Mahābhārata
The Dead Are Counted and Cremated11.26.11-20
9956 / 15823
Mahābhārata · 11.26.11-20
Devanāgarī

धृतराष्ट्र उवाच
युधिष्ठिर गतिं कां ते गताः पुरुषसत्तमाः ॥
आचक्ष्व मे महाबाहो सर्वज्ञो ह्य् असि मे मतः ॥
युधिष्ठिर उवाच
यैर् हुतानि शरीराणि हृष्टैः परमसंयुगे ॥
देवराजसमांल् लोकान् गतास् ते सत्यविक्रमाः ॥
ये त्व् अहृष्टेन मनसा मर्तव्यम् इति भारत ॥
युध्यमाना हताः संख्ये ते गन्धर्वैः समागताः ॥
ये तु संग्रामभूमिष्ठा याचमानाः पराङ्मुखाः ॥
शस्त्रेण निधनं प्राप्ता गतास् ते गुह्यकान् प्रति ॥
पीड्यमानाः परैर् ये तु हीयमाना निरायुधाः ॥
ह्रीनिषेधा महात्मानः परान् अभिमुखा रणे ॥
छिद्यमानाः शितैः शस्त्रैः क्षत्रधर्मपरायणाः ॥
गतास् ते ब्रह्मसदनं हता वीराः सुवर्चसः ॥
ये तत्र निहता राजन्न् अन्तर् आयोधनं प्रति ॥
यथा कथं चित् ते राजन् संप्राप्ता उत्तरान् कुरून् ॥
धृतराष्ट्र उवाच
केन ज्ञानबलेनैवं पुत्र पश्यसि सिद्धवत् ॥
तन् मे वद महाबाहो श्रोतव्यं यदि वै मया ॥
युधिष्ठिर उवाच
निदेशाद् भवतः पूर्वं वने विचरता मया ॥
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन संप्राप्तो ऽयम् अनुग्रहः ॥
देवर्षिर् लोमशो दृष्टस् ततः प्राप्तो ऽस्म्य् अनुस्मृतिम् ॥
दिव्यं चक्षुर् अपि प्राप्तं ज्ञानयोगेन वै पुरा ॥

