Mahābhārata
Bhīṣma Tells How Pañcaśikha Led Janaka Toward Liberation12.211.11-19
10948 / 15823
Mahābhārata · 12.211.11-19
Devanāgarī

तं समासीनम् आगम्य मण्डलं कापिलं महत् ॥
पुरुषावस्थम् अव्यक्तं परमार्थं निबोधयत् ॥
इष्टिसत्रेण संसिद्धो भूयश् च तपसा मुनिः ॥
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् व्यक्तिं बुबुधे देवदर्शनः ॥
यत् तद् एकाक्षरं ब्रह्म नानारूपं प्रदृश्यते ॥
आसुरिर् मण्डले तस्मिन् प्रतिपेदे तद् अव्ययम् ॥
तस्य पञ्चशिखः शिष्यो मानुष्या पयसा भृतः ॥
ब्राह्मणी कपिला नाम का चिद् आसीत् कुटुम्बिनी ॥
तस्याः पुत्रत्वम् आगम्य स्त्रियाः स पिबति स्तनौ ॥
ततः स कापिलेयत्वं लेभे बुद्धिं च नैष्ठिकीम् ॥
एतन् मे भगवान् आह कापिलेयाय संभवम् ॥
तस्य तत् कापिलेयत्वं सर्ववित्त्वम् अनुत्तमम् ॥
सामान्यं कपिलो ज्ञात्वा धर्मज्ञानाम् अनुत्तमम् ॥
उपेत्य शतम् आचार्यान् मोहयाम् आस हेतुभिः ॥
जनकस् त्व् अभिसंरक्तः कापिलेयानुदर्शनात् ॥
उत्सृज्य शतम् आचार्यान् पृष्ठतो ऽनुजगाम तम् ॥
तस्मै परमकल्पाय प्रणताय च धर्मतः ॥
अब्रवीत् परमं मोक्षं यत् तत् सांख्यं विधीयते ॥

Transliteración (IAST)

