दुर्योधन उवाच
ततः स तपसा चैव दमेन नियमेन च ॥
पूजोपहारबलिभिर् होममन्त्रपुरस्कृतैः ॥
आराधयितवाञ् शर्वं बहून् वर्षगणांस् तदा ॥
प्रसन्नश् च महादेवो भार्गवस्य महात्मनः ॥
अब्रवीत् तस्य बहुशो गुणान् देव्याः समीपतः ॥
भक्तिमान् एष सततं मयि रामो दृढव्रतः ॥
एवं तस्य गुणान् प्रीतो बहुशो ऽकथयत् प्रभुः ॥
देवतानां पितॄणां च समक्षम् अरिसूदनः ॥
एतस्मिन्न् एव काले तु दैत्या आसन् महाबलाः ॥
तैस् तदा दर्पमोहान्धैर् अबाध्यन्त दिवौकसः ॥
ततः संभूय विबुधास् तान् हन्तुं कृतनिश्चयाः ॥
चक्रुः शत्रुवधे यत्नं न शेकुर् जेतुम् एव ते ॥
अभिगम्य ततो देवा महेश्वरम् अथाब्रुवन् ॥
प्रसादयन्तस् तं भक्त्या जहि शत्रुगणान् इति ॥
प्रतिज्ञाय ततो देवो देवतानां रिपुक्षयम् ॥
रामं भार्गवम् आहूय सो ऽभ्यभाषत शंकरः ॥
रिपून् भार्गव देवानां जहि सर्वान् समागतान् ॥
लोकानां हितकामार्थं मत्प्रीत्यर्थं तथैव च ॥
राम उवाच
अकृतास्त्रस्य देवेश का शक्तिर् मे महेश्वर ॥
निहन्तुं दानवान् सर्वान् कृतास्त्रान् युद्धदुर्मदान् ॥
ईश्वर उवाच
गच्छ त्वं मदनुध्यानान् निहनिष्यसि दानवान् ॥
विजित्य च रिपून् सर्वान् गुणान् प्राप्स्यसि पुष्कलान् ॥
दुर्योधन उवाच
एतच् छ्रुत्वा च वचनं प्रतिगृह्य च सर्वशः ॥
रामः कृतस्वस्त्ययनः प्रययौ दानवान् प्रति ॥
अवधीद् देवशत्रूंस् तान् मददर्पबलान्वितान् ॥
वज्राशनिसमस्पर्शैः प्रहारैर् एव भार्गवः ॥
स दानवैः क्षततनुर् जामदग्न्यो द्विजोत्तमः ॥
संस्पृष्टः स्थाणुना सद्यो निर्व्रणः समजायत ॥
प्रीतश् च भगवान् देवः कर्मणा तेन तस्य वै ॥
वरान् प्रादाद् ब्रह्मविदे भार्गवाय महात्मने ॥
उक्तश् च देवदेवेन प्रीतियुक्तेन शूलिना ॥
निपातात् तव शस्त्राणां शरीरे याभवद् रुजा ॥
तया ते मानुषं कर्म व्यपोढं भृगुनन्दन ॥
गृहाणास्त्राणि दिव्यानि मत्सकाशाद् यथेप्सितम् ॥
ततो ऽस्त्राणि समस्तानि वरांश् च मनसेप्सितान् ॥
लब्ध्वा बहुविधान् रामः प्रणम्य शिरसा शिवम् ॥
अनुज्ञां प्राप्य देवेशाज् जगाम स महातपाः ॥
एवम् एतत् पुरावृत्तं तदा कथितवान् ऋषिः ॥
भार्गवो ऽप्य् अददात् सर्वं धनुर्वेदं महात्मने ॥
कर्णाय पुरुषव्याघ्र सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥
वृजिनं हि भवेत् किं चिद् यदि कर्णस्य पार्थिव ॥
नास्मै ह्य् अस्त्राणि दिव्यानि प्रादास्यद् भृगुनन्दनः ॥
नापि सूतकुले जातं कर्णं मन्ये कथं चन ॥
देवपुत्रम् अहं मन्ये क्षत्रियाणां कुलोद्भवम् ॥
सकुण्डलं सकवचं दीर्घबाहुं महारथम् ॥
कथम् आदित्यसदृशं मृगी व्याघ्रं जनिष्यति ॥
पश्य ह्य् अस्य भुजौ पीनौ नागराजकरोपमौ ॥
वक्षः पश्य विशालं च सर्वशत्रुनिबर्हणम् ॥
duryodhana uvāca
tataḥ sa tapasā caiva damena niyamena ca ||
pūjopahārabalibhir homamantrapuraskṛtaiḥ ||
ārādhayitavāñ śarvaṃ bahūn varṣagaṇāṃs tadā ||
prasannaś ca mahādevo bhārgavasya mahātmanaḥ ||
abravīt tasya bahuśo guṇān devyāḥ samīpataḥ ||
bhaktimān eṣa satataṃ mayi rāmo dṛḍhavrataḥ ||