Transliteración (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
yudhiṣṭhira gatiṃ kāṃ te gatāḥ puruṣasattamāḥ ||
ācakṣva me mahābāho sarvajño hy asi me mataḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca
yair hutāni śarīrāṇi hṛṣṭaiḥ paramasaṃyuge ||
devarājasamāṃl lokān gatās te satyavikramāḥ ||
ye tv ahṛṣṭena manasā martavyam iti bhārata ||
yudhyamānā hatāḥ saṃkhye te gandharvaiḥ samāgatāḥ ||
ye tu saṃgrāmabhūmiṣṭhā yācamānāḥ parāṅmukhāḥ ||
śastreṇa nidhanaṃ prāptā gatās te guhyakān prati ||
pīḍyamānāḥ parair ye tu hīyamānā nirāyudhāḥ ||
hrīniṣedhā mahātmānaḥ parān abhimukhā raṇe ||
chidyamānāḥ śitaiḥ śastraiḥ kṣatradharmaparāyaṇāḥ ||
gatās te brahmasadanaṃ hatā vīrāḥ suvarcasaḥ ||
ye tatra nihatā rājann antar āyodhanaṃ prati ||
yathā kathaṃ cit te rājan saṃprāptā uttarān kurūn ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
kena jñānabalenaivaṃ putra paśyasi siddhavat ||
tan me vada mahābāho śrotavyaṃ yadi vai mayā ||
yudhiṣṭhira uvāca
nideśād bhavataḥ pūrvaṃ vane vicaratā mayā ||
tīrthayātrāprasaṅgena saṃprāpto 'yam anugrahaḥ ||
devarṣir lomaśo dṛṣṭas tataḥ prāpto 'smy anusmṛtim ||
divyaṃ cakṣur api prāptaṃ jñānayogena vai purā ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра произнёс
युधिष्ठिर गतिम् काम् तेyudhiṣṭhira gatim kām teЮдхиштхира, какой путь они; какой удел
गताः पुरुष सत्तमाःgatāḥ puruṣa sattamāḥдостигли лучшие люди; получили герои
आचक्ष्व मे महाबाहोācakṣva me mahābāhoобъясни мне, сильнорукий; расскажи мне
सर्वज्ञः हि असि मे मतःsarvajñaḥ hi asi me mataḥвсезнающим ведь ты мной считаешься; я считаю тебя знающим
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира произнёс
यैः हुतानि शरीराणिyaiḥ hutāni śarīrāṇiкем тела принесены в жертву; кто пожертвовал телами
हृष्टैः परम संयुगेhṛṣṭaiḥ parama saṃyugeрадостными в высшей битве; в великом сражении
देवराज समान् लोकान्devarāja samān lokānмиры, равные царю богов; миры Индры
गताः ते सत्य विक्रमाःgatāḥ te satya vikramāḥдостигли те истинно доблестные; ушли герои
ये तु अहृष्टेन मनसाye tu ahṛṣṭena manasāкоторые же с нерадостным умом; без радости
मर्तव्यम् इति भारतmartavyam iti bhārataсмерть неизбежна так, Бхарата; думая: нужно умереть
युध्यमानाः हताः संख्येyudhyamānāḥ hatāḥ saṃkhyeсражаясь убиты в битве; пали в бою
ते गन्धर्वैः समागताःte gandharvaiḥ samāgatāḥони с гандхарвами соединились; достигли гандхарвов
ये तु संग्राम भूमि ष्ठाःye tu saṃgrāma bhūmi ṣṭhāḥкоторые на поле битвы стояли; находясь там
याचमानाः पराङ्मुखाःyācamānāḥ parāṅmukhāḥпросящие, отвернувшиеся; молящие пощады
शस्त्रेण निधनम् प्राप्ताःśastreṇa nidhanam prāptāḥоружием смерть получили; были убиты
गताः ते गुह्यकान् प्रतिgatāḥ te guhyakān pratiушли они к гухьякам; к якшам
पीड्यमानाः परैः ये तुpīḍyamānāḥ paraiḥ ye tuкоторые врагами теснимые; мучимые противниками
हीयमानाः निरायुधाःhīyamānāḥ nirāyudhāḥослабевающие, безоружные; лишённые оружия
ह्री निषेधाः महात्मानःhrī niṣedhāḥ mahātmānaḥстыдом удержанные, великодушные; не отступившие из стыда
परान् अभिमुखा रणेparān abhimukhā raṇeлицом к врагам в бою; смотрящие на врагов
छिद्यमानाः शितैः शस्त्रैःchidyamānāḥ śitaiḥ śastraiḥрассекаемые острым оружием; изрубленные клинками
क्षत्र धर्म परायणाःkṣatra dharma parāyaṇāḥпреданные кшатрийской дхарме; верные воинскому долгу
गताः ते ब्रह्म सदनम्gatāḥ te brahma sadanamпошли они в обитель Брахмы; достигли Брахмы
हताः वीराः सुवर्चसःhatāḥ vīrāḥ suvarcasaḥубитые герои яркосияющие; павшие славные
ये तत्र निहताः राजन्ye tatra nihatāḥ rājanкоторые там убиты, царь; павшие там
अन्तर् आयोधनम् प्रतिantar āyodhanam pratiвнутри поля битвы; посреди побоища
यथा कथं चित् ते राजन्yathā kathaṃ cit te rājanкак бы то ни было они, царь; всяким образом
संप्राप्ताः उत्तरान् कुरून्saṃprāptāḥ uttarān kurūnдостигли северных Куру; ушли в Уттаракуру
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра произнёс
केन ज्ञान बलेन एवम्kena jñāna balena evamкакой силой знания так; каким знанием
पुत्र पश्यसि सिद्धवत्putra paśyasi siddhavatсын, видишь как сиддха; видишь совершенным
तत् मे वद महाबाहोtat me vada mahābāhoэто мне скажи, сильнорукий; расскажи
श्रोतव्यम् यदि वै मयाśrotavyam yadi vai mayāесли мне следует слушать; если можно услышать
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира произнёс
निदेशात् भवतः पूर्वम्nideśāt bhavataḥ pūrvamпо твоему приказу прежде; когда ты велел
वने विचरता मयाvane vicaratā mayāв лесу странствующим мной; когда я жил в лесу
तीर्थ यात्रा प्रसङ्गेनtīrtha yātrā prasaṅgenaпо случаю паломничества; во время обхода тиртх
संप्राप्तः अयम् अनुग्रहःsaṃprāptaḥ ayam anugrahaḥполучена эта милость; обретён дар
देवर्षिः लोमशः दृष्टःdevarṣiḥ lomaśaḥ dṛṣṭaḥбожественный риши Ломаша увиден; я встретил Ломашу
ततः प्राप्तः अस्मि अनुस्मृतिम्tataḥ prāptaḥ asmi anusmṛtimтогда получил я память; обрёл припоминание
दिव्यम् चक्षुः अपि प्राप्तम्divyam cakṣuḥ api prāptamи божественное зрение получено; сверхзрение
ज्ञान योगेन वै पुराjñāna yogena vai purāчерез йогу знания прежде; силой знания
Traducción

Дхритараштра сказал: «Юдхиштхира, какой удел получили эти лучшие люди? Расскажи мне, сильнорукий, ведь я считаю тебя всезнающим». Юдхиштхира сказал: «Те истинно доблестные, кто радостно принёс свои тела в жертву в великой битве, достигли миров, равных миру царя богов. Те, кто сражался без радости, думая: “нужно умереть”, и был убит в битве, соединились с гандхарвами. Те, кто на поле битвы отвернулся и просил пощады, но был убит оружием, ушли к гухьякам. Те великодушные, кто был тесним врагами, ослабевал, был безоружен, но, удержанный стыдом, стоял лицом к врагам в бою и был рассечён острым оружием, преданный кшатрийской дхарме, достигли обители Брахмы. А те герои, кто там был убит посреди поля битвы каким бы то ни было образом, достигли северных Куру». Дхритараштра сказал: «Сын, какой силой знания ты видишь так, словно сиддха? Скажи мне, сильнорукий, если мне следует это услышать». Юдхиштхира сказал: «Когда по твоему прежнему приказу я странствовал в лесу, во время паломничества к тиртхам я получил эту милость. Я увидел божественного риши Ломашу, и тогда обрёл припоминание; прежде через йогу знания я получил и божественное зрение».

Versión

ecb44126002e · publicado 20 jun 2026, 14:29:02 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con