Mahābhārata
Kṛṣṇa Explains the Subtlety of Dharma8.49.25-32
8914 / 15823
Mahābhārata · 8.49.25-32
Devanāgarī

इदं धर्मरहस्यं च वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥
यद् ब्रूयात् तव भीष्मो वा धर्मज्ञो वा युधिष्ठिरः ॥
विदुरो वा तथा क्षत्ता कुन्ती वापि यशस्विनी ॥
तत् ते वक्ष्यामि तत्त्वेन तन् निबोध धनंजय ॥
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद् विद्यते परम् ॥
तत्त्वेनैतत् सुदुर्ज्ञेयं यस्य सत्यम् अनुष्ठितम् ॥
भवेत् सत्यम् अवक्तव्यं वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
सर्वस्वस्यापहारे तु वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यम् अनृतं भवेत् ॥
यत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं चाप्य् अनृतं भवेत् ॥
तादृशं पश्यते बालो यस्य सत्यम् अनुष्ठितम् ॥
सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवित् ॥
किम् आश्चर्यं कृतप्रज्ञः पुरुषो ऽपि सुदारुणः ॥
सुमहत् प्राप्नुयात् पुण्यं बलाको ऽन्धवधाद् इव ॥
किम् आश्चर्यं पुनर् मूढो धर्मकामो ऽप्य् अपण्डितः ॥
सुमहत् प्राप्नुयात् पापम् आपगाम् इव कौशिकः ॥

Transliteración (IAST)

