Mahābhārata
Justice, Punishment, and Officers (Justice, Punishment, and Officials)12.86.14-23
10336 / 15823
Mahābhārata · 12.86.14-23
Devanāgarī

प्रजाः पालयतो ऽसम्यग् अधर्मेणेह भूपतेः ॥
हार्दं भयं संभवति स्वर्गश् चास्य विरुध्यते ॥
अथ यो ऽधर्मतः पाति राजामात्यो ऽथ वात्मजः ॥
धर्मासने नियुक्तः सन् धर्ममूलं नरर्षभ ॥
कार्येष्व् अधिकृताः सम्यग् अकुर्वन्तो नृपानुगाः ॥
आत्मानं पुरतः कृत्वा यान्त्य् अधः सहपार्थिवाः ॥
बलात्कृतानां बलिभिः कृपणं बहु जल्पताम् ॥
नाथो वै भूमिपो नित्यम् अनाथानां नृणां भवेत् ॥
ततः साक्षिबलं साधु द्वैधे वादकृतं भवेत् ॥
असाक्षिकम् अनाथं वा परीक्ष्यं तद् विशेषतः ॥
अपराधानुरूपं च दण्डं पापेषु पातयेत् ॥
उद्वेजयेद् धनैर् ऋद्धान् दरिद्रान् वधबन्धनैः ॥
विनयैर् अपि दुर्वृत्तान् प्रहारैर् अपि पार्थिवः ॥
सान्त्वेनोपप्रदानेन शिष्टांश् च परिपालयेत् ॥
राज्ञो वधं चिकीर्षेद् यस् तस्य चित्रो वधो भवेत् ॥
आजीवकस्य स्तेनस्य वर्णसंकरकस्य च ॥
सम्यक् प्रणयतो दण्डं भूमिपस्य विशां पते ॥
युक्तस्य वा नास्त्य् अधर्मो धर्म एवेह शाश्वतः ॥
कामकारेण दण्डं तु यः कुर्याद् अविचक्षणः ॥
स इहाकीर्तिसंयुक्तो मृतो नरकम् आप्नुयात् ॥

Transliteración (IAST)