evaṃ tasya guṇān prīto bahuśo 'kathayat prabhuḥ ||
devatānāṃ pitṝṇāṃ ca samakṣam arisūdanaḥ ||
etasminn eva kāle tu daityā āsan mahābalāḥ ||
tais tadā darpamohāndhair abādhyanta divaukasaḥ ||
tataḥ saṃbhūya vibudhās tān hantuṃ kṛtaniścayāḥ ||
cakruḥ śatruvadhe yatnaṃ na śekur jetum eva te ||
abhigamya tato devā maheśvaram athābruvan ||
prasādayantas taṃ bhaktyā jahi śatrugaṇān iti ||
pratijñāya tato devo devatānāṃ ripukṣayam ||
rāmaṃ bhārgavam āhūya so 'bhyabhāṣata śaṃkaraḥ ||
ripūn bhārgava devānāṃ jahi sarvān samāgatān ||
lokānāṃ hitakāmārthaṃ matprītyarthaṃ tathaiva ca ||
rāma uvāca
akṛtāstrasya deveśa kā śaktir me maheśvara ||
nihantuṃ dānavān sarvān kṛtāstrān yuddhadurmadān ||
īśvara uvāca
gaccha tvaṃ madanudhyānān nihaniṣyasi dānavān ||
vijitya ca ripūn sarvān guṇān prāpsyasi puṣkalān ||
duryodhana uvāca
etac chrutvā ca vacanaṃ pratigṛhya ca sarvaśaḥ ||
rāmaḥ kṛtasvastyayanaḥ prayayau dānavān prati ||
avadhīd devaśatrūṃs tān madadarpabalānvitān ||
vajrāśanisamasparśaiḥ prahārair eva bhārgavaḥ ||
sa dānavaiḥ kṣatatanur jāmadagnyo dvijottamaḥ ||
saṃspṛṣṭaḥ sthāṇunā sadyo nirvraṇaḥ samajāyata ||
prītaś ca bhagavān devaḥ karmaṇā tena tasya vai ||
varān prādād brahmavide bhārgavāya mahātmane ||
uktaś ca devadevena prītiyuktena śūlinā ||
nipātāt tava śastrāṇāṃ śarīre yābhavad rujā ||
tayā te mānuṣaṃ karma vyapoḍhaṃ bhṛgunandana ||
gṛhāṇāstrāṇi divyāni matsakāśād yathepsitam ||
tato 'strāṇi samastāni varāṃś ca manasepsitān ||
labdhvā bahuvidhān rāmaḥ praṇamya śirasā śivam ||
anujñāṃ prāpya deveśāj jagāma sa mahātapāḥ ||
evam etat purāvṛttaṃ tadā kathitavān ṛṣiḥ ||
bhārgavo 'py adadāt sarvaṃ dhanurvedaṃ mahātmane ||
karṇāya puruṣavyāghra suprītenāntarātmanā ||
vṛjinaṃ hi bhavet kiṃ cid yadi karṇasya pārthiva ||
nāsmai hy astrāṇi divyāni prādāsyad bhṛgunandanaḥ ||
nāpi sūtakule jātaṃ karṇaṃ manye kathaṃ cana ||
devaputram ahaṃ manye kṣatriyāṇāṃ kulodbhavam ||
sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ dīrghabāhuṃ mahāratham ||
katham ādityasadṛśaṃ mṛgī vyāghraṃ janiṣyati ||
paśya hy asya bhujau pīnau nāgarājakaropamau ||
vakṣaḥ paśya viśālaṃ ca sarvaśatrunibarhaṇam ||
