रकीर्णेषु अनीकेषुviprakīrṇeṣu anīkeṣuкогда войска рассеяны; среди разбитых армий
मुखवर्णः अभवत् कथम्mukhavarṇaḥ abhavat kathamцвет лица был каким; как выглядели их лица
एतत् सर्वम् यथा वृत्तम्etat sarvam yathā vṛttamэто всё как произошло; всё это, как было
तत्त्वम् गावल्गणे रणेtattvam gāvalgaṇe raṇeистинно, сын Гавалганы, в битве; достоверно о сражении
आचक्ष्व पाण्डवेयानाम्ācakṣva pāṇḍaveyānāmрасскажи о Пандавеях; поведай о сыновьях Панду
मामकानाम् च सर्वशःmāmakānām ca sarvaśaḥи о моих полностью; и обо всех моих
Traducción

Царь, услышав так говорящего сына суты, стоявшего со сложенными ладонями, глубоко вздохнул и, поражённый горем, сказал: «Когда убит герой Гангея, владевший божественными астрами, и когда пал Дрона, высший лучник, о Санджая, мой ум глубоко потрясён. Сын Васу, сияющий герой, день за днём уничтожал по десять тысяч колесниц в доспехах. И он был убит здесь Шикхандином, сыном Яджнясены, которого охраняли Пандавы; от этого мой ум глубоко потрясён. Тот великодушный Дрона, которому Бхаргава дал высшую астру, кого сам Рама ещё в детстве наставил в Дханурведе, по чьей милости могучие царевичи Каунтеи и многие другие владыки земли стали махаратхами, был убит Дхриштадьюмной в битве. Услышав, что пал этот верный слову великий лучник, я глубоко потрясён. В трёх мирах не было человека, равного ему в шастрах; услышав о гибели такого Дроны, что сделали мои? Когда великодушный Пандава Дхананджая своим подвигом отправил войско самшаптаков в обитель Ямы, когда Нараяна-астра мудрого сына Дроны была отражена и войска остались лишь остатками погибших, что сделали мои? Погружённый в океан скорби, я думаю, что после гибели Дроны они разбежались и метались, словно люди с разбитым кораблём в океане. Каков был цвет лица у Дурьодханы, Карны, Бходжи Критавармана, Шальи, царя мадров, Ашваттхамы, Крипы, у оставшихся моих сыновей и у других, о Санджая, когда войска были рассеяны? Расскажи мне истинно, сын Гавалганы, всё, как это произошло в битве, обо всех Пандавеях и обо всех моих».

Versión

a39da0bc9d29 · publicado 20 jun 2026, 3:15:01 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con