prajāḥ pālayato 'samyag adharmeṇeha bhūpateḥ ||
hārdaṃ bhayaṃ saṃbhavati svargaś cāsya virudhyate ||
atha yo 'dharmataḥ pāti rājāmātyo 'tha vātmajaḥ ||
dharmāsane niyuktaḥ san dharmamūlaṃ nararṣabha ||
kāryeṣv adhikṛtāḥ samyag akurvanto nṛpānugāḥ ||
ātmānaṃ purataḥ kṛtvā yānty adhaḥ sahapārthivāḥ ||
balātkṛtānāṃ balibhiḥ kṛpaṇaṃ bahu jalpatām ||
nātho vai bhūmipo nityam anāthānāṃ nṛṇāṃ bhavet ||
tataḥ sākṣibalaṃ sādhu dvaidhe vādakṛtaṃ bhavet ||
asākṣikam anāthaṃ vā parīkṣyaṃ tad viśeṣataḥ ||
aparādhānurūpaṃ ca daṇḍaṃ pāpeṣu pātayet ||
udvejayed dhanair ṛddhān daridrān vadhabandhanaiḥ ||
vinayair api durvṛttān prahārair api pārthivaḥ ||
sāntvenopapradānena śiṣṭāṃś ca paripālayet ||
rājño vadhaṃ cikīrṣed yas tasya citro vadho bhavet ||
ājīvakasya stenasya varṇasaṃkarakasya ca ||
samyak praṇayato daṇḍaṃ bhūmipasya viśāṃ pate ||
yuktasya vā nāsty adharmo dharma eveha śāśvataḥ ||
kāmakāreṇa daṇḍaṃ tu yaḥ kuryād avicakṣaṇaḥ ||
sa ihākīrtisaṃyukto mṛto narakam āpnuyāt ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
प्रजाः पालयतः असम्यक्prajāḥ pālayataḥ asamyakу неправильно охраняющего подданных; защищающего
अधर्मेण इह भूपतेःadharmeṇa iha bhūpateḥадхармой здесь царя; владыки земли
हार्दम् भयम् संभवतिhārdam bhayam saṃbhavatiсердечный страх возникает; внутренний
स्वर्गः च अस्य विरुध्यतेsvargaḥ ca asya virudhyateи небо ему противится; закрывается
अथ यः अधर्मतः पातिatha yaḥ adharmataḥ pātiа кто неправедно защищает; судит
राज अमात्यः अथ वा आत्मजःrāja amātyaḥ atha vā ātmajaḥцарский министр или сын; царевич
धर्म आसने नियुक्तः सन्dharma āsane niyuktaḥ sanбудучи назначен на сиденье дхармы; суд
धर्म मूलम् नर ऋषभdharma mūlam nara ṛṣabhaоснование дхармы, лучший из людей; правосудие
कार्येषु अधिकृताः सम्यक्kāryeṣu adhikṛtāḥ samyakв делах должным образом назначенные; поставленные
अकुर्वन्तः नृप अनुगाःakurvantaḥ nṛpa anugāḥне исполняющие, царские слуги; последователи
आत्मानम् पुरतः कृत्वाātmānam purataḥ kṛtvāсебя поставив впереди; главным
यान्ति अधः सह पार्थिवाःyānti adhaḥ saha pārthivāḥидут вниз вместе с царями; падают
बलात् कृतानाम् बलिभिःbalāt kṛtānām balibhiḥнасильно угнетённых сильными; принуждённых
कृपणम् बहु जल्पताम्kṛpaṇam bahu jalpatāmжалобно много говорящих; плачущих
नाथः वै भूमिपः नित्यम्nāthaḥ vai bhūmipaḥ nityamзащитник именно царь всегда; покровитель
अनाथानाम् नृणाम् भवेत्anāthānām nṛṇām bhavetбеззащитных людей должен быть; лишённых опоры
ततः साक्षि बलम् साधुtataḥ sākṣi balam sādhuтогда сила свидетелей правильна; надёжна
द्वैधे वाद कृतम् भवेत्dvaidhe vāda kṛtam bhavetпри двойственности спором созданной; сомнении
असाक्षिकम् अनाथम् वाasākṣikam anātham vāбез свидетелей или беззащитное; дело
परीक्ष्यम् तत् विशेषतःparīkṣyam tat viśeṣataḥто должно проверяться особенно; тщательно
अपराध अनुरूपम् चaparādha anurūpam caи соответствующее преступлению; вине
दण्डम् पापेषु पातयेत्daṇḍam pāpeṣu pātayetнаказание на злых пусть налагает; падает
उद्वेजयेत् धनैः ऋद्धान्udvejayet dhanaiḥ ṛddhānпусть тревожит богатых имуществом; штрафами
दरिद्रान् वध बन्धनैःdaridrān vadha bandhanaiḥбедных телесным наказанием и заключением; узами
विनयैः अपि दुर्वृत्तान्vinayaiḥ api durvṛttānдаже наставлениями дурнопоступающих; исправлением
प्रहारैः अपि पार्थिवःprahāraiḥ api pārthivaḥи ударами также царь; владыка
सान्त्वेन उपप्रदानेनsāntvena upapradānenaмягкостью и малыми дарами; поддержкой
शिष्टान् च परिपालयेत्śiṣṭān ca paripālayetи благонравных пусть защищает; охраняет
राज्ञः वधम् चिकीर्षेत् यःrājñaḥ vadham cikīrṣet yaḥкто убийство царя желал бы совершить; покушение
तस्य चित्रः वधः भवेत्tasya citraḥ vadhaḥ bhavetего казнь должна быть разнообразной; особой
आजीवकस्य स्तेनस्यājīvakasya stenasyaлжеподвижника, вора; преступника
वर्ण संकरकस्य चvarṇa saṃkarakasya caи смешивающего варны; разрушителя порядка
सम्यक् प्रणयतः दण्डम्samyak praṇayataḥ daṇḍamправильно налагающего наказание; кару
भूमिपस्य विशाम् पतेbhūmipasya viśām pateу владыки земли, господин людей; царя
युक्तस्य वा न अस्ति अधर्मःyuktasya vā na asti adharmaḥили у собранного нет адхармы; дисциплинированного
धर्मः एव इह शाश्वतःdharmaḥ eva iha śāśvataḥдхарма именно здесь вечная; постоянная
काम कारेण दण्डम् तुkāma kāreṇa daṇḍam tuно по произволу наказание; из желания
यः कुर्यात् अविचक्षणःyaḥ kuryāt avicakṣaṇaḥкто делал бы, неразумный; неразличающий
सः इह अकीर्ति संयुक्तःsaḥ iha akīrti saṃyuktaḥон здесь с бесславием соединённый; обесчещенный
मृतः नरकम् आप्नुयात्mṛtaḥ narakam āpnuyātумерший ад получает; достигает
Traducción

«У царя, который неправильно охраняет подданных и действует здесь адхармой, возникает внутренний страх, а небо становится для него закрытым. Если царский министр или сын, назначенный на судилище дхармы, неправедно защищает то, что является основанием дхармы, если царские слуги, должным образом поставленные над делами, не исполняют их и ставят себя впереди, они падают вниз вместе с царями. Царь всегда должен быть защитником беззащитных людей, которых сильные угнетают силой и которые жалобно много говорят. Когда спор создаёт сомнение, сила свидетелей хороша; но дело без свидетелей или дело беззащитного нужно проверять особенно тщательно. На злых следует налагать наказание, соответствующее преступлению: богатых тревожить штрафами, бедных — телесным наказанием и заключением; дурнопоступающих исправлять наставлением и, если нужно, ударами; благонравных охранять мягкостью и поддержкой. Кто замышляет убийство царя, тот подлежит особой казни; так же лжеподвижник, вор и разрушитель варнового порядка. У владыки земли, который правильно налагает наказание и собран в себе, нет адхармы: здесь это вечная дхарма. Но неразумный, кто карает по произволу, в этой жизни соединяется с бесславием, а после смерти достигает ада».

Versión

2d16443b8725 · publicado 20 jun 2026, 19:28:01 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con