Mahābhārata
Krishna Asks Bhishma to Remove Yudhishthira's Grief12.50.20-29
10175 / 15823
Mahābhārata · 12.50.20-29
Devanāgarī

त्वां हि राज्ये स्थितं स्फीते समग्राङ्गम् अरोगिणम् ॥
स्त्रीसहस्रैः परिवृतं पश्यामीहोर्ध्वरेतसम् ॥
ऋते शांतनवाद् भीष्मात् त्रिषु लोकेषु पार्थिव ॥
सत्यसंधान् महावीर्याच् छूराद् धर्मैकतत्परात् ॥
मृत्युम् आवार्य तरसा शरप्रस्तरशायिनः ॥
निसर्गप्रभवं किं चिन् न च तातानुशुश्रुम ॥
सत्ये तपसि दाने च यज्ञाधिकरणे तथा ॥
धनुर्वेदे च वेदे च नित्यं चैवान्ववेक्षणे ॥
अनृशंसं शुचिं दान्तं सर्वभूतहिते रतम् ॥
महारथं त्वत्सदृशं न कं चिद् अनुशुश्रुम ॥
त्वं हि देवान् सगन्धर्वान् ससुरासुरराक्षसान् ॥
शक्त एकरथेनैव विजेतुं नात्र संशयः ॥
त्वं हि भीष्म महाबाहो वसूनां वासवोपमः ॥
नित्यं विप्रैः समाख्यातो नवमो ऽनवमो गुणैः ॥
अहं हि त्वाभिजानामि यस् त्वं पुरुषसत्तम ॥
त्रिदशेष्व् अपि विख्यातः स्वशक्त्या सुमहाबलः ॥
मनुष्येषु मनुष्येन्द्र न दृष्टो न च मे श्रुतः ॥
भवतो यो गुणैस् तुल्यः पृथिव्यां पुरुषः क्व चित् ॥
त्वं हि सर्वैर् गुणै राजन् देवान् अप्य् अतिरिच्यसे ॥
तपसा हि भवाञ् शक्तः स्रष्टुं लोकांश् चराचरान् ॥

Transliteración (IAST)

