Mahābhārata
The Pigeon Honors the Fowler as a Guest12.142.20-27
10602 / 15823
Mahābhārata · 12.142.20-27
Devanāgarī

इति सा शकुनी वाक्यं क्षारकस्था तपस्विनी ॥
अतिदुःखान्विता प्रोच्य भर्तारं समुदैक्षत ॥
स पत्न्या वचनं श्रुत्वा धर्मयुक्तिसमन्वितम् ॥
हर्षेण महता युक्तो बाष्पव्याकुललोचनः ॥
तं वै शाकुनिकं दृष्ट्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
पूजयाम् आस यत्नेन स पक्षी पक्षिजीविनम् ॥
उवाच च स्वागतं ते ब्रूहि किं करवाण्य् अहम् ॥
संतापश् च न कर्तव्यः स्वगृहे वर्तते भवान् ॥
तद् ब्रवीतु भवान् क्षिप्रं किं करोमि किम् इच्छसि ॥
प्रणयेन ब्रवीमि त्वां त्वं हि नः शरणागतः ॥
शरणागतस्य कर्तव्यम् आतिथ्यम् इह यत्नतः ॥
पञ्चयज्ञप्रवृत्तेन गृहस्थेन विशेषतः ॥
पञ्चयज्ञांस् तु यो मोहान् न करोति गृहाश्रमी ॥
तस्य नायं न च परो लोको भवति धर्मतः ॥
तद् ब्रूहि त्वं सुविस्रब्धो यत् त्वं वाचा वदिष्यसि ॥
तत् करिष्याम्य् अहं सर्वं मा त्वं शोके मनः कृथाः ॥

Transliteración (IAST)