Затем Рама долгие годы умилостивлял Шарву тапасьей, самообузданием, обетом, поклонением, подношениями, жертвами, хомой и мантрами. Махадева был доволен великодушным Бхаргавой и много раз говорил о его качествах перед Деви: “Этот твёрдообетный Рама всегда предан мне”. Так владыка, губитель врагов, радостно много раз рассказывал о его качествах перед богами и предками. В это же время появились могучие дайтьи; ослеплённые гордостью и заблуждением, они угнетали небожителей. Тогда боги собрались, твёрдо решив убить их, и приложили усилия к уничтожению врагов, но не смогли победить. После этого боги пришли к Махешваре и, умилостивляя его преданностью, сказали: “Срази сонмы врагов”. Шанкара пообещал богам гибель врагов, призвал Раму Бхаргаву и сказал: “О Бхаргава, убей всех собравшихся врагов богов ради блага миров и ради моей радости”. Рама сказал: “О владыка богов, о Махешвара, какая сила у меня, ещё не овладевшего астрами, чтобы уничтожить всех данавов, искусных в астрах и опьянённых боем?” Ишвара сказал: “Иди; благодаря созерцанию меня ты сразишь данавов, победишь всех врагов и обретёшь обильные достоинства”. Услышав это слово и приняв его полностью, Рама, после благого обряда, отправился против данавов. Бхаргава сразил этих врагов богов, исполненных опьянения, гордости и силы, ударами, подобными касанию ваджры и молнии. Тело Джамадагньи, лучшего из дваждырождённых, было изранено данавами, но, когда Стану коснулся его, он сразу стал невредимым. Благословенный бог был доволен его подвигом и даровал великодушному Бхаргаве, знатоку Брахмана, дары. Бог богов, носитель шулы, исполненный радости, сказал ему: “Боль, возникшая в твоём теле от ударов оружия, устранила в тебе человеческую ограниченность, о радость Бхригу. Прими от меня божественные астры, какие пожелаешь”. Получив все астры и многообразные желанные дары, Рама поклонился Шиве головой, получил позволение владыки богов и ушёл. Так это произошло в древности, как тогда рассказал риши. Бхаргава, с полной внутренней приязнью, передал всю Дханурведу великодушному Карне, о тигр среди людей. Если бы в Карне был какой-нибудь порок, о царь, потомок Бхригу не дал бы ему божественных астр. Я ни в коем случае не считаю Карну рождённым в роду суты; я считаю его сыном бога, возникшим в роду кшатриев. Как могла бы олениха родить тигра, подобного солнцу, с серьгами, с панцирем, длиннорукого махаратху? Посмотри на его полные руки, подобные хоботам царя слонов, и на его широкую грудь, способную сокрушить всех врагов».
a68f72fa1384 · publicado 20 jun 2026, 5:01:16 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Заключение речи Дурьодханы раскрывает его последнюю ставку: доказать достоинство Карны через Парашураму и через признаки врождённой силы. Он хочет, чтобы Шалья увидел не сына возницы, а избранного воина, ради которого стоит принять вожжи.