गजानां रथिनो मध्ये रथानाम् अनु सादिनः ॥
सादिनाम् अन्तरा स्थाप्यं पादातम् इह दंशितम् ॥
य एवं व्यूहते राजा स नित्यं जयते द्विषः ॥
तस्माद् एवं विधातव्यं नित्यम् एव युधिष्ठिर ॥
सर्वे सुकृतम् इच्छन्तः सुयुद्धेनातिमन्यवः ॥
क्षोभयेयुर् अनीकानि सागरं मकरा इव ॥
हर्षयेयुर् विषण्णांश् च व्यवस्थाप्य परस्परम् ॥
जितां च भूमिं रक्षेत भग्नान् नात्यनुसारयेत् ॥
पुनरावर्तमानानां निराशानां च जीविते ॥
न वेगः सुसहो राजंस् तस्मान् नात्यनुसारयेत् ॥
न हि प्रहर्तुम् इच्छन्ति शूराः प्राद्रवतां भयात् ॥
तस्मात् पलायमानानां कुर्यान् नात्यनुसारणम् ॥
gajānāṃ rathino madhye rathānām anu sādinaḥ ||
sādinām antarā sthāpyaṃ pādātam iha daṃśitam ||
ya evaṃ vyūhate rājā sa nityaṃ jayate dviṣaḥ ||
tasmād evaṃ vidhātavyaṃ nityam eva yudhiṣṭhira ||
sarve sukṛtam icchantaḥ suyuddhenātimanyavaḥ ||
kṣobhayeyur anīkāni sāgaraṃ makarā iva ||
harṣayeyur viṣaṇṇāṃś ca vyavasthāpya parasparam ||
jitāṃ ca bhūmiṃ rakṣeta bhagnān nātyanusārayet ||
punarāvartamānānāṃ nirāśānāṃ ca jīvite ||
na vegaḥ susaho rājaṃs tasmān nātyanusārayet ||
na hi prahartum icchanti śūrāḥ prādravatāṃ bhayāt ||
tasmāt palāyamānānāṃ kuryān nātyanusāraṇam ||
«Колесничих следует ставить среди слонов, всадников — за колесницами, а вооружённую пехоту — между всадниками. Царь, который так строит войско, всегда побеждает врагов; поэтому, Юдхиштхира, порядок следует устраивать именно так. Все, желающие заслуги и разгорячённые доброй битвой, пусть потрясают вражеские строи, как макары океан. Пусть они воодушевляют унылых, взаимно поддерживают порядок, охраняют завоёванную землю и не преследуют разбитых слишком далеко. О царь, натиск тех, кто снова поворачивает назад и уже отчаялся в жизни, трудно выдержать; поэтому не следует чрезмерно преследовать. Герои не желают поражать тех, кто бежит от страха; поэтому за бегущими не надо устраивать слишком сильную погоню».
2f6083eed6ad · publicado 20 jun 2026, 20:11:46 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
После вдохновляющего примера Бхишма сразу переходит к дисциплине. Победа требует не только храбрости, но и правильного строя, удержания завоёванного и меры по отношению к бегущему врагу.