वस्तिमूलं गुदं चैव पावकं च समाश्रितः ॥
वहन् मूत्रं पुरीषं चाप्य् अपानः परिवर्तते ॥
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस् त्रिषु वर्तते ॥
उदान इति तं प्राहुर् अध्यात्मविदुषो जनाः ॥
संधिष्व् अपि च सर्वेषु संनिविष्टस् तथानिलः ॥
शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्य् उपदिश्यते ॥
धातुष्व् अग्निस् तु विततः समानेन समीरितः ॥
रसान् धातूंश् च दोषांश् च वर्तयन्न् अवतिष्ठति ॥
अपानप्राणयोर् मध्ये प्राणापानसमाहितः ॥
समन्वितः स्वधिष्ठानः सम्यक् पचति पावकः ॥
आस्यं हि पायुसंयुक्तम् अन्ते स्याद् गुदसंज्ञितम् ॥
स्रोतस् तस्मात् प्रजायन्ते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥
प्राणानां संनिपाताच् च संनिपातः प्रजायते ॥
ऊष्मा चाग्निर् इति ज्ञेयो यो ऽन्नं पचति देहिनाम् ॥
vastimūlaṃ gudaṃ caiva pāvakaṃ ca samāśritaḥ ||
vahan mūtraṃ purīṣaṃ cāpy apānaḥ parivartate ||
prayatne karmaṇi bale ya ekas triṣu vartate ||
udāna iti taṃ prāhur adhyātmaviduṣo janāḥ ||
saṃdhiṣv api ca sarveṣu saṃniviṣṭas tathānilaḥ ||
śarīreṣu manuṣyāṇāṃ vyāna ity upadiśyate ||
dhātuṣv agnis tu vitataḥ samānena samīritaḥ ||
rasān dhātūṃś ca doṣāṃś ca vartayann avatiṣṭhati ||
apānaprāṇayor madhye prāṇāpānasamāhitaḥ ||
samanvitaḥ svadhiṣṭhānaḥ samyak pacati pāvakaḥ ||
āsyaṃ hi pāyusaṃyuktam ante syād gudasaṃjñitam ||
srotas tasmāt prajāyante sarvasrotāṃsi dehinām ||
prāṇānāṃ saṃnipātāc ca saṃnipātaḥ prajāyate ||
ūṣmā cāgnir iti jñeyo yo 'nnaṃ pacati dehinām ||
«Апана, опираясь на основание мочевого пузыря, задний проход и огонь, движется, неся мочу и кал. То одно дыхание, которое действует в усилии, действии и силе, знатоки внутренней науки называют уданой. Воздух, размещённый во всех суставах человеческих тел, называется вьяной. Огонь, распространённый в элементах и побуждаемый саманой, пребывает, приводя в движение соки, элементы и доши. Между апаной и праной, сосредоточенный в них и соединённый со своей основой, пищеварительный огонь правильно переваривает. Рот соединён с задним проходом, который находится в конце; оттуда возникают все каналы воплощённых. От соединения дыханий рождается смешение, а жар, который переваривает пищу воплощённых, следует знать как огонь».
7cc94e173b14 · publicado 20 jun 2026, 23:25:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Здесь описана внутренняя экология тела: движение вниз, движение по суставам, усилие, пищеварение и каналы. Жизнь тела держится на согласовании дыханий и огня.