Mahābhārata
The Death of Duryodhana10.9.10-17
9815 / 15823
Mahābhārata · 10.9.10-17
Devanāgarī

कृप उवाच
न दैवस्यातिभारो ऽस्ति यद् अयं रुधिरोक्षितः ॥
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ॥
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥
इयम् एनं गदा शूरं न जहाति रणे रणे ॥
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ॥
शयानां शयने धर्मे भार्यां प्रीतिमतीम् इव ॥
यो वै मूर्धावसिक्तानाम् अग्रे यातः परंतपः ॥
स हतो ग्रसते पांसून् पश्य कालस्य पर्ययम् ॥
येनाजौ निहता भूमाव् अशेरत पुरा द्विषः ॥
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैर् अयम् ॥
भयान् नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसंघशः ॥
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥
उपासत नृपाः पूर्वम् अर्थहेतोर् यम् ईश्वरम् ॥
धिक् सद्यो निहतः शेते पश्य कालस्य पर्ययम् ॥

Transliteración (IAST)

kṛpa uvāca
na daivasyātibhāro 'sti yad ayaṃ rudhirokṣitaḥ ||
ekādaśacamūbhartā śete duryodhano hataḥ ||
paśya cāmīkarābhasya cāmīkaravibhūṣitām ||
gadāṃ gadāpriyasyemāṃ samīpe patitāṃ bhuvi ||
iyam enaṃ gadā śūraṃ na jahāti raṇe raṇe ||
svargāyāpi vrajantaṃ hi na jahāti yaśasvinam ||
paśyemāṃ saha vīreṇa jāmbūnadavibhūṣitām ||
śayānāṃ śayane dharme bhāryāṃ prītimatīm iva ||
yo vai mūrdhāvasiktānām agre yātaḥ paraṃtapaḥ ||
sa hato grasate pāṃsūn paśya kālasya paryayam ||
yenājau nihatā bhūmāv aśerata purā dviṣaḥ ||
sa bhūmau nihataḥ śete kururājaḥ parair ayam ||
bhayān namanti rājāno yasya sma śatasaṃghaśaḥ ||
sa vīraśayane śete kravyādbhiḥ parivāritaḥ ||
upāsata nṛpāḥ pūrvam arthahetor yam īśvaram ||
dhik sadyo nihataḥ śete paśya kālasya paryayam ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
कृप उवाचkṛpa uvācaКрипа сказал; Крипа произнёс
न दैवस्य अतिभारः अस्तिna daivasya atibhāraḥ astiнет чрезмерной тяжести для судьбы; судьбе всё по силам
यत् अयम् रुधिरोक्षितःyat ayam rudhirokṣitaḥраз этот кровью орошённый; что он окровавленный
एकादशचमूभर्ताekādaśacamūbhartāвладыка одиннадцати армий; повелитель акшаухини
शेते दुर्योधनः हतःśete duryodhanaḥ hataḥлежит Дурьодхана убитый; сражённый лежит
पश्य चामीकराभस्यpaśya cāmīkarābhasyaсмотри, золотосияющего; золотого блеском
चामीकरविभूषिताम्cāmīkaravibhūṣitāmзолотом украшенную; изукрашенную золотом
गदाम् गदाप्रियस्य इमाम्gadām gadāpriyasya imāmэту палицу любителя палицы; оружие Дурьодханы
समीपे पतिताम् भुविsamīpe patitām bhuviрядом упавшую на земле; лежащую рядом
इयम् एनम् गदा शूरम्iyam enam gadā śūramэта палица его, героя; его булава
न जहाति रणे रणेna jahāti raṇe raṇeне оставляет в каждом бою; не покидает
स्वर्गाय अपि व्रजन्तम् हिsvargāya api vrajantam hiдаже идущего к небу ведь; идущего в рай
न जहाति यशस्विनम्na jahāti yaśasvinamне оставляет славного; не покидает
पश्य इमाम् सह वीरेणpaśya imām saha vīreṇaпосмотри на неё вместе с героем; смотри, она с ним
जाम्बूनदविभूषिताम्jāmbūnadavibhūṣitāmукрашенную золотом джамбунада; златоукрашенную
शयानाम् शयने धर्मेśayānām śayane dharmeлежащую на ложе дхармы; на праведном ложе
भार्याम् प्रीतिमतीम् इवbhāryām prītimatīm ivaкак любящая жена; словно верная супруга
यः वै मूर्धावसिक्तानाम्yaḥ vai mūrdhāvasiktānāmкто среди венчанных царей; среди помазанных
अग्रे यातः परंतपःagre yātaḥ paraṃtapaḥшёл впереди, жгущий врагов; был первым
स हतः ग्रसते पांसून्sa hataḥ grasate pāṃsūnон убитый глотает пыль; лежит в прахе
पश्य कालस्य पर्ययम्paśya kālasya paryayamсмотри поворот Времени; превратность рока
येन आजौ निहताः भूमौyena ājau nihatāḥ bhūmauкем в битве убитые на земле; кем враги
अशेरत पुरा द्विषःaśerata purā dviṣaḥлежали прежде враги; прежде падали
स भूमौ निहतः शेतेsa bhūmau nihataḥ śeteон на земле убитый лежит; сам теперь повержен
कुरुराजः परैः अयम्kururājaḥ paraiḥ ayamэтот царь Куру врагами; врагами сражён
भयात् नमन्ति राजानःbhayāt namanti rājānaḥот страха склонялись цари; цари кланялись
यस्य स्म शतसंघशःyasya sma śatasaṃghaśaḥперед кем сотнями групп; многими сотнями
स वीरशयने शेतेsa vīraśayane śeteон на ложе героя лежит; на поле смерти
क्रव्याद्भिः परिवारितःkravyādbhiḥ parivāritaḥокружённый плотоядными; обступленный хищниками
उपासत नृपाः पूर्वम्upāsata nṛpāḥ pūrvamцари прежде служили; почитали
अर्थहेतोः यम् ईश्वरम्arthahetoḥ yam īśvaramкому как владыке ради пользы; ради выгоды
धिक् सद्यः निहतः शेतेdhik sadyaḥ nihataḥ śeteувы, внезапно убитый лежит; позор судьбе
पश्य कालस्य पर्ययम्paśya kālasya paryayamсмотри поворот Времени; превратность рока
Traducción

Крипа сказал: «Для судьбы нет чрезмерной тяжести, раз окровавленный Дурьодхана, владыка одиннадцати армий, лежит убитый. Смотри: рядом на земле лежит эта палица золотого блеска, украшенная золотом, палица того, кто любил палицу. Эта палица не оставляла героя ни в одном бою; даже когда славный идёт к небу, она не оставляет его. Посмотри: украшенная золотом джамбунада, она лежит рядом с героем на праведном ложе, словно любящая жена. Тот жгущий врагов, кто шёл впереди венчанных царей, теперь убитый глотает пыль: смотри поворот Времени. Тот царь Куру, кем прежде в битве были сражены враги и лежали на земле, теперь сам лежит на земле, убитый врагами. Перед кем от страха сотнями склонялись цари, тот лежит на ложе героя, окружённый плотоядными. Цари прежде служили ему как владыке ради пользы; увы, теперь он внезапно убитый лежит. Смотри поворот Времени».

Versión

806ed77f17ed · publicado 20 jun 2026, 12:30:35 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con