idaṃ dharmarahasyaṃ ca vakṣyāmi bharatarṣabha ||
yad brūyāt tava bhīṣmo vā dharmajño vā yudhiṣṭhiraḥ ||
viduro vā tathā kṣattā kuntī vāpi yaśasvinī ||
tat te vakṣyāmi tattvena tan nibodha dhanaṃjaya ||
satyasya vacanaṃ sādhu na satyād vidyate param ||
tattvenaitat sudurjñeyaṃ yasya satyam anuṣṭhitam ||
bhavet satyam avaktavyaṃ vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
sarvasvasyāpahāre tu vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
prāṇātyaye vivāhe ca vaktavyam anṛtaṃ bhavet ||
yatrānṛtaṃ bhavet satyaṃ satyaṃ cāpy anṛtaṃ bhavet ||
tādṛśaṃ paśyate bālo yasya satyam anuṣṭhitam ||
satyānṛte viniścitya tato bhavati dharmavit ||
kim āścaryaṃ kṛtaprajñaḥ puruṣo 'pi sudāruṇaḥ ||
sumahat prāpnuyāt puṇyaṃ balāko 'ndhavadhād iva ||
kim āścaryaṃ punar mūḍho dharmakāmo 'py apaṇḍitaḥ ||
sumahat prāpnuyāt pāpam āpagām iva kauśikaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
इदम् धर्मरहस्यम् चidam dharmarahasyam caэто тайну дхармы и; эту тайну дхармы
वक्ष्यामि भरतर्षभvakṣyāmi bharatarṣabhaскажу, бык Бхаратов; я скажу
यत् ब्रूयात् तव भीष्मः वाyat brūyāt tava bhīṣmaḥ vāчто сказал бы твой Бхишма; то, что сказал бы Бхишма
धर्मज्ञः वा युधिष्ठिरःdharmajñaḥ vā yudhiṣṭhiraḥили знаток дхармы Юдхиштхира; или Юдхиштхира
विदुरः वा तथा क्षत्ताviduraḥ vā tathā kṣattāили Видура, также кшаттар; или Видура-управитель
कुन्ती वा अपि यशस्विनीkuntī vā api yaśasvinīили даже славная Кунти; или славная Кунти
तत् ते वक्ष्यामि तत्त्वेनtat te vakṣyāmi tattvenaто тебе скажу по истине; я скажу тебе это как есть
तत् निबोध धनंजयtat nibodha dhanaṃjayaто пойми, Дхананджая; внемли этому
सत्यस्य वचनम् साधुsatyasya vacanam sādhuправды речь хороша; говорить правду хорошо
न सत्यात् विद्यते परम्na satyāt vidyate paramнет выше правды; нет ничего выше истины
तत्त्वेन एतत् सुदुर्ज्ञेयम्tattvena etat sudurjñeyamпо истине это трудно узнать; но это трудно понять
यस्य सत्यम् अनुष्ठितम्yasya satyam anuṣṭhitamкем правда соблюдается; кто следует истине
भवेत् सत्यम् अवक्तव्यम्bhavet satyam avaktavyamможет быть правда несказуемой; иногда правду не следует говорить
वक्तव्यम् अनृतम् भवेत्vaktavyam anṛtam bhavetсказать ложь может быть должно; а неправду следует сказать
सर्वस्वस्य अपहारे तुsarvasvasya apahāre tuпри отнятии всего имущества же; когда отнимают всё
वक्तव्यम् अनृतम् भवेत्vaktavyam anṛtam bhavetсказать ложь может быть должно; следует сказать неправду
प्राणात्यये विवाहे चprāṇātyaye vivāhe caпри опасности жизни и браке; при угрозе жизни и браке
वक्तव्यम् अनृतम् भवेत्vaktavyam anṛtam bhavetсказать ложь может быть должно; можно сказать неправду
यत्र अनृतम् भवेत् सत्यम्yatra anṛtam bhavet satyamгде неправда становится правдой; где ложь бывает истиной
सत्यम् च अपि अनृतम् भवेत्satyam ca api anṛtam bhavetи правда также неправдой бывает; а истина ложью
तादृशम् पश्यते बालःtādṛśam paśyate bālaḥтакое видит ребёнок; так видит незрелый
यस्य सत्यम् अनुष्ठितम्yasya satyam anuṣṭhitamкем правда соблюдается; тот, кто держится буквальной правды
सत्य अनृते विनिश्चित्यsatya anṛte viniścityaправду и неправду различив; разобрав истину и ложь
ततः भवति धर्मवित्tataḥ bhavati dharmavitтогда становится знаток дхармы; тогда человек знает дхарму
किम् आश्चर्यम् कृतप्रज्ञःkim āścaryam kṛtaprajñaḥчто удивительного, разумный; неудивительно, что рассудительный
पुरुषः अपि सुदारुणःpuruṣaḥ api sudāruṇaḥчеловек даже очень суровый; даже суровый человек
सुमहत् प्राप्नुयात् पुण्यम्sumahat prāpnuyāt puṇyamочень великое получает благо; обретает великое благочестие
बलाकः अन्धवधात् इवbalākaḥ andhavadhāt ivaкак Балака от убийства слепого; как Балака, убив слепого зверя
किम् आश्चर्यम् पुनः मूढःkim āścaryam punaḥ mūḍhaḥчто удивительного снова, глупец; неудивительно также, что глупец
धर्मकामः अपि अपण्डितःdharmakāmaḥ api apaṇḍitaḥжелающий дхармы, но неучёный; хотя желает дхармы
सुमहत् प्राप्नुयात् पापम्sumahat prāpnuyāt pāpamочень великий получает грех; обретает великий грех
आपगाम् इव कौशिकःāpagām iva kauśikaḥкак рекам Каушика; как Каушика у рек
Traducción

«Я скажу тебе эту тайну дхармы, о бык среди Бхаратов, то, что сказал бы тебе Бхишма, или знаток дхармы Юдхиштхира, или Видура-управитель, или даже славная Кунти. Я скажу тебе это как есть, внемли, Дхананджая. Говорить правду хорошо; нет ничего выше истины. Но для того, кто следует истине, это очень трудно понять в самой сути. Бывает, что правду не следует говорить, а неправду следует сказать. Когда отнимают всё имущество, иногда следует сказать неправду. При угрозе жизни и при браке может быть сказана неправда. Есть случаи, где неправда становится правдой, а правда — неправдой. Такую вещь видит незрелым образом тот, кто держится одной буквальной правды; лишь различив истину и ложь, человек становится знатоком дхармы. Неудивительно, что рассудительный человек, даже совершив нечто страшное, может обрести великое благочестие, как Балака от убийства слепого зверя. И неудивительно, что глупец, хотя и желает дхармы, может обрести великий грех, как Каушика у рек».

Versión

c0f41dbad84b · publicado 20 jun 2026, 7:07:15 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con