iti sā śakunī vākyaṃ kṣārakasthā tapasvinī ||
atiduḥkhānvitā procya bhartāraṃ samudaikṣata ||
sa patnyā vacanaṃ śrutvā dharmayuktisamanvitam ||
harṣeṇa mahatā yukto bāṣpavyākulalocanaḥ ||
taṃ vai śākunikaṃ dṛṣṭvā vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
pūjayām āsa yatnena sa pakṣī pakṣijīvinam ||
uvāca ca svāgataṃ te brūhi kiṃ karavāṇy aham ||
saṃtāpaś ca na kartavyaḥ svagṛhe vartate bhavān ||
tad bravītu bhavān kṣipraṃ kiṃ karomi kim icchasi ||
praṇayena bravīmi tvāṃ tvaṃ hi naḥ śaraṇāgataḥ ||
śaraṇāgatasya kartavyam ātithyam iha yatnataḥ ||
pañcayajñapravṛttena gṛhasthena viśeṣataḥ ||
pañcayajñāṃs tu yo mohān na karoti gṛhāśramī ||
tasya nāyaṃ na ca paro loko bhavati dharmataḥ ||
tad brūhi tvaṃ suvisrabdho yat tvaṃ vācā vadiṣyasi ||
tat kariṣyāmy ahaṃ sarvaṃ mā tvaṃ śoke manaḥ kṛthāḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
इति सा शकुनी वाक्यम्iti sā śakunī vākyamтак та птица слово; речь
क्षारक स्था तपस्विनीkṣāraka sthā tapasvinīнаходясь в клетке, страдалица; подвижница
अति दुःख अन्विता प्रोच्यati duḥkha anvitā procyaисполненная сильного горя, сказав; произнеся
भर्तारम् समुदैक्षतbhartāram samudaikṣataна мужа посмотрела; воззрилась
सः पत्न्या वचनम् श्रुत्वाsaḥ patnyā vacanam śrutvāон, услышав слово жены; речь
धर्म युक्ति समन्वितम्dharma yukti samanvitamсоединённое с доводом дхармы; разумом
हर्षेण महता युक्तःharṣeṇa mahatā yuktaḥвеликим восторгом исполненный; радостью
बाष्प व्याकुल लोचनःbāṣpa vyākula locanaḥсо слезами, затуманившими глаза; плачущий
तम् वै शाकुनिकम् दृष्ट्वाtam vai śākunikam dṛṣṭvāтого птицелова увидев; охотника
विधि दृष्टेन कर्मणाvidhi dṛṣṭena karmaṇāдействием, указанным правилом; обрядом
पूजयाम् आस यत्नेनpūjayām āsa yatnenaпочтил с усилием; старательно
सः पक्षी पक्षि जीविनम्saḥ pakṣī pakṣi jīvinamта птица живущего птицами; птицелова
उवाच च स्वागतम् तेuvāca ca svāgatam teи сказал: добро пожаловать тебе; приветствие
ब्रूहि किम् करवाणि अहम्brūhi kim karavāṇi ahamскажи, что мне сделать; совершить
संतापः च न कर्तव्यःsaṃtāpaḥ ca na kartavyaḥи тревогу не следует делать; горевать
स्व गृहे वर्तते भवान्sva gṛhe vartate bhavānв своём доме пребываешь ты; находишься
तत् ब्रवीतु भवान् क्षिप्रम्tat bravītu bhavān kṣipramтак пусть ты скажешь быстро; скорее
किम् करोमि किम् इच्छसिkim karomi kim icchasiчто мне сделать, чего желаешь; хочешь
प्रणयेन ब्रवीमि त्वाम्praṇayena bravīmi tvāmс доверием говорю тебе; любовно
त्वम् हि नः शरण आगतःtvam hi naḥ śaraṇa āgataḥты ведь к нам пришёл за убежищем; прибежал
शरण आगतस्य कर्तव्यम्śaraṇa āgatasya kartavyamдля пришедшего к убежищу должно быть сделано; обязанность
आतिथ्यम् इह यत्नतःātithyam iha yatnataḥгостеприимство здесь старательно; почитание гостя
पञ्च यज्ञ प्रवृत्तेनpañca yajña pravṛttenaзанятым пятью жертвами; практикующим
गृहस्थेन विशेषतःgṛhasthena viśeṣataḥдомохозяином особенно; в частности
पञ्च यज्ञान् तु यः मोहात्pañca yajñān tu yaḥ mohātпять жертв же кто по заблуждению; из-за мохи
न करोति गृह आश्रमीna karoti gṛha āśramīне совершает, домохозяин; живущий в доме
तस्य न अयम्tasya na ayamу него не этот; этот мир
न च परःna ca paraḥи не другой; иной
लोकः भवति धर्मतःlokaḥ bhavati dharmataḥмир бывает по дхарме; существует
तत् ब्रूहि त्वम् सुविस्रब्धःtat brūhi tvam suvisrabdhaḥпоэтому говори ты доверчиво; без страха
यत् त्वम् वाचा वदिष्यसिyat tvam vācā vadiṣyasiчто ты речью скажешь; произнесёшь
तत् करिष्यामि अहम् सर्वम्tat kariṣyāmi aham sarvamто я сделаю всё; исполню
मा त्वम् शोके मनः कृथाःmā tvam śoke manaḥ kṛthāḥне направляй ум в скорбь; не печалься
Traducción

«Сказав это, та страдалица-птица, сидевшая в клетке и исполненная великого горя, посмотрела на мужа. Услышав слова жены, соединённые с доводом дхармы, голубь исполнился великой радости, и глаза его затуманились слезами. Увидев птицелова, птица старательно почтил того, кто жил убийством птиц, действуя по предписанному правилу. Он сказал: “Добро пожаловать тебе. Скажи, что мне сделать? Не тревожься: ты находишься в своём доме. Скажи скорее, что мне сделать, чего ты желаешь. Я говорю тебе с доверием, ведь ты пришёл к нам за убежищем. Пришедшему к убежищу здесь нужно старательно оказать гостеприимство, особенно домохозяину, занятому пятью жертвами. Тот домохозяин, который по заблуждению не совершает пять жертв, не имеет по дхарме ни этого мира, ни другого. Поэтому говори без страха: всё, что ты скажешь, я сделаю. Не предавай ум скорби”».

Versión

c3a06e07e2a3 · publicado 21 jun 2026, 2:08:19 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con