taṃ samāsīnam āgamya maṇḍalaṃ kāpilaṃ mahat ||
puruṣāvastham avyaktaṃ paramārthaṃ nibodhayat ||
iṣṭisatreṇa saṃsiddho bhūyaś ca tapasā muniḥ ||
kṣetrakṣetrajñayor vyaktiṃ bubudhe devadarśanaḥ ||
yat tad ekākṣaraṃ brahma nānārūpaṃ pradṛśyate ||
āsurir maṇḍale tasmin pratipede tad avyayam ||
tasya pañcaśikhaḥ śiṣyo mānuṣyā payasā bhṛtaḥ ||
brāhmaṇī kapilā nāma kā cid āsīt kuṭumbinī ||
tasyāḥ putratvam āgamya striyāḥ sa pibati stanau ||
tataḥ sa kāpileyatvaṃ lebhe buddhiṃ ca naiṣṭhikīm ||
etan me bhagavān āha kāpileyāya saṃbhavam ||
tasya tat kāpileyatvaṃ sarvavittvam anuttamam ||
sāmānyaṃ kapilo jñātvā dharmajñānām anuttamam ||
upetya śatam ācāryān mohayām āsa hetubhiḥ ||
janakas tv abhisaṃraktaḥ kāpileyānudarśanāt ||
utsṛjya śatam ācāryān pṛṣṭhato 'nujagāma tam ||
tasmai paramakalpāya praṇatāya ca dharmataḥ ||
abravīt paramaṃ mokṣaṃ yat tat sāṃkhyaṃ vidhīyate ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तम् समासीनम् आगम्यtam samāsīnam āgamyaподойдя к нему сидящему; собравшемуся
मण्डलम् कापिलम् महत्maṇḍalam kāpilam mahatв великом капилейском кругу; собрании
पुरुष अवस्थम् अव्यक्तम्puruṣa avastham avyaktamнепроявленное, находящееся в пуруше; состояние
परम अर्थम् निबोधयत्parama artham nibodhayatвысшую истину он объяснял; пробуждал
इष्टि सत्रेण संसिद्धःiṣṭi satreṇa saṃsiddhaḥсовершенный жертвенной сессией; ишта-сатрой
भूयः च तपसा मुनिःbhūyaḥ ca tapasā muniḥи ещё более тапасом муни; аскет
क्षेत्र क्षेत्रज्ञयोः व्यक्तिम्kṣetra kṣetrajñayoḥ vyaktimразличение поля и знатока поля; кшетраджни
बुबुधे देव दर्शनःbubudhe deva darśanaḥпостиг, видящий божественное; боговидец
यत् तत् एक अक्षरम् ब्रह्मyat tat eka akṣaram brahmaтот односложный брахман; единый слог
नाना रूपम् प्रदृश्यतेnānā rūpam pradṛśyateявляется во многих формах; многообразным
आसुरिः मण्डले तस्मिन्āsuriḥ maṇḍale tasminАсури в том кругу; собрании
प्रतिपेदे तत् अव्ययम्pratipede tat avyayamпостиг то нетленное; неизменное
तस्य पञ्चशिखः शिष्यःtasya pañcaśikhaḥ śiṣyaḥего ученик Панчашикха; последователь
मानुष्या पयसा भृतःmānuṣyā payasā bhṛtaḥчеловеческим молоком вскормленный; женским
ब्राह्मणी कपिला नामbrāhmaṇī kapilā nāmaбрахмани по имени Капила; женщина
का चित् आसीत् कुटुम्बिनीkā cit āsīt kuṭumbinīнекая была домохозяйка; семейная
तस्याः पुत्रत्वम् आगम्यtasyāḥ putratvam āgamyaпридя к сыновству у неё; став сыном
स्त्रियाः स पिबति स्तनौstriyāḥ sa pibati stanauон пил груди женщины; молоко
ततः स कापिलेयत्वम्tataḥ sa kāpileyatvamотсюда он капилейство; принадлежность Капиле
लेभे बुद्धिम् च नैष्ठिकीम्lebhe buddhim ca naiṣṭhikīmполучил и окончательную мудрость; твёрдую
एतत् मे भगवान् आहetat me bhagavān āhaэто мне Бхагаван сказал; поведал
कापिलेयाय संभवम्kāpileyāya saṃbhavamпроисхождение капилейства; рождение
तस्य तत् कापिलेयत्वम्tasya tat kāpileyatvamего это капилейство; происхождение
सर्व वित्त्वम् अनुत्तमम्sarva vittvam anuttamamвсеведение непревзойдённое; высшее
सामान्यम् कपिलः ज्ञात्वाsāmānyam kapilaḥ jñātvāКапила, узнав общее; основание
धर्म ज्ञानाम् अनुत्तमम्dharma jñānām anuttamamнепревзойдённый среди знатоков дхармы; закона
उपेत्य शतम् आचार्यान्upetya śatam ācāryānподойдя к ста учителям; наставникам
मोहयाम् आस हेतुभिःmohayām āsa hetubhiḥпривёл в замешательство доводами; причинами
जनकः तु अभिसंरक्तःjanakaḥ tu abhisaṃraktaḥДжанака же стал глубоко привязан; вдохновлён
कापिलेय अनुदर्शनात्kāpileya anudarśanātвидением капилейца; следованием
उत्सृज्य शतम् आचार्यान्utsṛjya śatam ācāryānоставив сто учителей; наставников
पृष्ठतः अनुजगाम तम्pṛṣṭhataḥ anujagāma tamследом пошёл за ним; последовал
तस्मै परम कल्पायtasmai parama kalpāyaему, высшему достойному; подготовленному
प्रणताय च धर्मतःpraṇatāya ca dharmataḥи почтительно склонившемуся по дхарме; законно
अब्रवीत् परमम् मोक्षम्abravīt paramam mokṣamон сказал о высшем освобождении; мокше
यत् तत् सांख्यम् विधीयतेyat tat sāṃkhyam vidhīyateкоторое как санкхья предписывается; излагается
Traducción

«Придя к нему, сидящему в великом капилейском кругу, Панчашикха объяснял высшую истину: непроявленное, пребывающее в состоянии пуруши. Совершенный жертвенной сессией и ещё более тапасом, этот боговидящий муни постиг различение поля и знатока поля. Тот односложный брахман, который проявляется во многих формах, Асури постиг в том кругу как нетленное. Его учеником был Панчашикха, вскормленный человеческим молоком: была некая семейная брахмани по имени Капила, и, став её сыном, он пил её грудь; так он обрёл имя капилейца и окончательную мудрость. Бхагаван рассказал мне это происхождение его капилейства, его непревзойдённое всеведение. Капила, непревзойдённый среди знатоков дхармы, познав общее основание, пришёл к ста учителям и доводами привёл их в замешательство. Джанака, глубоко привлечённый видением капилейца, оставил сто учителей и последовал за ним. Ему, высшему достойному ученику, который по дхарме склонился перед наставником, Панчашикха изложил высшее освобождение, называемое санкхьей».

Versión

0f88d9ff4efd · publicado 21 jun 2026, 1:16:31 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con