tvāṃ hi rājye sthitaṃ sphīte samagrāṅgam arogiṇam ||
strīsahasraiḥ parivṛtaṃ paśyāmīhordhvaretasam ||
ṛte śāṃtanavād bhīṣmāt triṣu lokeṣu pārthiva ||
satyasaṃdhān mahāvīryāc chūrād dharmaikatatparāt ||
mṛtyum āvārya tarasā śaraprastaraśāyinaḥ ||
nisargaprabhavaṃ kiṃ cin na ca tātānuśuśruma ||
satye tapasi dāne ca yajñādhikaraṇe tathā ||
dhanurvede ca vede ca nityaṃ caivānvavekṣaṇe ||
anṛśaṃsaṃ śuciṃ dāntaṃ sarvabhūtahite ratam ||
mahārathaṃ tvatsadṛśaṃ na kaṃ cid anuśuśruma ||
tvaṃ hi devān sagandharvān sasurāsurarākṣasān ||
śakta ekarathenaiva vijetuṃ nātra saṃśayaḥ ||
tvaṃ hi bhīṣma mahābāho vasūnāṃ vāsavopamaḥ ||
nityaṃ vipraiḥ samākhyāto navamo 'navamo guṇaiḥ ||
ahaṃ hi tvābhijānāmi yas tvaṃ puruṣasattama ||
tridaśeṣv api vikhyātaḥ svaśaktyā sumahābalaḥ ||
manuṣyeṣu manuṣyendra na dṛṣṭo na ca me śrutaḥ ||
bhavato yo guṇais tulyaḥ pṛthivyāṃ puruṣaḥ kva cit ||
tvaṃ hi sarvair guṇai rājan devān apy atiricyase ||
tapasā hi bhavāñ śaktaḥ sraṣṭuṃ lokāṃś carācarān ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
त्वाम् हि राज्ये स्थितम् स्फीतेtvām hi rājye sthitam sphīteтебя ведь в царстве пребывающего процветающем; в богатом царстве
समग्र अङ्गम् अरोगिणम्samagra aṅgam arogiṇamс целыми членами, здорового; невредимого и крепкого
स्त्री सहस्रैः परिवृतम्strī sahasraiḥ parivṛtamтысячами женщин окружённого; среди множества женщин
पश्यामि इह ऊर्ध्व रेतसम्paśyāmi iha ūrdhva retasamвижу здесь хранящего семя вверх; целомудренного
ऋते शांतनवात् भीष्मात्ṛte śāṃtanavāt bhīṣmātкроме Шантанавы Бхишмы; помимо сына Шантану
त्रिषु लोकेषु पार्थिवtriṣu lokeṣu pārthivaв трёх мирах, царь; во всех трёх мирах
सत्य संधात् महा वीर्यात्satya saṃdhāt mahā vīryātот верного истине, великомощного; правдивого и могучего
शूरात् धर्म एक तत्परात्śūrāt dharma eka tatparātгероя, одному дхарме преданного; целиком устремлённого к дхарме
मृत्युम् आवार्य तरसाmṛtyum āvārya tarasāсмерть силой удерживая; мощно отстранив смерть
शर प्रस्तर शायिनःśara prastara śāyinaḥлежащего на настиле стрел; пребывающего на стрелах
निसर्ग प्रभवम् किम् चित्nisarga prabhavam kim citчто-либо природой возникшее; естественно рождённое
न च तात अनुशुश्रुमna ca tāta anuśuśrumaи не слышали мы, дорогой; мы не слыхали
सत्ये तपसि दाने चsatye tapasi dāne caв истине, тапасе и даре; в правдивости и щедрости
यज्ञ अधिकरणे तथाyajña adhikaraṇe tathāи в области жертвоприношения; в знании жертвы
धनुर् वेदे च वेदे चdhanur vede ca vede caи в Дханурведе, и в Веде; в оружии и писании
नित्यम् च एव अन्ववेक्षणेnityam ca eva anvavekṣaṇeи всегда в размышлении; в постоянном рассмотрении
अनृशंसम् शुचिम् दान्तम्anṛśaṃsam śucim dāntamнезлобного, чистого, сдержанного; милосердного и обузданного
सर्व भूत हिते रतम्sarva bhūta hite ratamрадующегося благу всех существ; преданного пользе живых
महा रथम् त्वत् सदृशम्mahā ratham tvat sadṛśamмахаратху подобного тебе; великого колесничего
न कम् चित् अनुशुश्रुमna kam cit anuśuśrumaникого не слышали; не знаем никого
त्वम् हि देवान् स गन्धर्वान्tvam hi devān sa gandharvānты ведь богов с гандхарвами; небожителей и гандхарвов
स सुर असुर राक्षसान्sa sura asura rākṣasānс сурами, асурами, ракшасами; богов, демонов и ракшасов
शक्तः एक रथेन एवśaktaḥ eka rathena evaспособен одной колесницей только; на одной колеснице
विजेतुम् न अत्र संशयःvijetum na atra saṃśayaḥпобедить, нет здесь сомнения; несомненно одолеть
त्वम् हि भीष्म महा बाहोtvam hi bhīṣma mahā bāhoты ведь, Бхишма сильнорукий; о сильнорукий
वसूनाम् वासव उपमःvasūnām vāsava upamaḥсреди Васу подобный Васаве; как Индра среди Васу
नित्यम् विप्रैः समाख्यातःnityam vipraiḥ samākhyātaḥпостоянно брахманами называемый; описанный мудрецами
नवमः अनवमः गुणैःnavamaḥ anavamaḥ guṇaiḥдевятый, но не девятый качествами; не уступающий никому
अहम् हि त्वा अभिजानामिaham hi tvā abhijānāmiя ведь тебя знаю; я понимаю, кто ты
यः त्वम् पुरुष सत्तमyaḥ tvam puruṣa sattamaкто ты, лучший из людей; твоя природа
त्रिदशेषु अपि विख्यातःtridaśeṣu api vikhyātaḥдаже среди тридцати богов известный; славный у богов
स्व शक्त्या सु महा बलःsva śaktyā su mahā balaḥсвоей силой очень могучий; обладающий великой мощью
मनुष्येषु मनुष्य इन्द्रmanuṣyeṣu manuṣya indraсреди людей, царь людей; в человеческом мире
न दृष्टःna dṛṣṭaḥне виден; не встречен
न च मे श्रुतःna ca me śrutaḥи не слышан мной; я не слышал
भवतः यः गुणैः तुल्यःbhavataḥ yaḥ guṇaiḥ tulyaḥкто тебе качествами равен; подобный тебе достоинствами
पृथिव्याम् पुरुषः क्व चित्pṛthivyām puruṣaḥ kva citна земле человек какой-либо; где-либо на земле
त्वम् हि सर्वैः गुणैः राजन्tvam hi sarvaiḥ guṇaiḥ rājanты ведь всеми качествами, царь; по всем достоинствам
देवान् अपि अतिरिच्यसेdevān api atiricyaseдаже богов превосходишь; выше небожителей
तपसा हि भवान् शक्तःtapasā hi bhavān śaktaḥтапасом ведь ты способен; силой аскезы
स्रष्टुम् लोकान् चर अचरान्sraṣṭum lokān cara acarānсоздать миры движущиеся и недвижные; сотворить всё живое и неподвижное
Traducción

«Я вижу тебя и в процветающем царстве: здоровым, невредимым, окружённым тысячами женщин, но и тогда ты оставался тем, кто поднял семя вверх. Во всех трёх мирах, царь, мы не слышали ни о ком, кроме Шантанавы Бхишмы, верного истине, великомощного героя, целиком преданного одной дхарме, кто мог бы, лежа на настиле стрел, силой удерживать смерть. В истине, тапасе, даре, знании жертвоприношения, Дханурведе, Веде и постоянном размышлении мы не слышали ни о каком великом колесничем, подобном тебе: незлобном, чистом, сдержанном, преданном благу всех существ. Ты способен на одной колеснице победить богов с гандхарвами, сурами, асурами и ракшасами; в этом нет сомнения. О сильнорукий Бхишма, брахманы всегда называют тебя девятым среди Васу, подобным Васаве, но по качествам ты никому не уступаешь. Я знаю, кто ты, лучший из людей: даже среди богов ты прославлен своей великой силой. Среди людей, царь людей, я не видел и не слышал ни о ком на земле, кто был бы равен тебе качествами. По всем достоинствам, царь, ты превосходишь даже богов; силой тапаса ты способен сотворить миры движущихся и недвижных существ».

Versión

db9eb94f9c0a · publicado 20 jun 2026, 17:29:44 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con