युधिष्ठिर उवाच
अथ तात यदा सर्वाः शस्त्रम् आददते प्रजाः ॥
व्युत्क्रामन्ति स्वधर्मेभ्यः क्षत्रस्य क्षीयते बलम् ॥
राजा त्राता न लोके स्यात् किं तदा स्यात् परायणम् ॥
एतन् मे संशयं ब्रूहि विस्तरेण पितामह ॥
भीष्म उवाच
दानेन तपसा यज्ञैर् अद्रोहेण दमेन च ॥
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः क्षेमम् इच्छेयुर् आत्मनः ॥
तेषां ये वेदबलिनस् त उत्थाय समन्ततः ॥
राज्ञो बलं वर्धयेयुर् महेन्द्रस्येव देवताः ॥
राज्ञो हि क्षीयमाणस्य ब्रह्मैवाहुः परायणम् ॥
तस्माद् ब्रह्मबलेनैव समुत्थेयं विजानता ॥
यदा तु विजयी राजा क्षेमं राष्ट्रे ऽभिसंदधेत् ॥
तदा वर्णा यथाधर्मम् आविशेयुः स्वकर्मसु ॥
उन्मर्यादे प्रवृत्ते तु दस्युभिः संकरे कृते ॥
सर्वे वर्णा न दुष्येयुः शस्त्रवन्तो युधिष्ठिर ॥
yudhiṣṭhira uvāca
atha tāta yadā sarvāḥ śastram ādadate prajāḥ ||
vyutkrāmanti svadharmebhyaḥ kṣatrasya kṣīyate balam ||
rājā trātā na loke syāt kiṃ tadā syāt parāyaṇam ||
etan me saṃśayaṃ brūhi vistareṇa pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
dānena tapasā yajñair adroheṇa damena ca ||
brāhmaṇapramukhā varṇāḥ kṣemam iccheyur ātmanaḥ ||
teṣāṃ ye vedabalinas ta utthāya samantataḥ ||
rājño balaṃ vardhayeyur mahendrasyeva devatāḥ ||
rājño hi kṣīyamāṇasya brahmaivāhuḥ parāyaṇam ||
tasmād brahmabalenaiva samuttheyaṃ vijānatā ||
yadā tu vijayī rājā kṣemaṃ rāṣṭre 'bhisaṃdadhet ||
tadā varṇā yathādharmam āviśeyuḥ svakarmasu ||
unmaryāde pravṛtte tu dasyubhiḥ saṃkare kṛte ||
sarve varṇā na duṣyeyuḥ śastravanto yudhiṣṭhira ||
Юдхиштхира сказал: «Отец, когда все подданные берут оружие, отступают от своих дхарм, сила кшатриев истощается, и в мире нет царя-защитника, что тогда становится прибежищем? Подробно объясни мне это сомнение, праотец». Бхишма сказал: «Варны во главе с брахманами должны искать себе безопасности даянием, аскезой, жертвами, невраждой и самоконтролем. Те среди них, кто сильны Ведой, поднявшись со всех сторон, должны увеличивать силу царя, как божества поддерживают Махендру. Когда сила царя истощается, прибежищем называют именно Брахман; поэтому знающий должен подняться именно силой Брахмана. Но когда победоносный царь установит безопасность в царстве, тогда варны должны согласно дхарме вернуться к своим делам. Если же границы разрушены и разбойники создали смешение, все варны, взявшие оружие, не оскверняются, Юдхиштхира».
27a2a1207398 · publicado 20 jun 2026, 18:58:42 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
В чрезвычайном положении порядок временно защищается теми, кто способен его удержать. Но цель не в постоянном смешении ролей: когда царь восстановит безопасность, варны возвращаются к своим обязанностям.