भीष्म उवाच
सर्वम् एतत् तपोमूलं कवयः परिचक्षते ॥
न ह्य् अतप्ततपा मूढः क्रियाफलम् अवाप्यते ॥
प्रजापतिर् इदं सर्वं तपसैवासृजत् प्रभुः ॥
तथैव वेदान् ऋषयस् तपसा प्रतिपेदिरे ॥
तपसो ह्य् आनुपूर्व्येण फलमूलानिलाशनाः ॥
त्रींल् लोकांस् तपसा सिद्धाः पश्यन्ति सुसमाहिताः ॥
औषधान्य् अगदादीनि तिस्रो विद्याश् च संस्कृताः ॥
तपसैव हि सिध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥
यद् दुरापं दुराम्नायं दुराधर्षं दुरुत्सहम् ॥
सर्वं तत् तपसा शक्यं तपो हि दुरतिक्रमम् ॥
bhīṣma uvāca
sarvam etat tapomūlaṃ kavayaḥ paricakṣate ||
na hy ataptatapā mūḍhaḥ kriyāphalam avāpyate ||
prajāpatir idaṃ sarvaṃ tapasaivāsṛjat prabhuḥ ||
tathaiva vedān ṛṣayas tapasā pratipedire ||
tapaso hy ānupūrvyeṇa phalamūlānilāśanāḥ ||
trīṃl lokāṃs tapasā siddhāḥ paśyanti susamāhitāḥ ||
auṣadhāny agadādīni tisro vidyāś ca saṃskṛtāḥ ||
tapasaiva hi sidhyanti tapomūlaṃ hi sādhanam ||
yad durāpaṃ durāmnāyaṃ durādharṣaṃ durutsaham ||
sarvaṃ tat tapasā śakyaṃ tapo hi duratikramam ||
Бхишма сказал: «Мудрые говорят, что всё это имеет корнем тапас. Не совершивший тапаса глупец не получает плода действия. Владыка Праджапати именно тапасом сотворил всё это; так же риши тапасом обрели Веды. Питающиеся плодами, корнями и воздухом, постепенно совершенствуясь в тапасе, сосредоточенные подвижники видят три мира. Лекарства, противоядия, три очищенных знания и вообще средство достижения совершенствуются именно тапасом, ибо средство имеет корнем тапас. Всё труднодостижимое, трудноизучаемое, трудноодолимое и труднопереносимое становится возможным благодаря тапасу; тапас трудно превзойти».
57e686347a01 · publicado 20 jun 2026, 22:25:05 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
После главы о самообладании Бхишма показывает, что аскеза является силой осуществления. Тапас делает знание и действие плодотворными, если он укоренён в дисциплине, а не в гордости.